Tropik mevalar bizning bozor va do‘konlarimizda tobora ko‘proq uchramoqda, ular orasida papayya ham bor. Ko‘pchilik papayya vazn yo‘qotish uchun foydalimi, uni ozish ratsioniga qo‘shish kerakmi, degan savolni beradi. Papayya — shirin, yumshoq, to‘q sariq etli meva bo‘lib, tarkibida suv va tola ko‘p, kaloriyasi esa nisbatan past.
Shuni darhol aytish kerakki, papayya yoki boshqa biror meva o‘z-o‘zidan yog‘ni eritmaydi. Ammo u shirinliklar va yuqori kaloriyali gazaklar o‘rnini bosadigan foydali tanlov bo‘lishi mumkin. Quyida papayyaning tarkibi, ozish jarayonidagi o‘rni, uni qanday iste’mol qilish va kimlar ehtiyot bo‘lishi kerakligi haqida batafsil to‘xtalamiz.
Papayya tarkibida nimalar bor
Papayya — ozuqaviy moddalarga boy meva. Uning tarkibida quyidagilar mavjud:
- Suv. Mevaning asosiy qismi suvdan iborat, shu sababli u hajman katta, lekin energiyasi kam.
- Tola. Ichak faoliyatini yaxshilaydi va to‘qlik hissini uzaytiradi.
- C vitamini. Immunitet va to‘qimalar sog‘lig‘i uchun muhim antioksidant.
- Karotinoidlar. Mevaga to‘q sariq rang beradigan moddalar, organizmda A vitaminiga aylanadi.
- Kaliy va foliy kislotasi. Yurak faoliyati va qon hosil bo‘lishida ishtirok etadi.
- Papain fermenti. Oqsillarni parchalashda ishtirok etadigan ferment, ayniqsa xom papayyada ko‘p.
Papayya vazn yo‘qotishga qanday yordam berishi mumkin
Kam kaloriya, katta hajm
Ozishning asosiy sharti — sarflanganidan biroz kamroq energiya olish. Papayya kabi suv va tolaga boy mevalar oshqozonni to‘ldiradi, ammo kam energiya beradi. Bir kosa papayya bilan bir bo‘lak pishiriq taxminan bir xil hajmda bo‘lsa ham, energiyasi bo‘yicha katta farq qiladi.
Shirinlik istagini qondiradi
Ko‘pchilik uchun parhezda eng qiyini — shirinlikdan voz kechish. Papayyaning tabiiy shirin ta’mi tort, konfet va pechenye o‘rnini bosishi mumkin. Bu umumiy shakar va kaloriya iste’molini kamaytiradi.
Hazm va ich kelishiga ta’siri
Tola va suv ich kelishini yengillashtiradi. Parhez davomida qabziyat ko‘p uchraydigan muammo, papayya esa uni kamaytirishga yordam berishi mumkin. Papain fermenti oqsilli ovqatni hazm qilishga yordam beradi, degan fikr bor, lekin uning ta’siri haqida aniq xulosa chiqarish uchun ma’lumotlar yetarli emas.
Ozuqaviy qiymat
Ozish davrida kamroq ovqatlanganda vitamin va minerallar yetishmovchiligi xavfi oshadi. Papayya kam energiya bilan ko‘p foydali modda beradigan mahsulotlar qatoriga kiradi.
Papayyani ratsionga qanday qo‘shish mumkin
- Nonushtada. Papayya bo‘laklarini qatiq yoki tvorog bilan aralashtiring. Oqsil va meva birikmasi uzoq to‘yg‘azadi.
- Gazak sifatida. Kun o‘rtasida chips yoki shirinlik o‘rniga bir kosa papayya yeng.
- Salatlarda. Papayyani bodring, ko‘katlar, limon sharbati bilan aralashtirib, yengil salat tayyorlash mumkin.
- Smuzida. Papayya, qatiq va bir oz suli bilan to‘yimli ichimlik tayyorlash mumkin, ammo shakar qo‘shmang.
- Desert o‘rnida. Ovqatdan keyin shirinlik istagi bo‘lsa, papayya bo‘laklari yaxshi muqobil.
Papayyani qanday tanlash va saqlash kerak
Mevadan to‘liq foyda olish uchun uni to‘g‘ri tanlash muhim. Pishgan papayyaning po‘sti asosan sariq yoki to‘q sariq rangda bo‘ladi, barmoq bilan ohista bosganda biroz yumshoq seziladi va yoqimli shirin hid taratadi. Juda yashil va qattiq meva hali pishmagan, haddan tashqari yumshoq, dog‘li yoki achchiq hidli meva esa buzila boshlagan bo‘lishi mumkin.
