Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Sog'lom turmush

Bodom va mashqlar: mushaklar tiklanishini qo‘llab-quvvatlash

Bodom va mashqlar: mushaklar tiklanishini qo‘llab-quvvatlash, mashqdan keyingi og‘riqni kamaytirish va to‘g‘ri ovqatlanish bo‘yicha amaliy maslahatlar.

Nozima IdrokovaN
Nozima IdrokovaYangilangan: 26-oktabr, 2026
Tahririyat tekshirgan7 daqiqada o'qiladi
5
Mashqdan keyin bir hovuch bodom yeyayotgan ayol

Davomini o'qing

Shisha idishdagi bodom yog‘i va bodom yong‘oqlari stol ustida
Sog'lom turmush

Bodom yog‘ining teri uchun foydasi: qo‘llash usullari va ehtiyot

11-may, 2023·7 daq
Sportdan keyin charchagan yigit to‘shakda tinch uxlamoqda
Sog'lom turmush

Uyqu va mushaklar salomatligi: tiklanish uchun nega uyqu kerak

9-may, 2023·7 daq
O‘rta yoshli ayol yengil gantellar bilan kuch mashqini bajarmoqda
Ayollar salomatligi

Ayollarda yurak salomatligi: mushak massasi va kuch mashqlari

16-aprel, 2023·7 daq
Ochiq havoda yugurayotgan o‘rta yoshli erkak, sog‘lom turmush tarzi
Kasalliklar

Jinsiy quvvatni oshirish: tabiiy usullar, mashqlar va davolash

1-yanvar, 2023·7 daq
Ayol yuziga namlantiruvchi krem surtib, teri parvarishini qilmoqda
Sog'lom turmush

Kollagen nima: teri tarangligini tiklashning ishonchli yo‘llari

19-aprel, 2023·7 daq
Uyda gilamcha ustida mashq qilayotgan ayol, uyda sport motivatsiyasi
Sog'lom turmush

Uyda sport motivatsiyasi: mashqni odatga aylantirishning 7 yo‘li

31-dekabr, 2022·7 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Mashqdan keyingi og‘riq qayerdan keladi
  2. Bodomning tarkibi: tiklanishga nima yordam beradi
  3. Bodom va mashqlar: kuniga qancha iste’mol qilish maqbul
  4. Bodomni menyuga qo‘shishning amaliy usullari
  5. Tiklanishni tezlashtiruvchi boshqa odatlar
  6. Ehtiyot choralari
  7. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  8. Xulosa
  9. Ko‘p beriladigan savollar

Mashqdan keyingi og‘riq qayerdan keladi

Jismoniy mashqlar paytida mushak tolalari odatdagidan kuchliroq yuklama oladi. Ayniqsa harakat turini endi boshlaganda yoki yuklamani keskin oshirganda, mushak tolalarida mayda mikrojarohatlar paydo bo‘ladi. Bu kuchsizlanish emas — bu tananing moslashish jarayonining tabiiy qismi.

Shundan keyin organizm «ta’mirlash» ishlarini boshlaydi: jarohatlangan joyga immun hujayralari jalb etiladi, qon aylanishi kuchayadi, yallig‘lanish vositachilari ishlab chiqariladi. Natijada mushak biroz shishadi, qattiqlashadi va bosganda og‘riydi. Tibbiyotda bu holat kechiktirilgan mushak og‘rig‘i — DOMS deb ataladi.

Shuningdek o‘qing: Uyqu va mushaklar salomatligi: tiklanish uchun nega uyqu kerak; Ayollarda yurak salomatligi: mushak massasi va kuch mashqlari; Jinsiy quvvatni oshirish: tabiiy usullar, mashqlar va davolash.

DOMS odatda qanday kechadi

  • og‘riq mashqdan 12–24 soat keyin boshlanadi;
  • 24–72 soat ichida eng kuchli bo‘ladi;
  • ko‘pincha 3–5 kunda o‘z-o‘zidan kamayadi.

Muhim jihat: DOMSni cho‘zilish yoki lat yeyish bilan aralashtirmaslik kerak. Lat yeganda og‘riq bir zumda, o‘tkir holda paydo bo‘ladi va harakatni cheklaydi. DOMS esa kechikib keladi va asta-sekin so‘nadi. Agar og‘riq kuchli, o‘tkir bo‘lsa va harakat qilishga xalaqit bersa, o‘z-o‘zini davolashga urinmasdan shifokorga murojaat qilgan ma’qul.

Bodomning tarkibi: tiklanishga nima yordam beradi

Bodom oddiy, arzon va mamlakatimiz bozorlarida ham bemalol topiladigan mahsulot. Shu bilan birga u tarkibiga ko‘ra juda boy: har 100 grammida 20 grammga yaqin oqsil, ko‘p miqdorda magniy, kaliy, vitamin E, tolalar va to‘yimli yog‘lar bor. Aynan shu birikmalar mushaklarning tiklanib olishi uchun zarur sharoit yaratadi.

