
Atsiklovir
- Ishlab chiqaruvchi
- РУП Белмедпрепараты
- Mamlakat
- Belarus
- Ro‘yxat raqami
- DV/X 06927/10/19
- Ruxsat muddati
- 22.04.2031 gacha
- Saqlash muddati
- 4 yil
- ATX kodi
- J05AB01
Atsiklovir nima uchun ishlatiladi
Atsiklovir — gerpes viruslariga qarshi dori. Bu shakli kukun (liofilizat) bo‘lib, eritilgach vena ichiga sekin tomchilab yuboriladi. Uni faqat shifokor yoki hamshira, odatda shifoxonada yuboradi.
Immuniteti past odamlarda gerpes
Oddiy gerpes virusi infeksiyalarini davolash va oldini olish.
Og‘ir jinsiy gerpes
Immuniteti normal odamlarda og‘ir jinsiy gerpesning birinchi ko‘rinishlari.
Gerpetik ensefalit
Oddiy gerpes virusi chaqirgan bosh miya yallig‘lanishi.
Chaqaloqlarda gerpes
Yangi tug‘ilgan va 3 oylikkacha bolalarda oddiy gerpes infeksiyasi.
Varicella zoster
Suvchechak va o‘rab oluvchi temiratki virusi (Varicella zoster) infeksiyalari.
Qancha va qanday qabul qilinadi
Rasmiy yo‘riqnoma bo‘yicha, infuziya uchun liofilizat (250 mg, 500 mg, 1000 mg). In’yeksiyani faqat shifokor yoki hamshira yuboradi — o‘zingiz qo‘llamang. Doza vazn yoki tana yuzasiga qarab hisoblanadi, buyrak faoliyati normal bo‘lganda.
Kimga mumkin, kimga mumkin emas
Homiladorlik Ehtiyotkorlik bilan
Faqat ona uchun foyda homila uchun xavfdan ustun bo‘lganda. Kuzatuvlarda tug‘ma nuqsonlar ko‘paymagan.
Emizish davri Ehtiyotkorlik bilan
Ona sutiga o‘tadi (emizikli bola sutkasiga 0,3 mg/kg gacha olishi mumkin) — ehtiyotkorlik bilan buyuriladi.
Buyrak Ehtiyotkorlik bilan
Buyrak faoliyati buzilganda ehtiyotkorlik bilan, doza kamaytiriladi, yetarli suyuqlik beriladi.
Keksalar Ehtiyotkorlik bilan
Buyrak faoliyati pasayishi mumkinligi hisobga olinadi, doza moslashtiriladi.
Bolalar Ehtiyotkorlik bilan
Yangi tug‘ilgan chaqaloqlarga ham qo‘llanadi; doza vazn yoki tana yuzasi bo‘yicha shifokor tomonidan hisoblanadi.
Haydovchilar Ehtiyotkorlik bilan
Odatda shifoxonada qo‘llanadi; ta’sir o‘rganilmagan.
Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar
- Atsiklovir, valatsiklovir yoki dorining yordamchi moddalariga yuqori sezuvchanlik
Tarkibi
1000 mg li dorining barcha moddalari, yordamchi moddalar ham
Nojo‘ya ta’sirlar
Qanchalik ko‘p uchrashi bo‘yicha
Boshqa dorilar bilan birga
Probenetsid, simetidin Ehtiyotkorlik
Qonda atsiklovir miqdori oshadi, lekin doza o‘zgartirish talab qilinmaydi.
Mikofenolat mofetil Ehtiyotkorlik
Ikkala dori miqdori qonda oshadi.
Litiy Ehtiyotkorlik
Atsiklovirning yuqori dozasi bilan — litiy miqdori qattiq nazorat qilinadi.
Siklosporin, takrolimus Ehtiyotkorlik
Buyrak faoliyati nazorat qilinadi.
Boshqa buyrakka zararli (nefrotoksik) dorilar Ehtiyotkorlik
Buyrak yetishmovchiligi xavfi oshishi mumkin — ehtiyotkorlik bilan qo‘llanadi.
Teofillin Ehtiyotkorlik
Uning miqdori taxminan 50% ga oshishi mumkin — qonda miqdori o‘lchanadi.
Ko‘p ichib qo‘ydingizmi?
Qonda kreatinin va mochevina azoti oshadi, buyrak faoliyati buziladi; ong chalkashligi, gallyutsinatsiyalar, qo‘zg‘alish, tutqanoq va koma bo‘lishi mumkin. Bemor tibbiy nazoratda bo‘ladi; gemodializ atsiklovirni qondan yaxshi chiqaradi.
Atsiklovir narxi
Davlat belgilagan eng yuqori chakana narx (referent narx). Har bir qadoq yonida narx belgilangan sana.
Manba: Farmatsevtika tarmog‘ini rivojlantirish agentligi, referent narxlar ro‘yxati.
Analoglari: atsiklovir
Tarkibida atsiklovir bor 22 ta dori. Almashtirishdan oldin shifokor yoki farmatsevt bilan maslahatlashing.
AtsiklovirMalham · 5 % · RossiyaRetseptsiz
AtsiklovirTabletka · 400 mg · RossiyaRetseptli
AtsiklovirMalham · 50 mg · BelarusRetseptsiz
AtsiklovirMalham · 2,5% · UkrainaRetseptsiz
AtsiklovirMalham · 5% · O‘zbekistonRetseptsiz
UlkarilKrem · 5% · Qozog‘istonRetseptsizKo‘p beriladigan savollar
Atsiklovir in’yeksiyasini uyda o‘zim qilsam bo‘ladimi?
Yo‘q. Uni faqat shifokor yoki hamshira vena ichiga 1 soat davomida sekin tomchilab yuboradi, odatda shifoxonada.
Necha kun davolanadi?
