Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Sog'lom turmush

Tish salomatligi qoidalari: sog‘lom tabassum uchun 7 ta odat

Tish salomatligi qoidalari: to‘g‘ri tish yuvish, tish ipi, ftor, ovqatlanish, stomatolog ko‘rigi va zararli odatlardan voz kechish bo‘yicha amaliy maslahatlar.

Nozima IdrokovaN
Nozima IdrokovaYangilangan: 26-oktabr, 2026
Tahririyat tekshirgan7 daqiqada o'qiladi
5
Ayol ko‘zgu oldida tish cho‘tkasi bilan tishlarini to‘g‘ri yuvmoqda

Davomini o'qing

Stomatolog bemorning tishlari va milklarini ko‘zdan kechirmoqda
Sog'lom turmush

Tish salomatligi va umumiy sog‘liq: og‘iz nimalardan darak beradi

18-aprel, 2023·7 daq
Xira yorug‘likdagi tinch yotoqxona va tungi stolda kitob
Sog'lom turmush

Sog‘lom uyqu tartibi: uyqu gigiyenasining amaliy qoidalari

26-aprel, 2023·6 daq
Parkda birga sayr qilib, sog‘lom turmush tarziga amal qilayotgan baxtli oila
Sog'lom turmush

Yaxshi sog‘liq nima: jismoniy, ruhiy va ijtimoiy salomatlik

29-aprel, 2023·7 daq
Balansli dieta uchun yangi sabzavot, meva va don mahsulotlari
Sog'lom turmush

Balansli dieta: sog‘lom ovqatlanishning asosiy qoidalari

22-aprel, 2023·7 daq
Sog‘lom nonushta: tuxum, sabzavotlar va bir stakan suv
Sog'lom turmush

Tez va sog‘lom ozish maslahatlari: 12 ta samarali qoida

31-dekabr, 2022·6 daq
Bayram dasturxonida oziq-ovqat xavfsizligi va gigiyena qoidalari
Sog'lom turmush

Bayram kunlari xavfsizligi: 7 ta muhim sog’liq qoidasi

24-aprel, 2023·7 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Nima uchun tishlar kasallanadi?
  2. Sog‘lom tabassum uchun 7 ta qoida
  3. Bolalar tish salomatligi
  4. Homiladorlik va surunkali kasalliklarda tish parvarishi
  5. Ko‘p uchraydigan xatolar
  6. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  7. Xulosa
  8. Ko‘p beriladigan savollar

Tish salomatligi qoidalari murakkab emas, lekin ularning kuchi muntazamlikda. Karies, milk yallig‘lanishi va og‘izdan yoqimsiz hid kelishining aksariyati kundalik oddiy odatlar orqali oldini olish mumkin bo‘lgan muammolardir. Tish og‘rig‘i paydo bo‘lgandan keyin davolanish esa ko‘pincha qimmatroq, uzoqroq va og‘riqliroq bo‘ladi.

Quyida stomatologlar tomonidan keng tavsiya etiladigan yettita asosiy qoidani ko‘rib chiqamiz. Ularni bajarish uchun qimmat vositalar shart emas — faqat to‘g‘ri texnika, vaqt va izchillik kerak.

Shuningdek o‘qing: Tish salomatligi va umumiy sog‘liq: og‘iz nimalardan darak beradi.

Nima uchun tishlar kasallanadi?

Og‘iz bo‘shlig‘ida doimo bakteriyalar yashaydi. Ular tish yuzasida yupqa, yopishqoq parda — tish karashini hosil qiladi. Biz shakar va un mahsulotlarini iste’mol qilganimizda, bakteriyalar ulardan kislota ishlab chiqaradi, kislota esa tish emalini asta-sekin yemiradi — shunday qilib karies boshlanadi. Tozalanmagan karash vaqt o‘tib qattiqlashib, tish toshiga aylanadi va milklarni yallig‘lantiradi. Bu holat gingivit deb ataladi, davolanmasa parodontitga o‘tib, tishlar qimirlashi va tushishiga olib kelishi mumkin.

Demak, tish salomatligini saqlashning asosiy g‘oyasi oddiy: karashni muntazam olib tashlash, kislota hujumlarini kamaytirish va emalni mustahkamlash.

Sog‘lom tabassum uchun 7 ta qoida

1. Tishlarni kuniga ikki marta to‘g‘ri yuving

Ertalab va ayniqsa kechqurun uxlashdan oldin tishlarni taxminan ikki daqiqa davomida yuving. Yumshoq yoki o‘rtacha yumshoq tukli cho‘tkani milk chetiga biroz qiyalab tuting va kichik, yumshoq harakatlar bilan har bir tishning tashqi, ichki va chaynov yuzasini tozalang. Kuch bilan ishqalash tishlarni tozaroq qilmaydi, aksincha milk va emalni shikastlaydi.

