Ayniqsa ortiqcha vaznli bemorlarda, faqat parhez va jismoniy mashq qandni yetarli nazorat qilmaganda. Kattalarda yolg‘iz yoki boshqa ichiladigan qand tushiruvchi dorilar yoki insulin bilan; 10 yoshdan katta bolalar va o‘smirlarda yolg‘iz yoki insulin bilan.
Diabetning oldini olish
Qo‘shimcha xavf omillari bor prediabetda, turmush tarzini o‘zgartirish qandni yetarli nazorat qilmaganda 2-tur qandli diabetning oldini olish.
Qancha va qanday qabul qilinadi
Rasmiy yo‘riqnoma bo‘yicha, Metformin 1000 mg tabletka uchun (yo‘riqnoma 500 mg, 850 mg va 1000 mg li tabletkalarga umumiy). Doza metformin gidroxlorid mg da; qand tahliliga qarab shifokor belgilaydi. Boshlang‘ich doza 500 mg yoki 850 mg; 1000 mg li tabletka yuqori dozada (sutkasiga 2–3 g) 500 mg li ikki tabletka o‘rniga ichilishi mumkin.
Kim uchunBir martadaNecha martaSutkasiga ko‘pi bilan
Kattalar (buyrak faoliyati normal, KFT 90 ml/min dan yuqori)
Bir martada:Boshlang‘ich doza 500 mg yoki 850 mg
Necha marta:kuniga 2–3 marta, ovqat paytida yoki ovqatdan keyin
Sutkasiga ko‘pi bilan:Ko‘pi bilan 3 g, 3 martaga bo‘lib
10–15 kundan keyin doza qand tahliliga qarab o‘zgartiriladi. Insulin bilan birga ham shu boshlang‘ich doza, kuniga 2 yoki 3 marta; insulin dozasi qand tahliliga qarab belgilanadi. Boshqa qand tushiruvchi dori o‘rniga o‘tishda avvalgisi to‘xtatiladi.
Bolalar va o‘smirlar10 yoshdan katta
Bir martada:Boshlang‘ich doza 500 mg yoki 850 mg
Necha marta:kuniga 1 marta, ovqat paytida yoki ovqatdan keyin
Sutkasiga ko‘pi bilan:Ko‘pi bilan 2 g, 2–3 martaga bo‘lib
10–15 kundan keyin doza qand tahliliga qarab o‘zgartiriladi.
KFT 45–59 da boshlang‘ich doza eng yuqori dozaning yarmidan oshmasin va laktatatsidoz xavf omillari ko‘rib chiqiladi. KFT 30 ml/min dan kam bo‘lsa — mumkin emas.
Keksalar
Bir martada:—
Necha marta:—
Sutkasiga ko‘pi bilan:—
Doza buyrak faoliyatiga qarab belgilanadi, buyrak muntazam tekshiriladi (qondagi kreatinin yiliga kamida 2–4 marta).
Doza asta-sekin oshirilsa, oshqozon-ichak nojo‘ya ta’sirlari kamroq bo‘ladi. Sutkalik dozani 2–3 martaga bo‘lib, ovqat paytida yoki keyin iching.
Yuqori dozada (sutkasiga 2–3 g) ichayotganlarda 500 mg li ikki tabletkani bitta 1000 mg li tabletka bilan almashtirish mumkin.
Dozani o‘tkazib yuborsangiz, keyingi safar ikki baravar ichmang — navbatdagi dozani o‘z vaqtida iching.
KFT davolashdan oldin va keyin yiliga kamida 1 marta, keksalar va xavf guruhida har 3–6 oyda tekshiriladi.
Kimga mumkin, kimga mumkin emas
Homiladorlik Mumkin emas
Mumkin emas. Homiladorlikni rejalashtirganda yoki homiladorlik boshlansa, metformin to‘xtatilib, insulin buyuriladi.
Emizish davri Mumkin emas
Metformin ona sutiga o‘tadi. Ma’lumot kamligi sababli emizishda tavsiya etilmaydi; qarshi ko‘rsatmalar ro‘yxatida laktatsiya bor.
Bolalar Ehtiyotkorlik bilan
10 yoshdan katta bolalarga mumkin, 10 yoshgacha mumkin emas.
Buyrak Ehtiyotkorlik bilan
KFT 30 ml/min dan kam bo‘lsa mumkin emas. Buyrak faoliyatiga qarab doza kamaytiriladi. Suvsizlanishda (kuchli ich ketishi, qusish, isitma, kam suyuqlik ichish) dori vaqtincha to‘xtatiladi — shifokorga murojaat qiling.
Laktatatsidoz Ehtiyotkorlik bilan
Juda kam, lekin og‘ir asorat. Xavfni oshiradi: buyrak faoliyati keskin yomonlashishi, yurak-o‘pka kasalliklari, sepsis, ko‘p alkogol, jigar yetishmovchiligi, nazoratsiz diabet, ketoz, uzoq och qolish, kislorod yetishmovchiligi holatlari. 60 yoshdan katta va og‘ir jismoniy ish qiluvchilarda ehtiyotkorlik bilan.
Yurak Ehtiyotkorlik bilan
O‘tkir va beqaror yurak yetishmovchiligida mumkin emas. Barqaror surunkali yurak yetishmovchiligida yurak va buyrak faoliyati muntazam tekshiriladi.
Alkogol Mumkin emas
Birga tavsiya etilmaydi — laktatatsidoz xavfi oshadi. Alkogolizm va o‘tkir alkogol zaharlanishida mumkin emas.
Jigar Mumkin emas
Jigar yetishmovchiligi va jigar faoliyati buzilishida mumkin emas.
Laktoza Mumkin emas
Tarkibida laktoza bor: laktoza yoki galaktozani ko‘tarmaslik, laktaza yetishmovchiligi, glyukoza-galaktoza so‘rilishi buzilganda mumkin emas.
Haydovchilar Mumkin
Yolg‘iz ichilganda qand tushib ketmaydi va haydashga deyarli ta’sir qilmaydi. Insulin, sulfonilmochevina yoki meglitinidlar bilan birga ichilsa, qand tushib ketishi mumkin — ehtiyot bo‘ling.
Operatsiya Ehtiyotkorlik bilan
Umumiy, spinal yoki epidural narkozli operatsiya vaqtida metformin to‘xtatiladi. Operatsiyadan kamida 48 soat o‘tib yoki og‘iz orqali ovqatlanish tiklangach, buyrak faoliyati barqarorligi tekshirilgandan keyin qayta boshlanadi.
Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar
Metformin yoki tarkibidagi biror moddaga yuqori sezuvchanlik
Laktoza yoki galaktozani ko‘tarmaslik, laktaza yetishmovchiligi, glyukoza-galaktoza malabsorbsiyasi
Har qanday o‘tkir metabolik atsidoz (laktatatsidoz, diabetik ketoatsidoz), diabetik prekoma
Og‘ir buyrak yetishmovchiligi (KFT 30 ml/min dan kam)
Buyrak faoliyatini buzishi mumkin bo‘lgan o‘tkir holatlar: suvsizlanish, o‘tkir infeksiya, shok
To‘qimalarda kislorod yetishmovchiligini chaqiruvchi kasalliklar: dekompensatsiyalangan yurak yetishmovchiligi, nafas yetishmovchiligi, yaqinda o‘tkazilgan miokard infarkti, shok
Jigar yetishmovchiligi, jigar faoliyati buzilishi, o‘tkir alkogol zaharlanishi, alkogolizm
Yodli kontrast modda yuboriladigan rentgen yoki radioizotop tekshiruvidan 48 soat oldin va keyin
Kam kaloriyali parhez (sutkasiga 1000 kal dan kam)
Homiladorlik, laktatsiya
10 yoshgacha bolalar
Ehtiyotkorlik bilan: 60 yoshdan katta, og‘ir jismoniy ish qiluvchilar, buyrak yetishmovchiligi (kreatinin klirensi 59 ml/min dan kam)
Tarkibi
1000 mg li dorining barcha moddalari, yordamchi moddalar ham
Metformina gidroxloridta’sir qiluvchi500 mg
Laktoza4.5 mg
Polietilenglikol 4000 (makrogol 4000)2.75 mg
Povidon20 mg
Mikrokristall sellyuloza9 mg
Kartoshka kraxmali11 mg
Kalsiy stearat2.75 mg
Nojo‘ya ta’sirlar
Qanchalik ko‘p uchrashi bo‘yicha
Juda tez-tez10 kishidan 1 tadan ko‘p
ko‘ngil aynishi, qusish, ich ketishi, qorin og‘rig‘i, ishtaha yo‘qolishi — ko‘pincha davo boshida, odatda o‘zi o‘tadi
Tez-tez100 kishidan 1 tadan 10 tagacha
ta’m sezishi buzilishi
Juda kam10 000 kishidan 1 tadan kam
laktatatsidozuzoq ichganda B12 vitamini so‘rilishi va qondagi miqdori kamayishi (megaloblast kamqonlikda hisobga olinadi)jigar tahlillari buzilishi yoki gepatit (dori to‘xtatilgach o‘tadi)teri qizarishi (eritema), qichishish, eshakemi
Rasmiy yo‘riqnomada alohida aytilgan holatlar: suvsizlanish (kuchli ich ketishi yoki qusish, isitma, kam suyuqlik ichish) — dorini vaqtincha to‘xtatib, shifokorga murojaat qiling; yuqoridagi yoki yo‘riqnomada yozilmagan har qanday nojo‘ya ta’sir paydo bo‘lsa — shifokorga murojaat qiling.
Boshqa dorilar bilan birga
Alkogol Birga ichilmaydi
Laktatatsidoz xavfi oshadi, ayniqsa och qolish, yetarli ovqatlanmaslik yoki jigar yetishmovchiligida.
Yodli kontrast moddalar Birga ichilmaydi
Buyrak yetishmovchiligi va laktatatsidozga olib kelishi mumkin. Metformin tekshiruv oldidan yoki paytida to‘xtatiladi va kamida 48 soat o‘tib, buyrak faoliyati barqarorligi tasdiqlangach qayta boshlanadi.
Insulin va sulfonilmochevina hosilalari Ehtiyotkorlik
Qand tushib ketishi (gipoglikemiya) mumkin — ehtiyot bo‘ling.
Ko‘p ichib qo‘ydingizmi?
85 g gacha dozada (eng yuqori sutkalik dozadan 42,5 baravar ko‘p) qand tushib ketmagan, lekin laktatatsidoz rivojlangan. Laktatatsidoz kasalxonada shoshilinch yordam talab qiladi; laktat va metforminni chiqarishning eng samarali usuli — gemodializ. Belgilarga qarab davolash ham o‘tkaziladi.
Djentin Met XRTabletka · 100mg+1000mg · PokistonRetseptli
EnforminTabletka · O‘zbekistonRetseptli
Ko‘p beriladigan savollar
Metforminni ovqatdan oldin yoki keyin ichish kerakmi?
Ovqat paytida yoki ovqatdan keyin. Sutkalik dozani 2–3 martaga bo‘lib ichish oshqozon-ichak bezovtaligini kamaytiradi.
Kuniga eng ko‘p qancha ichish mumkin?
Kattalarga sutkasiga 3 g, 3 martaga bo‘lib; 10 yoshdan katta bolalarga 2 g. Buyrak faoliyati pasayganda kamroq.
Metformin qandni haddan tashqari tushirib yuboradimi?
Yolg‘iz ichilganda gipoglikemiya chaqirmaydi. Insulin yoki sulfonilmochevina hosilalari bilan birga ichilganda qand tushib ketishi mumkin.
Homiladorlikda Metformin ichsa bo‘ladimi?
Yo‘q. Homiladorlikni rejalashtirganda yoki homiladorlik boshlansa, metformin to‘xtatilib insulin buyuriladi.
Metformin bilan alkogol ichsa bo‘ladimi?
Tavsiya etilmaydi — laktatatsidoz xavfi oshadi.
Dozani o‘tkazib yuborsam nima qilaman?
Ikki baravar doza ichmang. Navbatdagi dozani belgilangan vaqtda iching.
Rentgen kontrast tekshiruvi oldidan to‘xtatish kerakmi?
Ha, yodli kontrast modda yuboriladigan tekshiruv oldidan yoki paytida to‘xtatiladi va kamida 48 soatdan keyin, buyrak faoliyati tekshirilgach qayta boshlanadi. Umumiy, spinal yoki epidural narkozli operatsiyada ham shunday.
Rasmiy yo‘riqnoma
Rasmiy yo‘riqnomaning to‘liq matni
Tavsifi
500 mg tabletkalar: oq yoki deyarli oq rangli, dumaloq shaklli, faskali va riskali tabletkalar. 850 mg, 1000 mg tabletkalar: oq yoki deyarli oq rangli, uzunchoq shaklli, ikki tomonlama qavariq yuzali, riskali tabletkalar.
Qo‘llanilishi
Buyrak funksiyasi normal bo‘lgan kattalar (KFT> 90 ml/min) Monoterapiya vositasi sifatida va boshqa ichga qabul qilinadigan diabetga qarshi vositalar bilan majmuada qo‘llash Standart boshlang‘ich doza sutkada 2-3 marta ovqat paytida yoki undan keyin 500 mg yoki 850 mg metformin gidroxloridni tashkil qiladi. 10-15 kundan keyin qondagi glyukoza darajasini o‘lchash natijalariga ko‘ra dozani to‘g‘rilash kerak. Dozani asta-sekin oshirish bilan preparatning me’da-ichak yo‘lida o‘zlashtirilishi yaxshilanadi. Metformin gidroxloridni yuqori dozalarda (sutkada 2-3 g) qabul qilgan pasiyentlarda Metforminning 500 mg dozadagi ikkita tabletkasini bitta 1000 mg tabletkasi bilan almashtirish mumkin. Metformin gidroxloridning tavsiya etilgan maksimal dozasi sutkada uch qabulga bo‘lingan 3 g ni tashkil qiladi. Ichga qabul qilinadigan bir diabetga qarshi dori vositasidan o‘tishda ikkinchisini to‘xtatish va metformin gidroxloridni yuqorida ko‘rsatilgan dozada qabul qilishni boshlash kerak. Insulin bilan majmuasi Glikemiya nazoratini yaxshilash uchun metformin gidroxlorid va insulin bir-biri bilan majmuada qo‘lllanilishi mumkin. Metformin gidroxloridi sutkada 2 yoki 3 marta 500 mg yoki 850 mg standart boshlang‘ich dozada buyuriladi, insulin dozasi esa qondagi glyukoza miqdori o‘lchovlari asosida aniqlanadi. Keksa yoshli pasiyentlar Keksa yoshli pasiyentlarda buyrak funksiyasi buzilgan bo‘lishi mumkinligi sababli, ular uchun metformin gidroxloridning dozasi buyrak funksiyasi ko‘rsatkichlariga qarab belgilanadi. Buyrak funksiyasini muntazam ravishda nazorat qilish kerak. Buyrak funksiyasi buzilishi Metformin saqlagan preparatlar bilan davolanishni boshlashdan oldin va undan keyin yiliga kamida bir marta kalavalar filtrasiyasi tezligini (KFT) aniqlash kerak. Buyrak yetishmovchiligining yanada kuchayishi xavfi yuqori bo‘lgan pasiyentlarda, shuningdek, keksa yoshli pasiyentlarda buyraklar funksiyasini tez-tez tekshirib turish kerak, ya’ni har 3-6 oyda. KFT ml/min Umumiy maksimal sutkalik doza (sutkada 2-3 qabulga bo‘linishi kerak) Qo‘shimcha izoh 60-89 3000 mg Agar buyrak funksiyasi yomonlashsa, dozani kamaytirishni ko‘rib chiqish mumkin. 45-59 2000 mg Davolashni boshlashdan oldin laktatasidoz yuzaga kelish xavfini oshirishi mumkin bo‘lgan omillarni ko‘rib chiqish kerak. Boshlang‘ich doza maksimal dozaning yarmidan ko‘p bo‘lmasligi kerak. 30-44 1000 mg <30 - Metforminni qo‘llash mumkin emas. Bolalar yoshidgai pasiyentlar Monoterapiya vositasi sifatida va insulin bilan majmuada qo‘llash Metformin preparati 10 yoshdan oshgan bolalarda va o‘smirlarda qo‘llanilishi mumkin. Odatiy boshlang‘ich doza sutkada bir marta ovqat paytida yoki undan keyin 500 mg yoki 850 mg metformin gidroxloridni tashkil qiladi. 10-15 kundan keyin qondagi glyukoza darajasini o‘lchash natijalariga ko‘ra dozani to‘g‘rilash kerak. Dozani asta-sekin oshirish bilan preparatning me’da-ichak yo‘lida o‘zlashtirilishi yaxshilanadi. Metformin gidroxloridning tavsiya etilgan maksimal dozasi sutkada 2-3 qabulga bo‘lingan 2 g ni tashkil qiladi. O‘tkazib yuborilgan dozani o‘rnini to‘ldirish uchun ikki baravar dozani qabul qilmang. Preparatni keyingi qabul uchun belgilangan vaqtda qabul qiling.
Qo‘llash usuli va dozalari
2-tur qandli diabetni davolash, ayniqsa, faqat diyeta va jismoniy mashqlar qondagi glyukoza darajasini yetarli darajada nazorat qila olmaydigan, ortiqcha vaznli pasiyentlarda. Kattalarda Metformin monoterapiya sifatida yoki ichga qabul qilinadigan boshqa diabetga qarshi vositalar, shuningdek insulin bilan birgalikda qo‘llanilishi mumkin. 10 yoshdan katta bolalar va o‘smirlarda Metformin monoterapiya sifatida yoki insulin bilan birgalikda qo‘llanilishi mumkin. 2-tur qandli diabet rivojlanishi uchun qo‘shimcha xavf omillari bor, prediabeti bo‘lgan odamlarda 2-tur qandli diabetning oldini olish, bunda ular turmush tarzini o‘zgartirish orqali yetarli glikemik nazoratga erisha olmagan.
Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar
Ta’sir etuvchi moddaga yoki har qanday yordamchi moddalarga yuqori sezuvchanlik; Laktoza yoki galaktozani o‘zlashtiraolmaslik, laktaza yetishmovchiligi, glyukoza-galaktoza malabsorbsiya sindromi; Har qanday turdagi o‘tkir metabolik asidoz (laktatasidoz, diabetik ketoasidoz), diabetik prekoma; Og‘ir buyrak yetishmovchiligi (KFT < 30 ml/min); Buyraklar funksiyasini potensial ravishda buzishi mumkin bo‘lgan o‘tkir holatlar, masalan: suvsizlanish, o‘tkir infeksiya, shok; To‘qimalar gipoksiyasini keltirib chiqarishi mumkin bo‘lgan kasalliklar (ayniqsa, o‘tkir kasalliklar yoki surunkali kasallikning zo‘rayishi), masalan: dekompensasiya bosqichidagi yurak yetishmovchiligi, nafas yetishmovchiligi, yaqinda o‘tkazilgan miokard infarkti, shok; Jigar yetishmovchiligi, jigar funksiyasi buzilishi, o‘tkir alkogol bilan zaharlanish, alkogolizm; Yod saqlovchi kontrast moddani kiritish bilan radioizotop yoki rentgenologik tekshiruvlaridan oldin va keyin 48 soat ichida qo‘llash; Gipokaloriyali diyetaga rioya qilish (sutkada 1000 kal. dan kam); Homiladorlik; Laktasiya; 10 yoshgacha bo‘lgan bolalarda qo‘llash mumkin emas. Ehtiyotkorlik bilan: 60 yoshdan oshgan pasiyentlar, og‘ir jismoniy ishlarni bajaruvchi pasiyentlar, bu ularda laktatasidoz rivojlanish xavfining oshishi bilan bog‘liq; buyrak yetishmovchiligi bor pasiyentlar (kreatinin klirensi 59 ml/min dan kam).
Nojo‘ya ta’sirlar
Nojo‘ya ta’sirlarning tez-tezligi quyidagicha aniqlanadi: juda tez-tez (≥ 1/10), tez-tez (≥ 1/100, < 1/10), tez-tez emas (≥ 1/1000, < 1/100), kam hollarda (≥ 1/10 000, < 1/1000), juda kam hollarda (< 1/10 000), noma’lum (mavjud ma’lumotlar asosida baholashni iloji yo‘q). Moddalar almashinuvi va ovqatlanish tomonidan buzilishlar: juda kam hollarda - laktatasidoz, V12 vitamini so‘rilishining pasayishi va metforminni uzoq muddat qo‘llanilganda zardobda uning darajasini pasayishi. Agar pasiyentda megaloblast anemiya bo‘lsa, bu holat hisobga olinishi kerak. Nerv tizimi tomonidan buzilishlar: tez-tez – ta’m sezishning buzilishi. Me’da-ichak yo‘llari tomonidan buzilishlar: juda tez-tez - ko‘ngil aynishi, qusish, diareya, qorin og‘rig‘i va ishtahani yo‘qotish kabi me’da-ichak buzilishlari. Ushbu nojo‘ya ta’sirlar ko‘pincha davolanishning boshida paydo bo‘ladi va ko‘p hollarda o‘z-o‘zidan yo‘qoladi. Ularning oldini olish uchun metforminning sutkalik dozasini ovqat paytida yoki undan keyin 2 yoki 3 qabulga bo‘lish tavsiya etiladi. Dozani asta-sekin oshirish, shuningdek, preparatning me’da-ichak tomonidan o‘zlashtiraolishini yaxshilashi mumkin. Jigar va safro yo‘llari tomonidan buzilishlar: juda kam hollarda - metformin bekor qilinganidan keyin o‘tib ketuvchi jigarning biokimyoviy ko‘rsatkichlari buzilishi yoki gepatit haqida alohida xabarlar. Teri va teri osti to‘qimalari tomonidan buzilishlar: juda kam hollarda - eritema, qichishish, eshakemi kabi teri reaksiyalari. Yuqorida keltirilgan reaksiyalardan birontasi yuzaga kelganda yoki yo‘riqnomada keltirilmagan reaksiya yuzaga kelganda shifokorga murojaat qilish kerak.
