Qandli diabet: Patofiziologik asoslar
Qandli diabet – bu insulin sekretsiyasi etishmovchiligi, insulin qarshiligi yoki ularning kombinatsiyasi natijasida yuzaga keladigan metabolik sindromdir. Asosiy belgisi – giperglikemiya. Kasallikning patofiziologiyasini tushunish uni samarali nazorat qilish uchun muhimdir.
Inson organizmida glyukoza almashinuvi
Sog'lom inson organizmida oshqozon osti bezi glyukoza miqdorini nazorat qilish uchun insulin va glyukagon gormonlarini ishlab chiqaradi:
- Insulin: Qondagi qand miqdorini pasaytiradi va glyukozaning hujayralarga kirishini ta'minlaydi.
- Glyukagon: Qonda qand miqdori tushib ketganda, jigardan glyukoza chiqishini rag'batlantiradi.
Ovqatlangandan so'ng 20 daqiqa ichida insulin darajasi eng yuqori cho'qqiga chiqadi va glyukozaning mushak hamda jigar hujayralariga kirishini nazorat qiladi.
Qandli diabet turlari
1-toifa qandli diabet
Bu shakl asosan bolalar va yoshlarda uchraydi. Immun tizimi oshqozon osti bezining beta-hujayralarini yo'q qiladi, natijada insulin ishlab chiqarilmaydi. Bemorlar hayotini saqlab qolish uchun doimiy insulin in'ektsiyalariga muhtoj.
2-toifa qandli diabet
Eng ko'p tarqalgan tur bo'lib, quyidagi omillar bilan bog'liq:
- Insulinga chidamlilik (rezistentlik).
- Beta-hujayralar faoliyatining buzilishi.
- Genetik va atrof-muhit omillari.
Vaqt o'tishi bilan oshqozon osti bezi insulinga bo'lgan yuqori talabni qondira olmay qoladi. Natijada glyukoza qonda to'planib, yurak, asab tizimi va buyraklarga jiddiy zarar etkazadi.
Diabet asoratlari va profilaktika
Qandli diabet buyrak etishmovchiligi va ko'rlikning asosiy sabablaridan biridir. Biroq, kasallikning oldini olish yoki kechiktirish mumkin:
- Sog'lom ovqatlanish ratsioniga rioya qilish.
- Jismoniy faollikni oshirish.
- Optimal vaznni saqlash.
Responses (0 )