Cho‘tkani taxminan har uch oyda yoki tuklar yoyilib ketganda almashtiring. Tilni ham tozalash og‘izdagi bakteriyalar va hidni kamaytiradi.

2. Tishlar orasini tozalang

Cho‘tka tishlar orasidagi tor bo‘shliqlarga to‘liq yetmaydi, karies va milk yallig‘lanishi esa ko‘pincha aynan shu joylardan boshlanadi. Kuniga bir marta tish ipi yoki tishlararo cho‘tka bilan tozalash tavsiya etiladi. Boshida milk biroz qonashi mumkin, muntazam tozalashda bu odatda kamayadi. Qonash davom etsa, stomatologga ko‘rining.

3. Ftorli tish pastasidan foydalaning

Ftor emalni mustahkamlaydi va kariesning dastlabki bosqichlarini to‘xtatishga yordam beradi. Ftorli pasta tish salomatligi uchun eng isbotlangan vositalardan biri. Yuvgandan keyin pastani tupuring, lekin og‘izni ko‘p suv bilan chayqashga shoshilmang — shunda ftor tishlarda uzoqroq ta’sir qiladi. Bolalar uchun pasta miqdorini stomatolog yoki pediatr tavsiyasiga ko‘ra tanlang.

4. Shakar va kislotali ichimliklarni cheklang

Kariesga nafaqat shakar miqdori, balki uning qanchalik tez-tez iste’mol qilinishi ham ta’sir qiladi. Kun bo‘yi oz-ozdan shirinlik yeyish yoki shirin choy, gazli ichimlik ho‘plab yurish tishlarni doimiy kislota ta’sirida qoldiradi. Shirinlikni asosiy ovqat bilan birga yeyish, ichimlik sifatida esa oddiy suvni tanlash yaxshiroq. Kislotali ichimliklar va sharbatlardan keyin tishni darhol yuvmang — avval og‘izni suv bilan chayqang va biroz kuting.

5. To‘g‘ri ovqatlaning va suv iching

Sabzavot va mevalar, ayniqsa qattiq va tolali turlari (sabzi, olma, bodring), so‘lak ajralishini kuchaytiradi, so‘lak esa tishlarni tabiiy yo‘l bilan tozalaydi va kislotani neytrallaydi. Sut mahsulotlari, tvorog, pishloq kalsiy manbai. Kun davomida yetarli suv ichish og‘iz qurishining oldini oladi. Ovqatdan keyin shakarsiz saqich chaynash ham so‘lak ajralishini oshirishi mumkin, lekin u tish yuvishning o‘rnini bosmaydi.

6. Stomatologga muntazam ko‘rikka boring

Ko‘pchilik stomatologga faqat og‘riq paydo bo‘lganda boradi. Holbuki, karies va milk kasalliklari boshida deyarli og‘riqsiz kechadi. Profilaktik ko‘rik muddatini stomatolog sizning holatingizga qarab belgilaydi — ko‘pchilikka yiliga bir-ikki marta tavsiya etiladi. Ko‘rikda shifokor tish toshini professional tozalaydi, kichik muammolarni vaqtida aniqlaydi va kerak bo‘lsa, ftor qoplash yoki chuqurchalarni germetiklash kabi profilaktik choralarni taklif qiladi.

7. Zararli odatlardan voz keching

Chekish va nos chekish milk kasalliklari, tish dog‘lari, yoqimsiz hid va og‘iz bo‘shlig‘i saratoni xavfini oshiradi. Bundan tashqari, tish bilan yong‘oq chaqish, shishani ochish, qalam chaynash tishlarning sinishiga olib keladi. Kechasi tishlarni g‘ijirlatish (bruksizm) sezilsa, stomatologga ayting — himoya kapasi tavsiya qilinishi mumkin. Sport bilan shug‘ullanganda, ayniqsa kontakt sport turlarida, tish himoyasidan foydalaning.

Bolalar tish salomatligi

Sut tishlari ham parvarishni talab qiladi: ular doimiy tishlar uchun joy saqlaydi, sut tishidagi karies esa og‘riq va infeksiyaga sabab bo‘ladi. Birinchi tish chiqqanidan boshlab uni yumshoq cho‘tka bilan tozalang. Bolani shirin ichimlik solingan shisha bilan uxlatmang. Ota-onalar bolaning tishlarini u o‘zi yaxshi yuva olguncha yuvib yoki nazorat qilib turishi kerak. Bolani ilk bor stomatologga birinchi tishlari chiqqan davrda olib borish va keyin muntazam ko‘rikda bo‘lish tavsiya etiladi.