Chala pishgan papayyani xona haroratida bir-ikki kun qoldirish mumkin, u asta-sekin yetiladi. Pishgan mevani esa muzlatgichda saqlab, bir necha kun ichida iste’mol qilgan ma’qul. Kesilgan papayyani yopiq idishda saqlang. Iste’mol qilishdan oldin mevani yaxshilab yuving, po‘stini va qora urug‘larini olib tashlang. Urug‘larni ko‘p miqdorda yeyish tavsiya etilmaydi.
Nimalarga e’tibor berish kerak
- Porsiya. Meva foydali bo‘lsa ham, tabiiy shakar saqlaydi. Uni me’yorida iste’mol qiling, ayniqsa diabet bo‘lsa.
- Sharbat emas, butun meva. Papayya sharbatida tola kam, shakar esa konsentrlangan bo‘ladi. Butun meva ancha to‘yimli.
- Quritilgan va konservalangan papayya. Ko‘pincha qo‘shimcha shakar bilan tayyorlanadi va kaloriyasi ancha yuqori bo‘ladi.
- Pishganlik darajasi. Pishgan papayya yumshoq va shirin bo‘ladi. Xom yoki chala pishgan papayyada lateks moddasi ko‘p bo‘lib, ayrim odamlarga to‘g‘ri kelmasligi mumkin.
Kimlar ehtiyot bo‘lishi kerak
Homilador ayollar
Pishmagan yoki chala pishgan papayya tarkibidagi lateks bachadon qisqarishiga ta’sir qilishi mumkinligi sababli homiladorlikda tavsiya etilmaydi. Yaxshi pishgan papayya haqida ham shifokor bilan maslahatlashish ma’qul.
Lateksga allergiyasi borlar
Lateks (rezina) mahsulotlariga allergiyasi bo‘lgan odamlarda papayya, banan, kivi va avokado kabi mevalarga ham reaksiya kuzatilishi mumkin.
Qon suyultiruvchi dori qabul qiladiganlar
Ayrim manbalarga ko‘ra papayya ba’zi qon suyultiruvchi dorilar ta’siriga ta’sir qilishi mumkin. Bunday dorilarni qabul qilsangiz, ratsionga yangi mahsulotni ko‘p miqdorda qo‘shishdan oldin shifokoringiz bilan gaplashing.
Qandli diabet bilan og‘riganlar
Papayya ratsionda bo‘lishi mumkin, lekin porsiya va qachon iste’mol qilinishini nazorat qilish, uni oqsil yoki yong‘oq bilan birga yeyish tavsiya etiladi.
Ozish uchun umumiy tavsiyalar
Papayya ozishga yordamchi bo‘lishi mumkin, lekin asosiy natija umumiy turmush tarzidan keladi. Quyidagilarga amal qiling:
- har bir taomda oqsil va sabzavotlar bo‘lsin;
- shakarli ichimliklar va shirinliklarni kamaytiring;
- to‘liq donli yormalarni tanlang;
- har kuni harakat qiling: piyoda yurish, kuch mashqlari;
- yetarli uxlang va stressni nazorat qiling.
Bitta «mo‘jizaviy» mahsulotga tayanish o‘rniga ratsionni turli meva va sabzavotlar bilan boyitish ancha samarali. Papayya qimmat yoki topilishi qiyin bo‘lsa, olma, nok, qovun, tarvuz, olxo‘ri kabi mahalliy mevalar ham xuddi shunday foydali muqobil bo‘ladi.
Xulosa
Papayya vazn yo‘qotish uchun foydali meva bo‘lishi mumkin: u kam kaloriyali, suv va tolaga boy, shirinlik istagini qondiradi va qimmatli vitaminlar beradi. Biroq u yog‘ni eritadigan vosita emas. Uni me’yorida, butun meva holida, muvozanatli ratsion va muntazam harakat bilan birga iste’mol qilganda eng yaxshi natija kuzatiladi. Homiladorlik, allergiya yoki surunkali kasalliklarda shifokor bilan maslahatlashing.
Ko‘p beriladigan savollar
Papayyani kechqurun yesa bo‘ladimi?
Ha, papayya yengil meva bo‘lib, kechki ovqatdan keyin desert o‘rnida yeyish mumkin. Faqat porsiyani me’yorida saqlash va uxlashdan oldin ko‘p yemaslik ma’qul.
Papayya yog‘ yoqadimi?
Yo‘q, birorta meva yog‘ni bevosita yoqmaydi. Papayya kam kaloriyali va to‘yimli bo‘lgani uchun umumiy ratsionni yengillashtirib, ozishga bilvosita yordam beradi.
Homiladorlikda papayya yeyish mumkinmi?
Pishmagan papayya homiladorlikda tavsiya etilmaydi. Pishgan papayyani iste’mol qilishdan oldin ham akusher-ginekolog bilan maslahatlashish ma’qul.
Papayya sharbati ham foydalimi?
Sharbatda tola kam va shakar konsentrlangan bo‘ladi, shuning uchun ozish uchun butun meva afzalroq. Sharbat ichilsa, oz miqdorda va shakar qo‘shmasdan iching.