Odatda 5 kun; gerpetik ensefalitda odatda 10 kun; chaqaloqlarda 14 yoki 21 kun. Muddatni shifokor belgilaydi.
Dozasi qanday hisoblanadi?
Kattalarga vaznga qarab 5 yoki 10 mg/kg har 8 soatda; 3 oylikdan 12 yoshgacha bolalarga tana yuzasi bo‘yicha 250 yoki 500 mg/m²; chaqaloqlarga 20 mg/kg har 8 soatda.
Homiladorlikda mumkinmi?
Faqat ona uchun foyda homila uchun xavfdan ustun bo‘lganda. Emizishda ehtiyotkorlik bilan — dori sutga o‘tadi.
Buyrak kasalligida beriladimi?
Ha, lekin ehtiyotkorlik bilan: doza va oraliq kreatinin klirensiga qarab o‘zgartiriladi, yetarli suyuqlik beriladi.
Rasmiy yo‘riqnoma
Rasmiy yo‘riqnomaning to‘liq matni
Tavsifi
oq yoki sarg‘ish tusli oq rangli g‘ovak massa, zichlashgan tabletka.
Qo‘llanilishi
- immuntanqisligi bo‘lgan shaxslarda oddiy gerpes virusi chaqirgan infeksiyalarni davolash;
- immuntanqisligi bo‘lgan shaxslarda oddiy gerpes virusi chaqirgan infeksiyalarni oldini olish;
- immuntanqisligi bo‘lmagan shaxslarda og‘ir darajadagi genital gerpesning boshlang‘ich ko‘rinishlari;
- oddiy gerpes virusi chaqirgan ensefalitni davolash;
- yangi tug‘ilgan chaqaloqlar va 3 oylikkacha bo‘lgan bolalarda oddiy gerpes virusi chaqirgan infeksiyalarni davolash;
- Varicella zoster virusi chaqirgan infeksiyalarni davolash.
Qo‘llash usuli va dozalari
Dozalash tartibi
Asiklovir, infuziya uchun eritma tayyorlashga liofilizat preparati bilan davolash kursi odatda 5 kunni tashkil qiladi, ammo pasiyentning holati va terapiya javobiga qarab o‘zgarishi mumkin. Gerpetik ensefalitni davolash davomiyligi odatda 10 kunni tashkil qiladi.
Yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda gerpesni davolash davomiyligi odatda teri va shilliq qavatlar (ko‘z, og‘iz bo‘shlig‘i) infeksiyalarida 14 kunni va tarqalgan shikastlanish yoki markaziy nerv tizimini shikastlanishida 21 kunni tashkil qiladi.
Asiklovir, infuziya uchun eritma tayyorlashga liofilizat preparatini profilaktik qo‘llash davomiyligi infeksiyalanish xavfi mavjud davr davomiyligi bilan belgilanadi.
Kattalar
Oddiy gerpes virusi (OVG; gerpetik ensefalitdan tashqari) va suvchechak virusi (Varicella zoster) chaqirgan infeksiyalari bo‘lgan pasiyentlarga asiklovir buyrak funksiyasini buzilishi bo‘lmagan sharoitda har 8 soatda tana vazniga 5 mg/kg dozada buyuriladi (“Buyrak funksiyasini buzilishi bo‘lgan pasiyentlar” kichik bo‘limiga qarang).
Varicella zoster bilan infeksiyalangan immuntanqisligi bo‘lgan pasiyentlarda yoki gerpetik ensefaliti bilan pasiyentlarda asiklovirni buyrak funksiyasini buzilishi bo‘lmagan sharoitda har 8 soatda tana vazniga 10 mg/kg dozada buyurish kerak (“Buyrak funksiyasini buzilishi bo‘lgan pasiyentlar” kichik bo‘limiga qarang).
Semizligi bo‘lgan pasiyentlarda asiklovirning amaldagi tana vazniga qarab hisoblaganda qon plazmasida asiklovirning yuqoriroq konsentrasiyalari olinishi mumkin (“Farmakokinetikasi” kichik bo‘limiga qarang). Shuning uchun semizligi bo‘lgan pasiyentlarda, ayniqsa buyrak funksiyasini buzilishi bo‘lgan pasiyentlarda yoki keksa yoshdagi pasiyentlarda dozani pasaytirishni ko‘rib chiqish kerak.
Pasiyentlarning alohida guruhlari
Bolalar
Yangi tug‘ilgan chaqaloqlar va 3 oydan 12 yoshgacha bo‘lgan bolalar uchun asiklovir dozasi tana yuzasi maydoniga qarab hisoblanadi.
3 oylik va undan katta bo‘lgan bolalar uchun oddiy gerpes virusi (gerpetik ensefalitdan tashqari) yoki Varicella zoster virusi chaqirgan infeksiyalarida tavsiya etilgan doza buyrak funksiyasi saqlangan sharoitda har 8 soatda tana yuzasi maydonining bir kvadrat metriga 250 mg ni tashkil qiladi.
Immuntanqisligi bo‘lgan bolalarda Varicella zoster virusi chaqirgan infeksiya va gerpetik ensefalitni davolash uchun buyrak funksiyasi saqlangan sharoitda har 8 soatda tana yuzasi maydonining bir kvadrat metriga 500 mg dozada asiklovirning vena ichiga infuziyalari buyuriladi.
Yangi tug‘ilgan chaqaloqlar va 3 oylikkacha bo‘lgan bolalar uchun vena ichiga infuziya uchun asiklovirning dozasi tana vazniga qarab hisoblanadi.
Gerpes bo‘lgan yoki unga gumon qilingan yangi tug‘ilgan chaqaloqlar uchun Asiklovir, infuziya uchun eritma tayyorlashga liofilizat dori preparatining tavsiya etilgan dozasi tarqalgan shikastlanish va MNT shikastlanishi uchun 21 kun davomida yoki teri va shilliq qavatlar bilan cheklangan kasallik holatida 14 kun davomida har 8 soatda vena ichiga tana vazniga 20 mg/kg ni tashkil qiladi.
Buyrak funksiyasini pasayishi bo‘lgan yangi tug‘ilgan chaqaloqlar va bolalar uchun buzilish darajasiga qarab dozaga tuzatish kiritish kerak (“Buyrak funksiyasini buzilishi bo‘lgan pasiyentlar” kichik bo‘limiga qarang).
Keksa yoshdagi pasiyentlar
Keksa yoshdagi pasiyentlarda buyrak funksiyasini buzilishi ehtimolini e’tiborga olish kerak, buyrak funksiyasini buzilishi darajasiga qarab dozaga tuzatish kiritish kerak (“Buyrak funksiyasini buzilishi bo‘lgan pasiyentlar” kichik bo‘limiga qarang).
Adekvat gidratasiyani tutib turish kerak.
Buyrak funksiyasini buzilishi bo‘lgan pasiyentlar
Buyrak funksiyasini buzilishi bo‘lgan pasiyentlarda Asiklovir, infuziya uchun eritma tayyorlashga liofilizat dori preparatini buyurganda ehtiyotkorlikka rioya qilish kerak.
Adekvat gidratasiyani tutib turish kerak.
Buyrak funksiyasini buzilishi bo‘lgan pasiyentlar uchun dozaga tuzatish kiritish kattalar va o‘smirlar uchun ml/minut, yangi tug‘ilgan chaqaloqlar va 13 yoshdan kichik bolalar uchun - ml/minut/1,73 m2 o‘lchov birliklarida keltirilgan kreatinin klirensiga asoslangan. Dozaga tuzatish kiritishning quyidagi sxemalari taklif qilingan:
Kattalar va o‘smirlar uchun dozaga tuzatish kiritishning tavsiya etilgan sxemasi:
Kreatinin klirensi (ml/minut) | Doza |
25 – 50 ml/minut | Har 12 soatda tana vazniga 5-10 mg/kg. |
10 – 25 ml/minut | Har 24 soatda tana vazniga 5-10 mg/kg. |
0 (anuriya) – 10 ml/minut | Uzluksiz ambulator peritoneal dializda bo‘lgan pasiyentlar uchun har 24 soatda tana vazniga 2,5-5 mg/kg doza. |
Gemodializdagi pasiyentlar | Har 24 soatda va dializdan keyin tana vazniga 2,5-5 mg/kg. |
Yangi tug‘ilgan chaqaloqlar va 13 yoshgacha bo‘lgan bolalar uchun dozaga tuzatish kiritishning tavsiya etilgan sxemasi:
Kreatinin klirensi (ml/minut/1,73 m2) | Doza |
25 – 50 ml/minut/1,73 m2 | Tavsiya etilgan doza (tana yuzasi maydoniga 250 yoki 500 mg/m2 yoki tana vazniga 20 mg/kg) har 12 soatda qo‘llanadi |
10 – 25 ml/minut/1,73 m2 | Har 24 soatda tana yuzasi maydoniga 250 yoki 500 mg/m2 yoki tana vazniga 20 mg/kg |
0 (anuriya) – 10 ml/minut/1,73 m2 | Uzluksiz ambulator peritoneal dializda bo‘lgan pasiyentlar uchun yuqorida tavsiya etilgan dozalarni (tana yuzasi maydoniga 250 yoki 500 mg/m2 yoki tana vazniga 20 mg/kg) ikki marta pasaytirish va har 24 soatda va dializdan keyin yuborish kerak |
Qo‘llash usuli
Asiklovir, infuziya uchun eritma tayyorlashga liofilizat preparatining tavsiya etilgan dozasi 1 soat davomida sekin vena ichiga infuziya ko‘rinishida yuborilishi kerak.
Qo‘llashdan oldin dori preparatini tayyorlash bo‘yicha yo‘riqnomani “Maxsus ko‘rsatmalar” bo‘limiga qarang.
Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar
Asiklovir yoki valasiklovirga yoki yordamchi moddalardan birontasiga o‘ta yuqori sezuvchanlik.
Nojo‘ya ta’sirlar
Quyida sanab o‘tilgan reaksiyalarning tez-tezlik toifalari baholangan bo‘lib hisoblanadi. Ko‘pgina nojo‘ya reaksiyalar uchun tez-tezlikni aniq baholash uchun ma’lumotlar mavjud emas. Bundan tashqari, nojo‘ya reaksiyalarni uchrash tez-tezligi ko‘rsatmalarga qarab o‘zgarishi mumkin.
Quyida sanab o‘tilgan nojo‘ya reaksiyalari a’zolar tizimi sinfi va uchrash tez-tezligiga muvofiq keltirilgan. Tez-tezligi quyidagicha aniqlanadi: juda tez-tez (≥1/10), tez-tez (≥1/100, lekin <1/10), tez-tez emas (≥1/1 000, lekin <1/100), kam hollarda (≥1/10 000, lekin <1/1 000), juda kam hollarda (<1/10 000, shu jumladan alohida holatlar).
Qon va limfatik tizim tomonidan buzilishlar:
Tez-tez emas – gematologik ko‘rsatkichlarni pasayishi (anemiya, trombositopeniya, leykopeniya).
Immun tizimi tomonidan buzilishlar:
Juda kam hollarda – anafilaksiya.
Ruhiy buzilishlar va nerv tizimi tomonidan buzilishlar:
Juda kam hollarda – bosh og‘rig‘i, bosh aylanishi, qo‘zg‘atish, ongni chalkashishi, tremor, ataksiya, dizartriya, gallyusinasiya, psixotik simptomlar, tirishishlar, uyquchanlik, ensefalopatiya, koma.