Homiladorlik va surunkali kasalliklarda tish parvarishi

Homiladorlik davrida gormonal o‘zgarishlar tufayli milklar ko‘proq qonashi va shishishi mumkin. Shu sababli bu davrda tish yuvish va tishlar orasini tozalashga ayniqsa e’tibor berish, homiladorlikni rejalashtirishda yoki uning boshida stomatologga ko‘rinish foydali. Ko‘ngil aynishi va qusishdan keyin og‘izni suv bilan chayqang, tishni darhol yuvmang. Qandli diabet bilan og‘rigan odamlarda milk kasalliklari tez-tez uchraydi va og‘irroq kechadi, shuning uchun ular uchun qandni nazorat qilish va stomatologga muntazam borish ikki karra muhim.

Ko‘p uchraydigan xatolar

  • tishni faqat ertalab yuvish va kechqurungi yuvishni o‘tkazib yuborish;
  • juda qattiq tukli cho‘tka va kuchli bosim bilan ishqalash;
  • og‘izni chayqovchi suyuqlikni tish yuvish o‘rniga ishlatish;
  • qonayotgan milkni «tegmasa o‘tib ketadi» deb tozalamaslik;
  • tish og‘rig‘ini og‘riq qoldiruvchi dori bilan uzoq vaqt bostirib yurish;
  • oqartiruvchi vositalarni stomatolog maslahatisiz tez-tez ishlatish.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak

Quyidagi hollarda stomatologga murojaat qilishni kechiktirmang:

  • tish og‘rig‘i, ayniqsa kechasi kuchayadigan yoki issiq-sovuqdan keyin uzoq davom etadigan og‘riq;
  • milk qonashi, shishishi yoki milkdan yiring chiqishi;
  • tishlar qimirlashi yoki ular orasida bo‘shliq paydo bo‘lishi;
  • og‘izdan doimiy yoqimsiz hid;
  • tishda qora dog‘, teshik yoki singan joy;
  • og‘izda ikki haftadan ortiq bitmaydigan yara yoki oq dog‘.

Tish og‘rig‘i bilan birga yuz shishsa, harorat ko‘tarilsa, og‘iz ochish yoki yutish qiyinlashsa, zudlik bilan shifokorga boring; nafas qiyinlashsa, 103 ga qo‘ng‘iroq qiling.

Xulosa

Tish salomatligi qoidalari oddiy: kuniga ikki marta ftorli pasta bilan to‘g‘ri yuvish, tishlar orasini tozalash, shakarni kamaytirish, to‘g‘ri ovqatlanish, stomatologga muntazam borish va zararli odatlardan voz kechish. Bu odatlarni har kuni bajarish ko‘plab tish muammolarining oldini oladi va sog‘lom tabassumni yillar davomida saqlashga yordam beradi.

Ko‘p beriladigan savollar

Tishni ovqatdan oldin yuvish kerakmi yoki keyin?

Asosiy qoida — kuniga ikki marta, ayniqsa kechqurun uxlashdan oldin yuvish. Kislotali ovqat yoki ichimlikdan keyin darhol yuvmay, og‘izni suv bilan chayqab, biroz kutish tavsiya etiladi, chunki bu paytda emal yumshagan bo‘ladi.

Tish ipi milkka zarar qilmaydimi?

To‘g‘ri ishlatilganda zarar qilmaydi. Ipni milkka urib emas, tish yuzasi bo‘ylab yumshoq harakatlantirish kerak. Boshida yengil qonash bo‘lishi mumkin, muntazam tozalashda u odatda kamayadi.

Stomatologga qanchalik tez-tez borish kerak?

Ko‘rik muddatini stomatolog sizning tish va milk holatingizga qarab belgilaydi. Ko‘pchilikka yiliga bir-ikki marta profilaktik ko‘rik tavsiya etiladi. Shikoyat paydo bo‘lsa, navbatdagi ko‘rikni kutmang.

Og‘iz chayqovchi suyuqlik tish yuvish o‘rnini bosadimi?

Yo‘q. Chayqovchi suyuqlik karashni mexanik olib tashlamaydi, u faqat qo‘shimcha vosita bo‘lishi mumkin. Asosiy parvarish — cho‘tka, ftorli pasta va tishlar orasini tozalash.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Nozima IdrokovaN
MUALLIF

Nozima Idrokova

Ushbu sahifada

1/8
  1. Nima uchun tishlar kasallanadi?
  2. Sog‘lom tabassum uchun 7 ta qoida
  3. Bolalar tish salomatligi
  4. Homiladorlik va surunkali kasalliklarda tish parvarishi
  5. Ko‘p uchraydigan xatolar
  6. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  7. Xulosa
  8. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi