Kechqurun iliq ichimlik ichish ko‘plab oilalarda an’anaga aylangan odat. Bugun internetda uyqu va teri uchun ichimliklar haqida turli retseptlar ko‘p: ular «uyquni chuqurlashtiradi», «terini yoshartiradi» deb maqtaladi. Haqiqatda esa hech bir ichimlik dori emas va ajinlarni yo‘qotmaydi. Shunga qaramay, to‘g‘ri tanlangan kechki ichimlik tinchlantiruvchi marosimning bir qismi bo‘lib, uyquga tayyorlanishga yordam berishi mumkin.
Yaxshi uyqu esa teri uchun ham muhim: uyqu yetishmaganda yuz xira ko‘rinadi, ko‘z ostida ko‘karishlar va shishlar paydo bo‘ladi. Ushbu maqolada uyqu va teri o‘rtasidagi bog‘liqlikni, uchta oddiy kechki ichimlik retseptini va ulardan foydalanishda nimalarga e’tibor berish kerakligini ko‘rib chiqamiz.
Uyqu va teri o‘rtasida qanday bog‘liqlik bor
Tunda teri hujayralari faolroq yangilanadi, qon aylanishi o‘zgaradi, teri o‘zini tiklaydi. Uyqu muntazam yetishmaganda quyidagilar kuzatilishi mumkin:
- yuzning xira va charchagan ko‘rinishi;
- ko‘z ostida qoramtir doiralar va shish;
- terining quruqlashishi va sezgirligining oshishi;
- ugri, ekzema kabi mavjud teri muammolarining kuchayishi, chunki uyqusizlik stress gormonlariga ta’sir qiladi.
Shuning uchun terining yaxshi ko‘rinishi uchun eng muhim «vosita» — yetarli va sifatli uyqu. Kechki ichimlik esa unga ko‘maklashuvchi kichik odat xolos.
Kechki ichimlik qanday bo‘lishi kerak
- Kofeinsiz. Qahva, qora va yashil choy, kola, kakao kofein yoki shunga o‘xshash moddalar saqlaydi va uyquni kechiktirishi mumkin.
- Kam shakarli. Ko‘p shakar qondagi qand darajasini o‘zgartiradi va teriga ham foyda keltirmaydi.
- Iliq, lekin issiq emas. Juda issiq ichimlik og‘iz va qizilo‘ngachni kuydirishi mumkin.
- Kichik hajmda. Yotishdan oldin ko‘p suyuqlik ichish tunda hojatxonaga turishga majbur qiladi.
- Spirtsiz. Spirtli ichimliklar uyquni yuzaki qiladi va terini suvsizlantiradi.
1-retsept: dolchinli iliq sut
Iliq sut — eng mashhur kechki ichimliklardan biri. Uning kuchli uxlatuvchi ta’siri isbotlanmagan, ammo ko‘pchilik uchun u bolalikdan tanish tinchlantiruvchi odat bilan bog‘liq.
Kerak bo‘ladi: bir stakan sut (yoki o‘simlik suti), bir chimdim dolchin, xohishga ko‘ra yarim choy qoshiq asal.
- Sutni kichik idishda qaynatmasdan iliting.
- Dolchinni qo‘shib aralashtiring.
- Biroz sovigach, asal qo‘shing — juda issiq sutga asal qo‘shmagan ma’qul.
Sutda oqsil va kalsiy bor. Laktoza ko‘tara olmaydigan odamlar laktozasiz yoki o‘simlik sutini tanlashi mumkin. Bir yoshgacha bo‘lgan bolalarga asal berilmaydi.
2-retsept: moychechak va melissa choyi
Moychechak (romashka) va melissa an’anaviy ravishda tinchlantiruvchi o‘tlar sifatida ishlatiladi. Ularning ta’siri yengil, lekin iliq o‘simlik choyi kechki tinch marosim uchun yaxshi tanlov.
Kerak bo‘ladi: bir choy qoshiq quritilgan moychechak, bir choy qoshiq quritilgan melissa yoki yalpiz, bir stakan qaynoq suv, xohishga ko‘ra limon bo‘lagi.
- O‘tlarni choynakka soling va ustidan qaynoq suv quying.
- Qopqog‘ini yopib, besh-o‘n daqiqa damlang.
- Suzib oling, xohlasangiz limon qo‘shing.
Murakkabguldoshlar oilasidagi o‘simliklarga (masalan, ambroziya) allergiyasi bor odamlarda moychechakka ham allergiya bo‘lishi mumkin. Homiladorlik davrida o‘simlik choylarini muntazam ichishdan oldin shifokor bilan maslahatlashing.
3-retsept: zarchavali «oltin sut»
«Oltin sut» — sut va zarchava (kurkuma) asosidagi iliq ichimlik. Zarchava tarkibidagi kurkumin moddasi yallig‘lanishga qarshi xususiyatlari uchun o‘rganilmoqda, ammo ichimlik tarkibidagi oz miqdordagi zarchavaning teri yoki uyquga aniq ta’siri isbotlanmagan. Bu, avvalo, mazali va iliq kechki ichimlik.
Kerak bo‘ladi: bir stakan sut, chorak choy qoshiq zarchava kukuni, bir chimdim dolchin va zanjabil, bir chimdim qora murch, xohishga ko‘ra ozgina asal.
- Sutni idishga quyib, ziravorlarni qo‘shing.
- Past olovda, doimiy aralashtirib, qaynatmasdan bir necha daqiqa iliting.
- Biroz sovuting va xohlasangiz asal qo‘shing.
Qon suyultiruvchi dorilar qabul qiladigan, o‘t pufagida tosh bor yoki oshqozon kasalligi bo‘lgan odamlar zarchavani ko‘p iste’mol qilishdan oldin shifokor bilan maslahatlashishi kerak. Zarchava qo‘shimchalari (kapsulalar) ovqatdagi ziravordan farq qiladi va ularni o‘zboshimchalik bilan qabul qilish tavsiya etilmaydi.
Kechqurun qaysi ichimliklardan voz kechgan ma’qul
Bizda kechki ovqatdan keyin ko‘k choy yoki qora choy ichish odat tusiga kirgan. Ammo ko‘k choyda ham, qora choyda ham kofein bor va kuchli damlangan choy sezgir odamlarda uxlab qolishni kechiktirishi mumkin. Agar uyqungiz yomon bo‘lsa, kechqurun choyni kuchsizroq damlang yoki kofeinsiz o‘simlik choyiga almashtiring.
- Energetik ichimliklar va kola — kofein va ko‘p shakar saqlaydi.
- Shirin gazli suvlar va qadoqli sharbatlar — ortiqcha shakar teri va umumiy salomatlik uchun foydasiz.
- Spirtli ichimliklar — uyquni bo‘ladi, xurrakni kuchaytiradi, ertalab yuzning shishishiga sabab bo‘ladi.
- Katta hajmdagi har qanday ichimlik — tunda uyg‘onishga olib keladi.
Teri uchun kun davomida nima muhimroq
Kechki ichimlik terini mo‘jizaviy o‘zgartirmaydi. Teri holatiga ko‘proq quyidagilar ta’sir qiladi:
- kun davomida yetarli suv ichish;
- sabzavot, meva, yong‘oq, baliq va to‘liq donli mahsulotlarga boy ovqatlanish;
- quyoshdan himoya;
- chekmaslik va spirtli ichimliklarni cheklash;
- yumshoq yuvish va teri turiga mos namlovchi krem;
- muntazam, yetarli uyqu.
Kechki marosimni qanday tuzish mumkin
Ichimlik uyquga yordam berishi uchun u umumiy tinch kechki tartibning bir qismi bo‘lishi kerak. Masalan, yotishdan bir soat oldin yorug‘likni xiralashtiring, telefonni chetga qo‘ying, iliq ichimlik tayyorlang va uni shoshilmasdan, kitob o‘qib yoki sokin musiqa tinglab iching. Bunday takrorlanuvchi marosim miyaga «kun tugadi, dam olish vaqti» degan signal beradi.
Ichimlikni yotishdan taxminan bir soat oldin ichish ma’qul — shunda tunda hojatxonaga turish ehtimoli kamayadi.
Xulosa
Uyqu va teri uchun ichimliklar dori emas, balki kechki tinch marosimning yoqimli qismi. Dolchinli iliq sut, moychechak va melissa choyi yoki zarchavali «oltin sut» kofeinsiz, kam shakarli va kichik hajmda bo‘lsa, uyquga tayyorlanishga yordam berishi mumkin. Terining sog‘lom ko‘rinishi uchun esa eng muhimi — yetarli uyqu, muvozanatli ovqatlanish va to‘g‘ri parvarish.
Ko‘p beriladigan savollar
Iliq sut haqiqatan uxlatadimi?
Iliq sutning kuchli uxlatuvchi ta’siri isbotlanmagan. Ammo u ko‘pchilik uchun tinchlantiruvchi odat bo‘lib, kechki marosim sifatida uyquga tayyorlanishga yordam berishi mumkin.
Kechqurun yashil choy ichsa bo‘ladimi?
Yashil choyda ham kofein bor, shuning uchun uyqusi yomon odamlarga kechqurun uni ichish tavsiya etilmaydi. Kofeinsiz o‘simlik choylarini tanlash yaxshiroq.
Zarchava teri uchun foydalimi?
Zarchava tarkibidagi kurkumin o‘rganilmoqda, ammo ichimlikdagi oz miqdordagi zarchavaning teriga aniq ta’siri isbotlanmagan. Teri uchun yetarli uyqu, quyoshdan himoya va to‘g‘ri parvarish muhimroq.
Kechki ichimlikni qachon ichish kerak?
Yotishdan taxminan bir soat oldin, kichik hajmda ichish ma’qul. Shunda tunda hojatxonaga turish ehtimoli kamayadi.