Yallig‘lanish va oksidativ stressga ta’siri

Mashqdan keyin organizmda yallig‘lanish belgilari va oksidativ stress kuchayadi — bu mushakning «qayta qurilishi» uchun zarur, lekin me’yordan oshsa tiklanishni sekinlashtiradi. Bodom tarkibidagi polifenollar, vitamin E va to‘yinmagan yog‘lar yallig‘lanish jarayonini yumshoqroq kechishiga yordam berishi mumkin. Ba’zi kichik tadqiqotlar mashqdan keyin bodom iste’mol qilgan odamlarda qondagi yallig‘lanish ko‘rsatkichlari pastroq bo‘lganini qayd etgan, ammo bu borada kattaroq ilmiy ishlar hali kerak. Shuning uchun bodomni «dori» emas, balki to‘g‘ri ovqatlanishning foydali qismi sifatida qabul qilish to‘g‘ri bo‘ladi.

Magniy va kaliy

Magniy mushaklarning normal qisqarishi va bo‘shashishida, energiya almashinuvida ishtirok etadi. Kaliy esa suv-tuz balansini saqlashga va mushaklarning tortishishiga yo‘l qo‘ymaslikka yordam beradi. Mashq paytida ter bilan birga minerallar yo‘qoladi, shuning uchun ularni ovqat bilan to‘ldirish muhim.

Oqsil va to‘yimli yog‘lar

Mushak tolalarini tiklash uchun oqsil kerak. Bodomdagi oqsil to‘liq bo‘lmagan to‘plamga ega, ya’ni uni go‘sht, tuxum, sut mahsulotlari yoki dukkaklilar bilan birga iste’mol qilish samaraliroq. Bodomning yog‘lari esa uzoq vaqt to‘qlik hissini saqlaydi va mashqdan keyin haddan tashqari ko‘p ovqat yeb yuborishdan saqlaydi.

Bodom va mashqlar: kuniga qancha iste’mol qilish maqbul

Bodom juda kaloriyali mahsulot: 100 grammida 550–600 kilokaloriya atrofida energiya bor. Shuning uchun bodom va mashqlar haqida gapirganda miqdor masalasi eng muhim bo‘lib qoladi. Kuniga bir hovuch — taxminan 20–30 gramm — ko‘pchilik sog‘lom kattalar uchun yetarli va xavfsiz miqdor hisoblanadi. Bu taxminan 150–180 kilokaloriyaga teng.

Bodomni mashqdan taxminan 30–60 daqiqa oldin yoki mashqdan keyingi birinchi soatlarda iste’mol qilish qulay: u tez energiya beradi va tiklanish davrida tanani kerakli moddalar bilan ta’minlaydi. Agar vazn kamaytirish maqsadi bo‘lsa, bodomni boshqa yong‘oqlar bilan birgalikda hisobga olish va umumiy kunlik kaloriyani oshirib yubormaslik kerak.

Bodomni menyuga qo‘shishning amaliy usullari

  1. Nonushtaga bir hovuch bodom va bir stakan suv yoki tuxum qo‘shing — to‘qlik uzoq saqlanadi.
  2. Mashqdan keyin smetana yoki qatiq ustiga maydalangan bodom sepib yeng.
  3. Kun davomida shirinlik o‘rniga 10–15 dona bodomni gazak sifatida olib yuring.
  4. Salat va bo‘tqalarga maydalangan bodom qo‘shib, ta’mni ham, to‘yimlilikni ham oshiring.
  5. Bodomni uzoq saqlash uchun quruq, salqin va quyosh tushmaydigan joyda, yopiq idishda tuting.

Tiklanishni tezlashtiruvchi boshqa odatlar

Birgina mahsulot mushak og‘rig‘ini yo‘qotmaydi. Bodom foydali, lekin u quyidagi odatlar bilan birga ishlaydi:

  • Yetarli suv ichish — mashqdan oldin va keyin suv ichish qon aylanishini yaxshilaydi.
  • Yaxshi uyqu — tiklanishning katta qismi aynan uyqu paytida sodir bo‘ladi.
  • Yuklamani asta-sekin oshirish — birdaniga og‘ir mashqlarga o‘tish DOMSni kuchaytiradi.
  • Yengil harakat — og‘riqli kunda to‘liq dam olishdan ko‘ra sekin yurish yoki yengil cho‘zilish foydaliroq.
  • To‘liq ovqatlanish — oqsil, sabzavot, meva va don mahsulotlari bilan birga bodom iste’mol qiling.

Ehtiyot choralari

  • Yong‘oqqa allergiya — bodomga allergiyasi bo‘lgan odamda u hatto kichik miqdorda ham xavfli reaksiya berishi mumkin, bunday holatda iste’mol qilish taqiqlanadi.
  • Tuzlangan va qovurilgan bodom — tuz va qo‘shimchalar ko‘p bo‘lgan mahsulot chanqoqlikni oshiradi, shuning uchun tabiiy yoki o‘z holida quritilgan bodom afzal.
  • Bolalar — kichik yoshdagi bolalarga butun bodom bo‘g‘ilish xavfi tug‘dirishi mumkin, maydalab yoki pasta holida berish xavfsizroq.
  • Surunkali kasalliklar — buyrak, jigar yoki oshqozon-ichak kasalligi bo‘lsa, ratsionni o‘zgartirishdan oldin shifokor bilan maslahatlashing.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak

DOMS ko‘p hollarda o‘z-o‘zidan o‘tadi, lekin quyidagi belgilar paydo bo‘lsa, uy sharoitida kutib turish to‘g‘ri emas:

  • og‘riq bir necha kundan ortiq kuchayib borsa yoki butunlay kamaymasa;
  • mushakda kuchli shish, qizarish, issiqlik sezilsa;
  • siydik rangi to‘q jigarrang tusga kirsa;
  • harakat qilish imkoni keskin cheklansa yoki oyoq-qo‘l uvishsa;
  • tana harorati ko‘tarilsa, bosh aylansa, ko‘ngil aynasa.

Bunday holatda oilaviy poliklinikadagi shifokorga murojaat qiling. Kechasi yoki shoshilinch holatda 103 raqami orqali tez yordam chaqirish mumkin. Og‘riq qoldiruvchi dorilarni o‘z xohishiga ko‘ra emas, shifokor tavsiyasiga ko‘ra qabul qilish kerak — ayrim dorilar mashqdan keyin tiklanish jarayoniga ta’sir qilishi mumkin.

Xulosa

Bodom — mushaklar tiklanishini qo‘llab-quvvatlovchi oddiy va foydali mahsulot. U oqsil, magniy, kaliy va yallig‘lanishga qarshi birikmalar bilan tanani ta’minlaydi, ammo sehrli vosita emas. Kuniga bir hovuch bodom, yetarli suv, yaxshi uyqu va asta-sekin oshirilgan yuklama — mana shu to‘rtlik mashqdan keyingi og‘riqni yengishga yordam beradi. Og‘riq kuchli yoki g‘ayritabiiy bo‘lsa, mutaxassisga murojaat qilishni kechiktirmang.

Ko‘p beriladigan savollar

Mashqdan keyin bodom yeyish foydalimi?

Ha, bodom mashqdan keyin tiklanish davrida qulay gazak hisoblanadi: u oqsil, magniy, kaliy va to‘yimli yog‘larni beradi. Bir hovuch (20–30 gramm) miqdor yetarli. Uni to‘liq ovqat o‘rnini bosuvchi emas, balki ratsionning bir qismi sifatida qabul qilish kerak.

Kuniga qancha bodom iste’mol qilish kerak?

Ko‘pchilik sog‘lom kattalar uchun kuniga 20–30 gramm, ya’ni taxminan bir hovuch bodom maqbul miqdor hisoblanadi. Bodom kaloriyaga boy bo‘lgani uchun ko‘p iste’mol qilish vazn oshishiga olib kelishi mumkin. Vazn nazorati maqsadi bo‘lsa, miqdorni umumiy kaloriya hisobiga qo‘shib yurish tavsiya etiladi.

Bodom mushak og‘rig‘ini butunlay yo‘qotadimi?

Yo‘q, bodom mushak og‘rig‘ini butunlay yo‘q qilmaydi. U tiklanish uchun zarur moddalar bilan ta’minlab, jarayonni yengillashtirishi mumkin, xolos. Og‘riqning asosiy sababi — mushakdagi mikrojarohatlar va yallig‘lanish, ular esa vaqt talab qiladi.

Qovurilgan yoki tuzlangan bodom ham foydalimi?

Tabiiy, qo‘shimchasiz bodom eng foydali variant hisoblanadi. Qovurilgan va tuzlangan bodomda tuz hamda qo‘shimcha yog‘ ko‘p bo‘ladi, bu chanqoqlikni oshiradi va kaloriyani ko‘paytiradi. Shuning uchun oddiy quritilgan yoki xom bodomni tanlash yaxshiroq.

Bodomga allergiyam bo‘lsa nima qilishim kerak?

Bodomga allergiya bo‘lsa, uni umuman iste’mol qilmaslik kerak — hatto kichik miqdor ham xavfli reaksiya berishi mumkin. Yong‘oq o‘rniga boshqa oqsil va magniy manbalarini, masalan dukkaklilar, urug‘lar yoki sut mahsulotlarini tanlang. Allergiya belgilari kuchli bo‘lsa, darhol shifokorga murojaat qiling.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Nozima IdrokovaN
MUALLIF

Nozima Idrokova

Ushbu sahifada

1/9
  1. Mashqdan keyingi og‘riq qayerdan keladi
  2. Bodomning tarkibi: tiklanishga nima yordam beradi
  3. Bodom va mashqlar: kuniga qancha iste’mol qilish maqbul
  4. Bodomni menyuga qo‘shishning amaliy usullari
  5. Tiklanishni tezlashtiruvchi boshqa odatlar
  6. Ehtiyot choralari
  7. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  8. Xulosa
  9. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi