Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Sog'lom turmush

Hissiyotlarni boshqarish: kayfiyatni yaxshilash yo’llari

Hissiyotlarni boshqarishni o’rganing: stress va g’azabni yengish, xotirjamlikni saqlash usullari, amaliy mashqlar hamda mutaxassisga murojaat qilish belgilari.

Nozima IdrokovaN
Nozima IdrokovaYangilangan: 24-oktabr, 2026
Tahririyat tekshirgan6 daqiqada o'qiladi
7
Xotirjam nafas olayotgan ayol hissiyotlarini boshqarish mashqini bajarmoqda

Davomini o'qing

Ayol qorong‘i va tinch xonada xotirjam uxlamoqda
Sog'lom turmush

Yurak sog‘lig‘i uchun uyqu: nega yaxshi uxlash yurakni asraydi

11-may, 2023·7 daq
Yangi sabzavot, meva va dukkaklilar — ichak salomatligi uchun tola manbalari
Sog'lom turmush

Ichak faoliyatini yaxshilash: tola nima uchun muhim

10-may, 2023·8 daq
Ofis xodimi ish stoli yonida turib cho‘zilish mashqini bajarmoqda
Sog'lom turmush

Ish joyida yurak salomatligi: ofisda yurakni asrash yo‘llari

24-aprel, 2023·7 daq
Stakandagi klyukva sharbati va yangi klyukva rezavorlari
Sog'lom turmush

Klyukva mevasi siydik yo‘llari infeksiyasidan himoya qiladimi

21-aprel, 2023·7 daq
Ayol yuzidagi quruq teriga namlovchi krem surtmoqda
Sog'lom turmush

Quruq teri va ajinlar: qanday bog‘liq va uni to‘xtatish yo‘llari

12-may, 2023·7 daq
Keksa ayol stol yonida jumboq yechib, miyasini mashq qildirmoqda
Sog'lom turmush

Xotirani kuchaytirish: unutuvchanlikni kamaytirish yo‘llari

11-may, 2023·6 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Hissiyotlarni boshqarish nima?
  2. Nega bu ko'nikma kerak?
  3. Hissiyotlarni boshqarishning amaliy usullari
  4. O'tkir paytda yordam beradigan 5 qadam
  5. Hissiyotlarni bostirishning xavflari
  6. Uyda kundalik odatlar
  7. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?
  8. Xulosa
  9. Ko‘p beriladigan savollar

Hissiyotlarni boshqarish nima?

Hissiyotlarni boshqarish — bu his-tuyg'ularingizni yo'q qilish yoki doim yashirish emas, balki ularni vaqtida sezish, to'g'ri nomlash va vaziyatga mos tarzda ifodalash ko'nikmasidir. G'azab, qo'rquv, xafagarchilik, quvonch yoki charchoq — barchasi tabiiy holat. Muammo hissiyotning o'zida emas, u bizni qanday harakatga undashida: aytmasligi kerak bo'lgan gap, shoshilinch qaror, keyin afsuslanadigan xat.

Ko'pchilik “o'zini tutish” deganda his-tuyg'uni bostirishni tushunadi. Aslida esa hissiyotlarni boshqarish — o'z holatingizni tanib olish, tanangizdagi signallarni payqash va javob berishdan oldin qisqa pauza qilishdir. Bu ko'nikma oilada, ishda va sog'liqda ham sezilarli natija beradi, chunki u har kuni, har qanday vaziyatda kerak bo'ladi.

Nega bu ko'nikma kerak?

His-tuyg'ular qarorlarimizga bevosita ta'sir qiladi. Ular kuchli bo'lganda fikrlash torayadi, odam faqat “hozir va tez” haqida o'ylaydi. Shuning uchun hissiyotlarni boshqarish quyidagi sohalarda muhim:

  • Qarorlar sifati. G'azab yoki qo'rquv paytida aytilgan gap, yozilgan xabar yoki qabul qilingan qaror keyin uzoq vaqt oqibat qoldiradi. Qisqa pauza ko'p muammoning oldini oladi.
  • Munosabatlar. O'z hissini tushungan odam boshqasini ayblashga shoshilmaydi, savol beradi va kelishuvga osonroq keladi.
  • Jismoniy sog'liq. Doimiy taranglik uyquning buzilishi, bosh og'rig'i, oshqozon-ichak noqulayligi va qon bosimining beqarorligi bilan bog'lanadi.
  • Ish unumdorligi. Diqqatni hissiyot emas, vazifa egallaganda ish tezroq va xatosiz bitadi.
  • Ruhiy salomatlik. Bostirilgan hissiyotlar yo'qolmaydi — ular tashvish, uyqusizlik va kayfiyat pasayishi ko'rinishida qaytadi.

Hissiyotlarni boshqarishning amaliy usullari

Quyidagi usullar maxsus jihoz yoki dori talab qilmaydi. Ularni bugunoq, uyda yoki ish joyida sinab ko'rish mumkin.

