Allergik dermatit nima?
Dermatit so‘zi “terining yallig‘lanishi” degan ma’noni anglatadi. Teri hech qachon sababsiz yallig‘lanmaydi. Issiq suv, o‘tkir kislotalar, ishqorlar, mexanik ishqalanish yoki quyosh nuri ta’sirida yuzaga keladigan dermatit turlari mavjud.
Allergenlar ta’sirida teri yallig‘langanda esa allergik dermatit ro‘y beradi. Uning ikki asosiy turi farqlanadi:
- Oddiy allergik dermatit: Allergen teriga bevosita tegishi (kosmetika, taqinchoqlar) natijasida qizarish va yallig‘lanish bilan kechadi.
- Toksikodermiya (toksiko-allergik dermatit): Allergen organizmga ichki yo‘llar (oziq-ovqat, dori vositalari, nafas yo‘llari yoki hasharot chaqishi) orqali kirib, teri yallig‘lanishini keltirib chiqaradi.
Kasallikning rivojlanish sabablari
Bugungi kunda sun’iy mahsulotlar, konservantlar, yarimfabrikatlar va dori vositalarining nazoratsiz iste’moli allergik dermatozlarning ko‘payishiga olib kelmoqda. Kasallikning kechishi organizmning ma’lum bir allergenga nisbatan sezuvchanlik darajasiga bog‘liq.
Xavf omillari va asoratlar
Sezuvchanlik darajasi yuqori bo‘lganda yallig‘lanish kuchli kechadi, toshmalar butun tanaga tarqaladi, tana harorati ko‘tarilishi va ichki a’zolarda patologik o‘zgarishlar kuzatilishi mumkin. Shu sababli, dori vositalarini shifokor maslahatisiz qabul qilish qat’iyan man etiladi.
Allergik dermatitda parhez
Allergik kasalliklarda to‘g‘ri ovqatlanish sog‘ayishning asosiy omilidir. Kasallik belgilari o‘tib ketgandan keyin ham kamida 3 oy davomida parhezga amal qilish tavsiya etiladi.
Tavsiya etiladigan mahsulotlar:
- Mol va tovuq go‘shti (qaynatib, suvi to‘kib tashlangan);
- Ivitilgan sut mahsulotlari (qatiq, suzma, tvorog, kefir);
- Guruch, grechka, tariq;
- Yashil sabzavotlar, olma, banan;
- Barcha turdagi non va shakarsiz pechenyelar.
Cheklanishi kerak bo‘lgan mahsulotlar:
- Qo‘y, ot va echki go‘shtlari;
- Tuxum, sut, qaymoq va yogurtlar;
- Dukkaklilar (mosh, no‘xat, loviya);
- Qizil sabzavot va mevalar (pomidor, qizilcha, qulupnay, uzum, shaftoli);
- Shirinliklar, gazli ichimliklar va dudlangan mahsulotlar;
- Pista va bodom kabi yong‘oq mahsulotlari.
Kasallikning oldini olish
Allergik dermatitlarning kelib chiqishida ikki asosiy omil bor. Birinchisi – tug‘ma moyillik (homiladorlik davrida onaning noto‘g‘ri ovqatlanishi). Ikkinchisi – orttirilgan omil (dori va oziq-ovqatlarni noto‘g‘ri iste’mol qilish). Sog‘lom turmush tarzi va shifokor nazorati allergik dermatozlarni oldini olishda eng muhim qadamdir.
Responses (0 )