Astmaning turlari: belgilari, sabablari va davolash usullari

Astma nima?

Astma — bu nafas yo‘llarining yallig‘lanishi va shishishi bilan kechadigan surunkali kasallik bo‘lib, o‘pkaga kiruvchi havo miqdorini kamaytiradi. Dunyo bo‘ylab bolalar va kattalar o‘rtasida keng tarqalgan ushbu holat to‘g‘ri nazorat va davolashni talab qiladi.

Astmaning bir nechta turlari mavjud bo‘lib, ularning har biri o‘ziga xos qo‘zg‘atuvchi omillarga ega.

Astmaning asosiy turlari

1. Allergik astma

Bu eng keng tarqalgan tur bo‘lib, astma bilan og‘riganlarning taxminan 60 foizida uchraydi. Ko‘pincha ekzema yoki allergik rinit kabi boshqa allergik holatlar bilan birga keladi.

Asosiy allergenlar:

• Gulchanglar va uy hayvonlari juni
• Mog‘or sporalari
• Chang oqadilar va tarakanlar
• Sut, tuxum va yong‘oqlar
• Tamaki tutuni va parfyumeriya mahsulotlari

2. Allergik bo‘lmagan (ichki) astma

Bu tur allergenlarga bog‘liq emas va ko‘pincha kattalarda kuzatiladi. U genetik va atrof-muhit omillari ta'sirida rivojlanadi.

3. Mavsumiy astma

Simptomlar yilning ma'lum vaqtlarida, masalan, gulchanglar mavsumida yoki sovuq havoda kuchayadi.

4. Kasbiy astma

Ish joyidagi kimyoviy moddalar, aerozollar yoki chang ta'sirida kelib chiqadi. Alomatlar ish vaqtida yomonlashib, dam olish kunlari yaxshilanishi mumkin.

5. Jismoniy mashqlar natijasida kelib chiqqan astma

Jismoniy faoliyatdan 5-20 daqiqa o‘tgach, nafas qisilishi, yo‘tal va xirillash bilan namoyon bo‘ladi.

6. Nazorat qilish qiyin bo‘lgan va og‘ir astma

Standart davolash usullariga bo‘ysunmaydigan astma turlari. Bunday hollarda mutaxassis nazorati va monoklonal antikorlar kabi zamonaviy terapiya talab etiladi.

Astmani davolash va nazorat qilish

Astmaning barcha turlarini to‘g‘ri dori vositalari va qo‘zg‘atuvchilardan saqlanish orqali nazorat qilish mumkin. Asosiy tavsiyalar:

• Shifokor tavsiya etgan dori-darmonlarni vaqtida qabul qilish.
• Allergenlardan (chang, hayvonlar, kuchli hidlar) uzoqroq yurish.
• Ob-havo sharoitiga qarab tashqi faoliyatni rejalashtirish.
• Mashg‘ulotlardan oldin isinish va inhalerdan foydalanish.

Eslatma: Agar sizda nafas qisilishi yoki xirillash kuzatilsa, albatta astma bo‘yicha mutaxassisga murojaat qiling.