1. To'xtang va nafas oling

Kuchli hissiyot paydo bo'lganda tanani avtomatik javobdan “uzish”ning eng oddiy yo'li — nafas. Burun orqali sekin nafas oling, qisqa ushlab turing va og'iz orqali nafasni chiqarishga ko'proq vaqt ajrating. Chiqarish nafasi cho'zilganda yurak urishi sekinlashadi, tanadagi qo'zg'alish pasayadi. Buni bir necha marta takrorlang, ayniqsa muhim suhbat yoki javob yozishdan oldin.

2. Hissiyotga aniq nom bering

“Men g'azabdaman” yoki “men xafa bo'ldim” deb aytish — zaiflik emas. Hissiyotga nom berilganda miya uni noaniq tahdiddan aniq holatga aylantiradi va uning kuchi pasayadi. Nomni iloji boricha aniqlashtiring: g'azabmi, haqoratmi, qo'rquvmi, umidsizlikmi yoki oddiy charchoqmi? Ko'p holatda ortidagi sabab — ochlik, uyqusizlik yoki toliqish bo'ladi.

3. Tanadagi taranglikni bo'shating

Hissiyot tanada iz qoldiradi: yelka ko'tariladi, jag' qisiladi, mushtlar siqiladi, nafas sayozlashadi. Sekin-asta yelkani tushiring, jag'ni bo'shashtiring, qo'llarni oching. Bir necha soniya davomida mushaklarni taranglashtirib, keyin bo'shashtirish ham yordam beradi. Tana bo'shashganda miya “xavf o'tdi” degan signalni qabul qiladi.

4. Jismoniy harakat qiling

Kuchli hissiyot paytida bir joyda o'tirish ahvolni kuchaytiradi. O'rnidan turish, xonada yurish, zinapoyaga chiqish yoki bir necha daqiqa ochiq havoda yurish tanadagi qo'zg'alishni kamaytiradi. Muntazam jismoniy faollik esa stressga bo'lgan umumiy bardoshni oshiradi.

5. Gaplashish va yozish

Hissiyotni ichingizda saqlamang. Ishonchli odam — turmush o'rtoq, yaqin do'st, hamkasb bilan gaplashish holatni yengillashtiradi. Agar gaplashish imkoni bo'lmasa, bir varaq qog'ozga hamma gapni yozib tashlang va keyin yo'q qiling: maqsad javob yozish emas, boshdagi fikrni tartibga solishdir.

O'tkir paytda yordam beradigan 5 qadam

Agar hissiyot hozir kuchli bo'lsa va biror narsa aytish yoki qilish arafasida bo'lsangiz, quyidagi tartibni qo'llang:

  1. To'xtang. Hech qanday qaror qabul qilmang, xabar yubormang, telefon qilmang.
  2. Nafas oling. Sekin va chuqur nafas olishga e'tiboringizni qarating.
  3. Nom bering. Ichingizda “hozir menda g'azab bor” deb ayting.
  4. Tanani bo'shashtiring. Yelka, jag' va qo'llarni bo'shashtiring.
  5. Vaqt bering. Kamida bir necha daqiqa kutib, keyin javob bering yoki qaror qabul qiling.

Hissiyotlarni bostirishning xavflari

Ko'pchilik salbiy his-tuyg'ularni (g'azab, xijolat, umidsizlik) yashirish kerak deb o'ylaydi. Biroq bostirilgan hissiyot yo'qolmaydi, u boshqa shaklda chiqadi: asabiy taranglik, sababsiz jahldorlik, uyqu buzilishi, tashvish va kayfiyat pasayishi. Uzoq muddatda bu holat ruhiy salomatlikka salbiy ta'sir qiladi va odam o'zini “hech narsani sezmaydigan” holatga olib kelishi mumkin.

Bostirish bilan hissiyotni tanlash o'rtasidagi farq muhim: birinchi holatda odam his qilishni to'xtatadi, ikkinchisida esa his qiladi, lekin uni qanday ifodalashni o'zi hal qiladi. Ikkinchi yo'l sog'lomroq va uzoq muddatda barqarorroq.

Uyda kundalik odatlar

Hissiyotlarni boshqarish bir martalik mashq emas — bu kunlik odatlar yig'indisi. Quyidagilar eng ko'p yordam beradigan amallar:

  • Uyqu tartibi. Charchagan odamda hissiyot nazorati sezilarli pasayadi. Har kuni bir vaqtda yotishga harakat qiling.
  • Kun kun tartibi. Katta ishlarni kichik qadamlarga bo'lish kutilmagan vaziyatlar sonini kamaytiradi.
  • “Pauza” qoidasi. Muhim suhbatdan oldin bir necha sekin nafas olishni odat qiling.
  • Dam olish vaqti. Kuniga kamida bir necha daqiqa telefonsiz, jimjitlikda o'tkazish asab tizimini tinchlantiradi.
  • Kunlik yozuv. Kechqurun “bugun nima meni xafa qildi va nima xursand qildi” deb yozish hissiyotlarni tartibga soladi.
  • Qo'llab-quvvatlash. Yaqinlar bilan muloqotni uzmaslik — eng arzon va samarali “davolardan” biri.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?