Maxsus ko‘rsatmalar
Laktatasidoz - bu juda kam uchraydigan, ammo moddalar almashinuvining jiddiy buzilishi bo‘lib, u ko‘pincha buyrak funksiyasining o‘tkir buzilishida, kardiopulmonal patologiya yoki sepsisda yuzaga keladi. Metforminning to‘planishi buyrak funksiyasining keskin yomonlashishi fonida yuzaga keladi va laktatasidoz xavfini oshiradi. Suvsizlanish (og‘ir diareya yoki qusish, isitma yoki suyuqlik iste’molining kamayishi) bo‘lsa, metformin bilan davolanishni vaqtincha to‘xtatish va shifokorga murojaat qilish tavsiya etiladi. Metforminni qabul iqlayotgan pasiyentlarni, buyrak funksiyasini keskin yomonlashtirishi mumkin bo‘lgan preparatlar (masalan, antigipertenziv preparatlar, diuretiklar yoki NYaQV) bilan davolashni ehtiyotkorlik bilan boshlash kerak. Laktatasidozning boshqa xavf omillari orasida alkogolni ko‘p iste’mol qilish, jigar yetishmovchiligi, diabetni yetarli nazorat qilmaslik, ketoz, uzoq muddatli och qolish, gipoksiya bilan bog‘liq har qanday holatlar, shuningdek laktatasidozga olib kelishi mumkin bo‘lgan dori preparatlarni birgalikda qo‘llash kiradi. Metformin buyraklar orqali chiqarilishi sababli, davolanishni boshlashdan oldin KFTni tekshirish va davolanishni boshlaganidan keyin bu ko‘rsatkichni muntazam ravishda kuzatib borish kerak. KFT <30 ml/min bo‘lgan pasiyentlarda metforminni qo‘llash mumkin emas, buyrak funksiyasiga ta’sir qilishi mumkin bo‘lgan holatlar mavjud bo‘lganda preparat bilan davolash vaqtincha to‘xtatilishi kerak. Yurak yetishmovchiligi bo‘lgan pasiyentlarda gipoksiya va buyrak yetishmovchiligi rivojlanish xavfi yuqori. Barqaror surunkali yurak yetishmovchiligi bo‘lgan pasiyentlarda metformin bilan davolash paytida yurak va buyraklar funksiyasini muntazam ravishda kuzatib borish kerak. O‘tkir yurak yetishmovchiligi va beqaror yurak yetishmovchiligida metforminni qo‘llash mumkin emas. Yod saqlovchi kontrast moddalarni tomir ichiga yuborish nefropatiyaga olib kelishi mumkin, natijada organizmda metformin to‘planadi va laktatasidoz rivojlanish xavfi ortadi. Metforminni qabul qilish jarayon vaqtida yoki uni o‘tkazishdan oldin to‘xtatilishi kerak va buyrak funksiyasi nazorati o‘tkazilgan va barqaror ekanligi aniqlangan taqdirda, jarayon tugaganidan keyin kamida 48 soatdan so‘ng qayta tiklanishi mumkin. Metforminni umumiy, umurtqa yoki epidural anesteziya ostida operasiya paytida to‘xtatish kerak. Terapiyani jarrohlik aralashuvidan keyin kamida 48 soat o‘tgach yoki og‘iz orqali ovqatlanish qayta tiklanganidan keyin va buyrak funksiyasi nazorati o‘tkazilgan va barqaror ekanligi aniqlangan taqdirda davom ettirish kerak. Metforminni keksa yoshli pasiyentlarda va og‘ir jismoniy mehnat bilan shug‘ullanadigan odamlarda ehtiyotkorlik bilan qo‘llash kerak, chunki laktatasidoz rivojlanish xavfi ortadi. Shuni hisobga olish kerakki, keksa yoshli pasiyentlarda buyrak funksiyasini simptomsiz buzilishi tez-tez kuzatiladi va shuning uchun metforminning dozasi buyrak funksiyasi ko‘rsatkichlarini muntazam ravishda nazorat qilish ostida tanlanishi kerak (qon zardobidagi kreatinin konsentrasiyasini yiliga kamida 2-4 marta aniqlash kerak). Metformin bilan monoterapiya gipoglikemiyaga olib kelmaydi, ammo preparatni insulin yoki boshqa peroral qabul qilinadigan diabetga qarshi preparatlar (masalan, sulfonilmochevina preparatlari) bilan birgalikda qo‘llashda ehtiyot bo‘lish tavsiya etiladi. Dori vositasi tarkibida laktoza mavjud, shuning uchun laktozani, galaktozani o‘zlashtirolmaslikning kam uchrovchi nasliy shakllari, laktaza yetishmovchiligi yoki glyukoza-galaktoza malabsorbsiya sindromi bo‘lgan pasiyentlar preparatni qo‘llamasliklari kerak.
Boshqa dorilar bilan o‘zaro ta’siri
Quyidagilar bilan birga qo‘llash tavsiya etilmaydi: alkogol (alkogol bilan zaharlanish, ayniqsa ochlikda, to‘yib ovqatlanmaslik yoki jigar yetishmovchiligi holatlarida laktatasidoz xavfining oshishi bilan bog‘liq); yod saqlovchi kontrast moddalar (yod saqlovchi kontrast moddalarni tomir ichiga yuborish buyrak yetishmovchiligiga olib kelishi mumkin, buning natijasida organizmda metformin to‘planadi va laktatasidoz rivojlanish xavfi ortadi). Ehtiyot choralarini talab qiladigan majmuaviy qo‘llash: ba’zi dori vositalari, masalan NYaQV, AAF ingibitorlari, angiotenzin II reseptorlari antagonistlari va diuretiklar, jumladan xalqali diuretiklar (furosemid) buyrak funksiyasiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin, bu laktatasidoz xavfini oshirishi mumkin; giperglikemiyaga olib kelishi mumkin bo‘lgan dori preparatlari (masalan, glyukokortikoidlar): agar kerak bo‘lsa, metforminning dozasi to‘g‘rilanadi; verapamil bilan birgalikda qo‘llanilganda metforminning samarasi kamayishi mumkin; rifampisin bilan - metforminning oshqozon-ichak yo‘lida so‘rilishi, shuningdek, uning samarasi ko‘tarilishi mumkin; simetidin, ranolazin, trimetoprim, vandetanib, izavukonazol bilan - metforminning buyraklar orqali chiqarilishi kamayishi va qon plazmasidagi konsentrasiyasi oshishi mumkin.
Homiladorlik va emizish davrida
Homiladorlik davrida nazoratsiz qandli diabet tug‘ma anomaliyalar va perinatal o‘lim xavfining oshishi bilan bog‘liq. Cheklangan miqdordagi ma’lumotlar homilador ayollarda metforminni qo‘llash bolalarda tug‘ma nuqsonlar xavfini oshirmasligini ko‘rsatadi. Homiladorlikni rejalashtirishda, shuningdek, metforminni qabul qilish paytida homilador bo‘lsa, preparatni to‘xtatish va insulin terapiyasini buyurish kerak. Xomilada rivojlanish nuqsonlari xavfini kamaytirish uchun plazmadagi glyukoza miqdorini imkon qadar me’yorga yaqin ushlab turish kerak. Metformin ko‘krak suti bilan chiqariladi. Metforminni qabul qilish paytida emizikli chaqaloqlarda nojo‘ya samaralar kuzatilmadi. Biroq, cheklangan ma’lumotlar tufayli, emizish davrida preparatni qo‘llash tavsiya etilmaydi. Emizishni to‘xtatish to‘g‘risida qaror emizishning afzalliklari va bolaga nojo‘ya samaralar ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan xavfni hisobga olgan holda qabul qilinishi kerak. Metformin mutagen potensialga ega emas, fertillikka ta’sir ko‘rsatmaydi.
Transport boshqarishga ta’siri
Metformin bilan monoterapiya gipoglikemiyani keltirib chiqarmaydi, shuning uchun transport vositalarini boshqarish va mexanizmlar bilan ishlash qobiliyatiga ta’sir qilmaydi yoki ahamiyatsiz ta’sir ko‘rsatadi. Shunga qaramasdan, metforminni diabetga qarshi boshqa dori preparatlari (sulfonilmochevina hosilalari, insulin yoki meglitinid) bilan birgalikda qo‘llashda pasiyentlarni gipoglikemiya rivojlanish xavfi haqida ogohlantirish kerak.
Dozani oshirib yuborish
Metformin gidroxloridi 85 g gacha (maksimal sutkalik dozadan 42,5 baravar) dozalarda qo‘llanilganda, gipoglikemiya kuzatilmadi, ammo laktatasidoz rivojlandi. Laktatasidoz metformin dozasini sezilarli darajada oshirib yuborilishi yoki unga bog‘liq xavf omillari tufayli yuzaga kelishi mumkin. Davolash: laktatasidoz kasalxona sharoitida shoshilinch tibbiy yordamni talab qiladi. Laktat va metforminni chiqarib tashlashning eng samarali vositasi gemodializdir. Simptomatik davolash ham amalga oshiriladi.
Farmakodinamikasi
Farmakodinamikasi Metforminning ta’siri uchta mexanizmga bog‘liq: glyukoneogenez va glikogenolizni susaytirish tufayli jigarda glyukoza ishlab chiqarishni pasaytirish; mushaklarda insulinga sezuvchanlikning oshishi, shuningdek, periferik to‘qimalarda glyukozaning o‘zlashtirilishi va utilizasiyasining oshishi; ichakdagi glyukozaning so‘rilishini sekinlashtirish. Metformin gipoglikemik ta’sirga ega biguanidlar guruhiga kiradi va och qoringa ham, ovqatdan keyin ham plazmadagi glyukoza darajasini pasaytirishga yordam beradi. Preparat insulin ishlab chiqarishni rag‘batlantirmaydi va shuning uchun gipoglikemiyaga olib kelmaydi. Odamlarda, qondagi glyukoza miqdoridan qat’iy nazar, metformin lipidlar almashinuviga foydali ta’sir ko‘rsatadi: umumiy xolesterin, PZLP va trigliseridlar miqdorini pasaytiradi. Metforminni qabul qilish paytida pasiyentning tana vazni barqaror bo‘lib qoladi yoki o‘rtacha darajada kamayadi.
Farmakokinetikasi
So‘rilishi Metformin gidroxloridni qabul qilgandan keyin Cmax 2,5 soatni tashkil qiladi. Sog‘lom odamlarda metformin gidroxloridning 500 mg yoki 850 mg tabletkalarning mutloq biokiraolishligi taxminan 50-60% ni tashkil qiladi. Ovqatlanish metforminning so‘rilish darajasini pasaytiradi va uni biroz sekinlashtiradi. Taqsimlanishi Plazma oqsillari bilan bog‘lanishi ahamiyatsiz. Metformin eritrositlarga kiradi. Qondagi preparatning qondagi maksimal konsentrasiyasi uning plazmadagi maksimal konsentrasiyasidan past va taxminan bir vaqtning o‘zida erishiladi. Biotransformasiyasi Metformin siydik bilan o‘zgarmagan holda chiqariladi. Inson tanasida metabolitlar aniqlanmagan. Buyrak etishmovchiligida T½ taxminan 6,5 soatni tashkil qiladi va preparatning to‘planishi xavfi mavjud. Chiqarilishi Metforminning buyrak klirensi minutiga 400 ml dan oshadi, bu uning kalavalar filtrasiyasi va kanalchalar sekresiyasi orqali chiqarilishini ko‘rsatadi. Ichga qabul qilingandan so‘ng, ko‘rinadigan yarimchiqarilish davri taxminan 6,5 soatni tashkil qiladi. Buyrak funksiyasi buzilishida buyrak klirensi kreatinin klirensiga proporsional ravishda pasayadi, buning natijasida yarimchiqarilish davri uzayadi va plazmadagi metformin darajasi oshadi. Pasiyentlarning alohida guruhlarida farmakokinetikasi Buyrak yetishmovchiligi. O‘rtacha buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan pasiyentlar haqida cheklangan ma’lumotlar mavjud. Shuning uchun klinik samaradorlik/o‘zlashtirishga mos ravishda dozani to‘g‘rilash zarur.
Manba: Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Farmatsevtika mahsulotlari xavfsizligi markazi — dori vositalari davlat reyestri, ro‘yxat raqami DV/M 05523/02/26, ro‘yxatga olingan: 26.02.2026. Qadoq rasmlari — Farmatsevtika tarmog‘ini rivojlantirish agentligi. Ma’lumot tanishish uchun, shifokor maslahatining o‘rnini bosmaydi. Sahifa yangilangan: .