Yuqorida ko‘rsatilgan reaksiyalar odatda qaytuvchan va odatda buyrak funksiyasini buzilishi va boshqa moyil omillar bo‘lgan pasiyentlarda kuzatiladi (“Maxsus ko‘rsatmalar” bo‘limiga qarang).
Qon-tomirlar tomonidan buzilishlar:
Tez-tez – flebit.
Nafas tizimi, ko‘krak qafasi va ko‘ks oralig‘i a’zolari tomonidan buzilishlar:
Juda kam hollarda – hansirash.
Me’da-ichak yo‘llari tomonidan buzilishlar:
Tez-tez – ko‘ngil aynishi, qusish;
Juda kam hollarda – diareya, qorinda og‘riq.
Jigar va o‘t chiqarish yo‘llari tomonidan buzilishlar:
Tez-tez – jigar fermentlari faolligini qaytuvchan oshishi;
Juda kam hollarda – bilirubin konsentrasiyasini qaytuvchan oshishi, sariqlik, gepatit.
Teri va teri osti to‘qimalari tomonidan buzilishlar:
Tez-tez – qichishish, eshakemi, toshma (shu jumladan yorug‘likka sezuvchanlik);
Juda kam hollarda – angionevrotik shish.
Buyrak va siydik chiqarish yo‘llari tomonidan buzilishlar:
Tez-tez – qonda mochevina va kreatinin konsentrasiyasini oshishi. Qonda mochevina va kreatinin konsentrasiyasini tez oshishi ehtimol plazmada cho‘qqi darajalari va pasiyentning gidratasiyasi holati bilan bog‘liq. Ushbu samaradan saqlanish uchun preparat 1 soat davomida sekin vena ichiga infuziya ko‘rinishida yuborilishi kerak.
Juda kam hollarda – buyrak funksiyasini buzilishi, o‘tkir buyrak yetishmovchiligi va buyrak sohasida og‘riq.
Pasiyentlarning adekvat gidratasiyasini tutib turish kerak. Pasiyentlar regidratasiyasida va/yoki preparatning dozasi pasaytirilganda yoki u bekor qilinganda buyrak funksiyasini buzilishi odatda tez bartaraf etiladi. O‘tkir buyrak yetishmovchiligigacha avj olishi ayniqsa juda kam xollarda kuzatilishi mumkin.
Buyrak sohasidagi og‘riq buyrak yetishmovchiligi va kristalluriya bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.
Umumiy buzilishlar va yuborish joyidagi reaksiyalar:
Juda kam hollarda – holsizlik, isitma, mahalliy yallig‘lanish reaksiyalari.
Ayrim holatlarda terini shikastlanishiga olib kelgan og‘ir darajadagi yallig‘lanish reaksiyalari preparatni xujayradan tashqari to‘qimalarga to‘satdan yuborilgan holatlarda kuzatilgan.
Noxush reaksiyalar haqida xabar berish
Agar sizda biron-bir noxush reaksiyalar yuzaga kelsa, shifokor yoki dorixona xodimi bilan maslahatlashing. Ushbu tavsiya har qanday mumkin bo‘lgan noxush reaksiyalarga, shu jumladan ushbu yo‘riqnomada sanab o‘tilmagan reaksiyalarga ham taalluqli. Noxush reaksiyalar haqida xabar berib, siz preparatning xavfsizligi haqida ko‘proq ma’lumot olishga yordam bergan bo‘lasiz.
Maxsus ko‘rsatmalar
Asiklovirni yuqori dozalarda vena ichiga yoki peroral qabul qilayotgan pasiyentlarda adekvat gidratasiya tutib turilishi kerak.
Asiklovirni vena ichiga yuborish usulida yuborilganda asiklovirni buyraklarda presipitasiyasini oldini olish maqsadida infuziya 1 soat davomida amalga oshirilishi kerak. Tez yoki oqim bilan in’eksiyalardan saqlanish kerak.
Boshqa nefrotoksik preparatlar bilan bir vaqtda qo‘llaganda buyrak yetishmovchiligi rivojlanishi xavfi oshishi mumkin. Asiklovirni boshqa nefrotoksik preparatlar bilan bir vaqtda ehtiyotkorlik bilan qo‘llash kerak.
Keksa yoshdagi pasiyentlarda va buyrak funksiyasini buzilishi bo‘lgan pasiyentlarda qo‘llanishi
Asiklovir organizmdan buyraklar orqali chiqarilganligi tufayli, buyrak yetishmovchiligida Asiklovir, infuziya uchun eritma tayyorlashga liofilizat preparatining dozasiga tuzatish kiritish kerak (“Qo‘llash usuli va dozalari” bo‘limiga qarang).
Keksa yoshdagi pasiyentlarda buyrak funksiyasini pasayishi kuzatilishi mumkin, shuning uchun pasiyentlarning ushbu guruhida dozaga tuzatish kiritish zaruratini ko‘rib chiqish kerak.
Keksa yoshdagi pasiyentlarda va buyrak funksiyasini buzilishi bo‘lgan pasiyentlarda markaziy nerv tizimi tomonidan noxush reaksiyalar rivojlanishining yuqori xavfi mavjud, shuning uchun tegishli simptomlarni o‘z vaqtida aniqlash uchun bunday pasiyentlar sinchkov tibbiy kuzatuv ostida bo‘lishlari kerak. Ushbu noxush reaksiyalar haqidagi qayd etilgan hisobotlarga ko‘ra, ular odatda qaytuvchan va davolash to‘xtatilgandan keyin o‘tib ketadi (“Nojo‘ya ta’sirlari” bo‘limiga qarang).
Immuniteti ahamiyatli susaygan shaxslarda asiklovir bilan davomli yoki takroriy davolash kursi asiklovir bilan davolash kursini davom ettirishga javob bermaydigan sezuvchanligi past bo‘lgan virus shtammlarini yuzaga kelishiga olib kelishi mumkin (“Farmakodinamikasi” kichik bo‘limiga qarang).
Asiklovirni yuqori dozalarda (masalan gerpetik ensefalitda) qabul qilayotgan pasiyentlarda, ayniqsa suvsizlanishi yoki buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan pasiyentlarda buyrak funksiyasini nazorat qilish kerak.
Asiklovir, infuziya uchun eritma tayyorlashga liofilizat preparatining tayyorlangan eritmasi rN = 11 ga ega va peroral qo‘llanilmasligi kerak. Preparat natriy (taxminan 26 mg, taxminan 1,13 mmol) saqlaydi. Natriyni tushishi cheklangan parhezda bo‘lgan pasiyentlarda e’tiborga olish kerak.
Asiklovir, infuziya uchun eritma tayyorlashga liofilizat preparati mikroblarga qarshi konservantlar saqlamaydi, shuning uchun eritish va suyultirishni to‘liq aseptik sharoitda, preparatni bevosita yuborishdan oldin amalga oshirish kerak. Tayyorlangan eritmani sovutgichda saqlash mumkin emas. Ishlatilmagan eritmani utilizasiya qilish kerak.
Dori preparatining tarkibida mavjudligini e’tiborga olish kerak bo‘lgan moddalar
250 mg: Asiklovir, infuziya uchun eritma tayyorlashga liofilizat dori preparati 1 flakonda 28,03 mg natriy saqlaydi, bu kattalar uchun natriyning 2 g tavsiya etilgan maksimal sutkalik dozasining 1,4% ga ekvivalent.
500 mg: Asiklovir, infuziya uchun eritma tayyorlashga liofilizat dori preparati 1 flakonda 56,06 mg natriy saqlaydi, bu kattalar uchun natriyning 2 g tavsiya etilgan maksimal sutkalik dozasining 2,8% ga ekvivalent.
1000 mg: Asiklovir, infuziya uchun eritma tayyorlashga liofilizat dori preparati 1 flakonda 112,12 mg natriy saqlaydi, bu kattalar uchun natriyning 2 g tavsiya etilgan maksimal sutkalik dozasining 5,6% ga ekvivalent.
Homiladorlik va emizish davrida qo‘llanilishi
Homiladorlik
Postmarketing davrda homiladorlik vaqtida asiklovirni qo‘llash bo‘yicha registrda har qanday chiqarilish shaklida asiklovir bilan davolangan ayollarda homiladorlikning yakunlari holatlari qayd etilgan. Natijalar umumiy populyasiyaga nisbatan yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda tug‘ma nuqsonlarning sonini oshishini namoyish qilmagan va har qanday tug‘ma nuqsonlar ularning umumiy kelib chiqishi haqida taxmin qilish imkonini beruvchi yakka yoki ketma-ket qonuniylikni namoyish qilmagan. Halqaro darajada qabul qilingan standart testlarga muvofiq asiklovirni tizimli yuborish quyonlar, kalamushlar yoki sichqonlarda embriotoksik yoki teratogen samaralarni chaqirmagan. Kalamushlardagi nostandart testlarda homilani rivojlanishi nuqsonlari kuzatilgan, ammo faqat ona organizmida toksiklik chaqirgan yuqori teri osti dozalari yuborilgandan keyin. Ushbu natijalarning klinik ahamiyati shubhali bo‘lib qolmoqda.
Asiklovir, infuziya uchun eritma tayyorlashga liofilizat preparatini homiladorlik vaqtida faqatgina ona uchun taxmin qilingan foyda homila uchun potensial xavfdan yuqori bo‘lsagina qo‘llash mumkin.
Emizish davri
Asiklovirni kuniga 5 marta 200 mg dozada ichga qabul qilgandan keyin asiklovir plazmadagi tegishli konsentrasiyalarning 0,6 dan 4,1 gachasini tashkil qiluvchi konsentrasiyalarda ko‘krak sutida aniqlangan. Ko‘krak sutidagi bunday konsentrasiyalarda emizikli bolalar sutkada 0,3 mg/kg gacha dozada asiklovir qabul qilishlari mumkin. Shuning uchun emizikli ayollarga asiklovirni buyurganda ehtiyotkorlikka rioya qilish kerak.
Fertillik
Hozirgi vaqtda asiklovirning ayollarda fertillikka ta’siri haqida ma’lumotlar mavjud emas.
Spermatozoidlarning miqdori normal bo‘lgan 20 nafar erkaklarda 6 oy davomida sutkada 1 g gacha dozada yuboriladigan peroral asiklovirning spermatogenezga ta’sirini o‘rganganda, asiklovir klinik jihatdan spermatozoidlarning miqdori, ularning harakatchanligi yoki morfologiyasiga ta’sir qilmasligi namoyish qilingan.
Klinik tadqiqotlarini “Farmakokinetikasi” kichik bo‘limiga qarang.
Ishlatilgan dori preparatini yoki dori preparatini qo‘llagandan yoki u bilan ishlagandan keyin hosil bo‘lgan chiqindilarni yo‘q qilganda maxsus ehtiyotkorlik choralari
Eritmani tayyorlash va yuborish usuli
1 ml hosil bo‘lgan eritmada 25 mg asiklovir saqlovchi Asiklovir preparatining eritmasini tayyorlashda quyidagi xajmda suyultirish uchun eritmalar (in’eksiya uchun suv yoki natriy xloridi eritmasi (0,9%)) qo‘llanadi:
Asiklovir preparatining miqdori, mg | Erituvchi xajmi, ml |
250 mg | 10 ml |
500 mg | 20 ml |
1000 mg | 40 ml |
Suyultirish uchun eritmaning tavsiya etilgan xajmini Asiklovir preparatini saqlovchi flakon yoki butilkaga qo‘shish, flakon yoki butilka ichidagisi to‘liq erib ketmaguncha ehtiyotkorlik bilan chayqatish kerak.
Asiklovir preparatining tavsiya etilgan dozasi 1 soat davomida sekin vena ichiga infuziya ko‘rinishida yuborilishi kerak.
Suyultirilgandan keyin Asiklovir preparatining eritmasini preparatni yuborish tezligini boshqaruvchi maxsus infuzion nasos yordamida vena ichiga infuziyalar ko‘rinishida yuborilishi mumkin.
Tayyorlangan eritma keyinchalik asiklovirning 5 mg/ml (0,5%) dan yuqori bo‘lmagan konsentrasiyasi hosil bo‘lguncha suyultiriladigan infuzion yuborishning boshqa usulini qo‘llasa ham bo‘ladi.
Buning uchun tayyorlangan eritmani quyida tavsiya etiladigan tanlangan infuzion eritmaga qo‘shish va eritmalar to‘liq aralashgunigacha yaxshilab chayqatish kerak.
Infuziyaning minimal xajmlarini yuborish kerak bo‘lgan bolalar va yangi tug‘ilgan chaqaloqlar uchun Asiklovir preparatining 4 ml tayyorlangan eritmasini (100 mg asiklovir) 20 ml erituvchiga qo‘shish tavsiya etiladi.
Kattalar uchun hatto asiklovirning 0,5% dan ahamiyatli past konsentrasiyalarini bersa ham, 100 ml dan o‘ramlardagi infuzion eritmalarni qo‘llash tavsiya etiladi. Shuning uchun 100 ml xajmli bitta infuzion eritmani 250 mg va 500 mg (10 va 20 ml suyultirilgan eritma) o‘rtasidagi asiklovirning har qanday dozasi uchun qo‘llash mumkin. Asiklovirning 500 va 1000 mg o‘rtasidagi dozalari uchun ushbu xajmdagi (100 ml) yana bitta infuziya uchun eritma qo‘llanishi kerak.
Asiklovir quyidagi infuzion eritmalar bilan mutanosib va ular bilan suyultirilganda xona haroratida (15 dan 25°S gacha) 12 soat davomida barqaror bo‘lib qoladi:
vena ichiga infuziya uchun natriy xloridi (0,45% va 0,9%);
vena ichiga infuziya uchun natriy xloridi (0,18%) va dekstroza (4%);
vena ichiga infuziya uchun natriy xloridi (0,45%) va dekstroza (2,5%);
Xartman eritmasi.
Asiklovir preparatining infuziya uchun eritmasi yuqorida ko‘rsatilganidek tayyorlanganda asiklovirning konsentrasiyasi 0,5% gachani tashkil qiladi.
Asiklovir, infuziya uchun eritma tayyorlashga liofilizat preparati mikroblarga qarshi konservantlar saqlamaydi, shuning uchun eritish va suyultirish to‘liq aseptik sharoitlarda, preparatni bevosita qo‘llashdan oldin amalga oshirilishi kerak.
Barcha qolgan dori preparati va chiqindilarni o‘rnatilgan tartibda yo‘q qilish kerak.
Eritma xiralashganida yoki kristallar tushganida uni yo‘q qilish kerak.
Avtotransportni xaydash va mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga ta’siri
Asiklovir, infuziya uchun eritma tayyorlashga liofilizat preparati odatda stasionar sharoitlarda qo‘llanadi, shuning uchun preparatning avtotransport yoki boshqa potensial xavfli mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga ta’siri haqidagi ma’lumot dolzarb emas. Asiklovirning transport vositalarini yoki mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga ta’sirini baholash bo‘yicha tadqiqotlar o‘tkazilmagan.
Boshqa dorilar bilan o‘zaro ta’siri
Asiklovir o‘zgarmagan ko‘rinishda faol kanalchalar sekresiyasi yo‘li bilan chiqariladi. Shunga o‘xshash chiqarilish yo‘liga ega har qanday preparatlar plazmada asiklovirning konsentrasiyasini oshirishi mumkin. Probenesid va simetidin asiklovirning AUC ni oshiradi va uning buyrak klirensini pasaytiradi. Ammo asiklovirning keng terapevtik dozalari tufayli dozaga tuzatish kiritish talab etilmaydi.
Asiklovir, infuziya uchun eritma tayyorlashga liofilizat preparatini qabul qilayotgan pasiyentlarda bitta yoki ikkala preparatlarning yoki ularning metabolitlarining konsentrasiyasini potensial oshishi tufayli chiqarilish yo‘li uchun asiklovir bilan raqobatlashadigan preparatlar bilan bir vaqtda qo‘llaganda ehtiyotkorlikka rioya qilish kerak. Asiklovir va a’zolar transplantasiyasida qo‘llanadigan mikofenolat mofetilini (immunodepressiv preparat) bir vaqtda qo‘llash asiklovir va mikofenolat mofetilining nofaol metaboliti uchun AUC ko‘rsatkichini oshishiga olib keladi.
Litiyni vena ichiga yuboriladigan asiklovirning yuqori dozalari bilan bir vaqtda qo‘llaganda toksiklik xavfi tufayli qon zardobida litiyning konsentrasiyasini sinchkovlik bilan nazorat qilish kerak.
Shuningdek asiklovirni buyrak fiziologiyasining boshqa jihatlariga ta’sir ko‘rsatuvchi dori preparatlari (masalan siklosporin, takrolimus) bilan vena ichiga yuborilganda kuzatilishi (buyrak funksiyasini o‘zgarishlarini monitoringi bilan) zarur.
Besh nafar erkaklardagi eksperimental tadqiqotlar asiklovir bilan yondosh davolash to‘liq yuborilgan teofillinning AUC ni taxminan 50% ga oshirishini namoyish qilgan. Ularni bir vaqtda qo‘llaganda plazmada ushbu preparatlarning konsentrasiyasini aniqlash tavsiya etiladi.
Homiladorlik va emizish davrida
Homiladorlik
Postmarketing davrda homiladorlik vaqtida asiklovirni qo‘llash bo‘yicha registrda har qanday chiqarilish shaklida asiklovir bilan davolangan ayollarda homiladorlikning yakunlari holatlari qayd etilgan. Natijalar umumiy populyasiyaga nisbatan yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda tug‘ma nuqsonlarning sonini oshishini namoyish qilmagan va har qanday tug‘ma nuqsonlar ularning umumiy kelib chiqishi haqida taxmin qilish imkonini beruvchi yakka yoki ketma-ket qonuniylikni namoyish qilmagan. Halqaro darajada qabul qilingan standart testlarga muvofiq asiklovirni tizimli yuborish quyonlar, kalamushlar yoki sichqonlarda embriotoksik yoki teratogen samaralarni chaqirmagan. Kalamushlardagi nostandart testlarda homilani rivojlanishi nuqsonlari kuzatilgan, ammo faqat ona organizmida toksiklik chaqirgan yuqori teri osti dozalari yuborilgandan keyin. Ushbu natijalarning klinik ahamiyati shubhali bo‘lib qolmoqda.
Asiklovir, infuziya uchun eritma tayyorlashga liofilizat preparatini homiladorlik vaqtida faqatgina ona uchun taxmin qilingan foyda homila uchun potensial xavfdan yuqori bo‘lsagina qo‘llash mumkin.
Transport boshqarishga ta’siri
Asiklovir, infuziya uchun eritma tayyorlashga liofilizat preparati odatda stasionar sharoitlarda qo‘llanadi, shuning uchun preparatning avtotransport yoki boshqa potensial xavfli mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga ta’siri haqidagi ma’lumot dolzarb emas. Asiklovirning transport vositalarini yoki mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga ta’sirini baholash bo‘yicha tadqiqotlar o‘tkazilmagan.
Dozani oshirib yuborish
Asiklovir, infuziya uchun eritma tayyorlashga liofilizat preparatining dozasini oshirib yuborilishi zardobda kreatinin, qonda mochevina azoti konsentrasiyasini oshishini va keyinchalik buyrak funksiyasini buzilishini chaqiradi. Dozani oshirib yuborganda nevrologik simptomlar ongni chalkashishi, gallyusinasiya, qo‘zg‘atish, tirishishlar va komani o‘z ichiga oladi.
Toksiklikning belgilarini o‘z vaqtida aniqlash uchun pasiyentlar tibbiy kuzatuv ostida bo‘lishlari kerak. Gemodializ qondan asiklovirni chiqarilishini ahamiyatli ravishda kuchaytiradi, shuning uchun asiklovir dozasini oshirib yuborganda ko‘rsatilgan.
Farmakodinamikasi
Ta’sir mexanizmi
Asiklovir – purin nukleozidining sintetik analogidir, in vitro va in vivoda odam gerpes viruslarini, shu jumladan 1-chi va 2-chi tip oddiy gerpes viruslari (OGV), suvchechak virusi va o‘rab oluvchi gerpes (VZV, Varicella zoster virus), Epshteyn-Barr virusi (EBV) va sitomegalovirus (SMV)ni ingibisiya qilish qobiliyatiga ega. Xujayralar madaniyatida asiklovir OGV-1 ga nisbatan yaqqol viruslarga qarshi faollikka ega, keyinchalik faollikni kamayishi tartibida quyidagilar keladi: OGV-2, VZV, EBV va SMV.
Asiklovirning gerpes viruslariga (OGV-1, OGV-2, VZV, EBV) ingibisiya qiluvchi ta’siri yuqori tanlovchanlik bilan tavsiflanadi. Sog‘lom, infeksiyalanmagan xujayralarning timidinkinaza fermenti asiklovirni substrat sifatida foydalanmaydi, shuning uchun asiklovirning sut emizuvchilarning xujayralari uchun toksikligi past. OGV, VZV va EBV viruslari bilan infeksiyalangan xujayralarning timidinkinazasi asiklovirni asiklovir monofosfatiga – keyinchalik xujayralar fermentlari ta’siri ostida difosfat va trifosfatga ketma-ket aylanuvchi nukleozid analogiga aylanadi. Asiklovir trifosfati virus DNK-polimerazasi bilan o‘zaro ta’sirlashadi va virus DNK replikasiyasini ingibisiya qiladi, bu asiklovir trifosfatini virus DNK zanjiriga kirishi natijasida zanjirni uzilishiga olib keladi.
Farmakokinetikasi
So‘rilishi
Asiklovir faqatgina qisman ichakdan so‘riladi. Peroral qabul qilganda o‘rtacha biokiraolishligi 10% dan 20% gacha o‘zgaradi. Och qoringa 0,4 mkg/ml o‘rtacha maksimal konsentrasiyasiga (Cmax) ichga qabul qilish uchun suspenziya yoki kapsulalar shaklida 200 mg dozada preparatni qabul qilgandan keyin taxminan 1,6 soat o‘tgach erishiladi. Har 4 soatda 200 mg dozada preparat qabul qilingandan keyin muvozanat holatida plazmadagi o‘rtacha maksimal konsentrasiyasi (Cssmax) 0,7 mkg/ml (3,1 mikromol)ga oshadi. Cssmax darajasining 1,2 va 1,8 mkg/ml (5,3 va 8 mikromol)ga kamroq proporsional oshishi preparatni har to‘rt soatda 400 mg va 800 mg dozalarda yuborgandan keyin kuzatiladi.
Taqsimlanishi
26 l o‘rtacha taqsimlanish xajmi asiklovir butun organizm suyuqliklarida taqsimlanishini ko‘rsatadi. Peroral qabul qilgandan keyin taqsimlanish xajmi (Vd/F) 2,3 dan 17,8 l/kg gacha o‘zgaradi. Qon plazmasidagi oqsillar bilan bog‘lanishi nisbatan pastligi (9 dan 33% gacha) tufayli bog‘lanish joyidan siqib chiqarishni o‘z ichiga oluvchi dorilarning o‘zaro ta’siri kutilmaydi. Orqa miya suyuqligidagi preparatning konsentrasiyasi muvozanat holatida plazmadagi tegishli konsentrasiyasidan taxminan 50% ni tashkil qiladi.
Biotransformasiyasi
Asiklovir asosan buyraklar orqali o‘zgarmagan ko‘rinishda chiqariladi. Siydikdagi yagona ahamiyatli metaboliti – 9-[(karboksimetoksi)metil]guanin, uning ulushiga siydik bilan chiqariladigan dozaning 10-15% ga to‘g‘ri keladi.
Chiqarilishi
Kattalarda asiklovirning o‘rtacha tizimli ekspozisiyasi (AUC0-∞) 200 mg dozadan keyin 1,9 dan 2,2 mkg*soat/ml gachani tashkil qiladi. Ushbu doza peroral qabul qilingandan keyin plazmadan o‘rtacha yakuniy yarim chiqarilish davri 2,8 soatdan 4,1 soatgacha o‘zgarishi namoyish qilingan.
Kattalarda vena ichiga yuborilgandan keyin asiklovirning plazmadan yakuniy yarim chiqarilish davri taxminan 2,9 soatni tashkil qiladi. Asiklovirning buyrak klirensi kreatinin klirensidan ahamiyatli ravishda yuqori (CLr = 14,3 l/soat), bu glomerulyar filtrasiyasidan tashqari kanalchalar sekresiyasi preparatni byurak orqali chiqarilishiga yordam berishini ko‘rsatadi. Asiklovirning yarim chiqarilish davri va umumiy klirensi buyrak funksiyasiga bog‘liq. Shuning uchun buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan pasiyentlarda dozaga tuzatish kiritish tavsiya etiladi.
Kattalarda 2,5 mg/kg, 5 mg/kg va 10 mg/kg bir soatlik infuziyadan keyin muvozanat holatida plazmadagi o‘rtacha maksimal konsentrasiya (Cssmax) muvofiq ravishda 22,7 mikromol (5,1 mikrogramm/ml), 43,6 mikromol (9,8 mikrogramm/ml) va 92 mikromol (20,7 mkg/ml) ni tashkil qilgan. 7 soatdan keyin tegishli minimal konsentrasiyalar (Cssmin) muvofiq ravishda 2,2 mikromol (0,5 mikrogramm/ml), 3,1 mikromol (0,7 mikrogramm/ml) va 10,2 mikromol (2,3 mikrogramm/ml)ni tashkil qilgan. 1 yoshdan oshgan bolalarda shunga o‘xshash o‘rtacha maksimal (Cssmax) va minimal (Cssmin) konsentrasiyalar 250 mg/m2 doza 5 mg/kg ga, 500 mg/m2 doza esa 10 mg/kg ga almashtirilganda kuzatilgan.
Yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda (0 dan 3 oylikkacha) har 8 soatda bir soat davomida infuziya ko‘rinishida 10 mg/kg doza yuborilganda Cssmax 61,2 mikromol (13,8 mkg/ml) ni, Cssmin esa 10,1 mikromol (2,3 mkg/ml)ni tashkil qilganligi aniqlangan. Har 8 soatda 15 mg/kg yuborilgan yangi tug‘ilgan chaqaloqlarning alohida guruhlarida konsentrasiyani dozaga proporsional ravishda oshishi kuzatilgan, Cmax 83,5 mikromol (18,8 mikrogramm/ml) va Cmin 14,1 mikromol (3,2 mikrogramma/ml). Ushbu pasiyentlarda plazmadan yakuniy yarim chiqarilish davri 3,8 soatni tashkil qilgan.
Pasiyentlarning alohida guruhlari
Keksa yoshdagi pasiyentlar
Buyrak funksiyasi normal bo‘lgan keksa yoshdagi pasiyenlarda kreatinin klirensining kamayishi sababli umumiy klirens yosh o‘tishi bilan pasayadi. Ammo keksa yoshdagi pasiyentlarda buyrak funksiyasini buzilishi mumkinligini va muvofiq ravishda dozaga tuzatish kiritish zarurligini e’tiborga olish kerak.
Buyrak funksiyasini buzilishi bo‘lgan pasiyentlar
Surunkali buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan pasiyentlarda asiklovirning o‘rtacha yarim yakuniy yarim chiqariilsh davri 19,5 soatni tashkil qilgan, gemodializ o‘tkazilganda asiklovirning o‘rtacha yarim chiqarilish davri 5,7 soatni tashkil qilgan, asiklovirning plazmadagi konsentrasiyasi esa taxminan 60% ga pasaygan.
Ortiqcha tana vaznli pasiyentlar
Semizligi bo‘lgan pasiyentlarga (n=7) ularning amaldagi tana vazniga qarab asiklovir vena ichiga yuborilgan klinik tadqiqotda qon plazmasidagi asiklovir konsentrasiyasi tana vazni normal bo‘lgan pasiyentlarga (n=5) nisbatan ikki marta yuqori bo‘lganligi ko‘rsatilgan, bu ikkala guruhlar o‘rtasidagi tana vazni bo‘yicha farq bilan mos keladi.