His-tuyg'ularning o'zi kasallik emas. Lekin ba'zi holatlar uy usullaridan chiqadi va mutaxassis yordamini talab qiladi. Quyidagi belgilar bo'lsa, kechiktirmasdan oilaviy poliklinikadagi shifokorga yoki psixologga murojaat qiling:

  • g'azab yoki xavotir shunchalik kuchliki, uy ishiga, ishga va oilaviy munosabatlarga xalal beradi;
  • kayfiyat pasayishi ikki haftadan ortiq davom etadi, avval zavq bergan narsalarga qiziqish yo'qoladi;
  • uyqu buziladi: uxlab qolish qiyin yoki erta uyg'onish doimiy holga aylanadi;
  • sababsiz qo'rquv, yurak urishining tezlashishi, nafas yetishmasligi kuzatiladi;
  • o'zini tuta olmaslik, janjal yoki shikast yetkazish xavfi bor;
  • hayotning ma'nosi haqidagi og'ir o'ylar yoki o'ziga zarar yetkazish fikrlari paydo bo'ladi.

Bunday holatlarda o'g'ri yoki “o'zim engaman” deb yurish ahvolni og'irlashtiradi. Agar vaziyat keskin bo'lsa va odam o'zini xavf ostida his qilsa, darhol 103 raqamiga murojaat qilish kerak. Ruhiy holat bilan ishlashda psixoterapiya va kognitiv-xulq-atvor terapiyasi usullari keng qo'llaniladi; dori kerakmi yoki kerak emasmi, buni faqat shifokor aniqlaydi va tavsiya etadi.

Xulosa

Hissiyotlarni boshqarish — hislarni o'chirish emas, ular bilan to'g'ri munosabatda bo'lish san'ati. Buning uchun katta kuch emas, bir necha oddiy odat kerak: sekin nafas olish, hissiyotga nom berish, tanadagi taranglikni bo'shatish, harakat qilish va muhim qarorni bir necha daqiqaga kechiktirish. Shu kichik qadamlar kayfiyatni barqarorlashtiradi, munosabatlarni yaxshilaydi va sog'liqni saqlashga yordam beradi. Agar o'zingizni tutish qiyinlashsa, mutaxassisga murojaat qilish — jasorat, zaiflik emas.

Ko‘p beriladigan savollar

Hissiyotlarni boshqarishni qanday o'rganish mumkin?

Oddiy odatlardan boshlang: kuchli hissiyot paytida sekin nafas olish, hissiyotga aniq nom berish va muhim javobni bir necha daqiqaga kechiktirish. Kunlik rejim, yaxshi uyqu va jismoniy faollik ham katta yordam beradi. Doimiy mashq bilan bu ko'nikma odatga aylanadi.

G'azabni bostirish foydalimi?

Yo'q. Bostirilgan g'azab yo'qolmaydi, u tashvish, uyqusizlik, sababsiz jahldorlik yoki kayfiyat pasayishi ko'rinishida qaytadi. Foydaliroq yo'l — g'azabni tan olish va uni vaziyatga zarar yetkazmaydigan shaklda ifodalash.

His-tuyg'ularni dori bilan boshqarish mumkinmi?

Dori-darmon faqat shifokor ko'rsatmasi bilan, aniq tashxis qo'yilganda qo'llaniladi. Dorilar hissiyotni boshqarish ko'nikmasini almashtirmaydi, shuning uchun ular odatda psixoterapiya bilan birga tavsiya etiladi. O'z bilagingizcha tinchlantiruvchi dori ichish xavfli.

Stressni qanday tez kamaytirish mumkin?

Eng tez yo'l — sekin va chuqur nafas olish, tanadagi taranglikni bo'shashtirish va bir necha daqiqa joyida yurish. Ko'zni yumib, diqqatni nafasga qaratish ham yordam beradi. Agar holat tez-tez takrorlansa, sababini shifokor bilan aniqlash kerak.

Qachon psixologga murojaat qilish kerak?

Kayfiyat pasayishi yoki xavotir ikki haftadan ortiq davom etsa, uyqu va ish qobiliyati buzilsa, oilaviy munosabatlarga xalal bersa — mutaxassisga murojaat qiling. Oilaviy poliklinikadagi shifokor sizni kerakli mutaxassisga yo'naltiradi. O'ziga zarar yetkazish fikrlari bo'lsa, yordamni kechiktirmang.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Nozima IdrokovaN
MUALLIF

Nozima Idrokova

Ushbu sahifada

1/9
  1. Hissiyotlarni boshqarish nima?
  2. Nega bu ko'nikma kerak?
  3. Hissiyotlarni boshqarishning amaliy usullari
  4. O'tkir paytda yordam beradigan 5 qadam
  5. Hissiyotlarni bostirishning xavflari
  6. Uyda kundalik odatlar
  7. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?
  8. Xulosa
  9. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi