Anor O‘zbekistonda eng sevimli mevalardan biri, kuz va qish oylarida esa uning sharbati deyarli har bir xonadonda bo‘ladi. Anor sharbati foydasi haqida ko‘p gapiriladi: uni qonni ko‘paytiradi, yurakni mustahkamlaydi, ichakni tozalaydi deyishadi. Bu gaplarning bir qismi ilmiy asosga ega, bir qismi esa bo‘rttirilgan.
Ushbu maqolada anor sharbati tarkibida nimalar borligi, u ichak mikroflorasi, yurak-qon tomir tizimi va moddalar almashinuviga qanday ta’sir qilishi, uni qanday ichish to‘g‘riligi hamda kimlar ehtiyot bo‘lishi kerakligi haqida xolis ma’lumot beramiz.
Anor sharbati tarkibida nimalar bor
Anor donalari va ulardan olingan sharbat o‘simlik moddalariga boy. Ularning eng muhimlari quyidagilar:
- Polifenollar — kuchli antioksidant xususiyatga ega moddalar guruhi. Anorda ayniqsa ellagitanninlar (punikalaginlar) va antotsianlar ko‘p, sharbatga to‘q qizil rangni aynan ular beradi.
- Vitaminlar — C vitamini, K vitamini va B guruhi vitaminlarining bir qismi.
- Minerallar — kaliy, oz miqdorda temir, magniy va mis.
- Tabiiy qandlar — glyukoza va fruktoza. Shu sababli sharbat shirin va kaloriyali.
Bir narsani yodda tuting: sharbatga aylantirilganda donalardagi kletchatka (o‘simlik tolalari) deyarli yo‘qoladi. Shuning uchun butun anor donalari sharbatdan ko‘ra to‘yimliroq va qondagi qand miqdorini sekinroq oshiradi.
Anor sharbati ichak salomatligiga qanday ta’sir qiladi
So‘nggi yillarda ichak mikrobiomasi, ya’ni ichakda yashovchi foydali bakteriyalar jamoasi salomatlikning muhim omili sifatida ko‘p o‘rganilmoqda. Anor polifenollari ingichka ichakda kam so‘riladi va yo‘g‘on ichakka yetib boradi. U yerda bakteriyalar ularni parchalab, urolitinlar deb ataladigan birikmalarga aylantiradi. Bu moddalar yallig‘lanishga qarshi ta’sirga ega bo‘lishi mumkinligi o‘rganilmoqda.
Ayrim tadqiqotlarda anor polifenollari ichakdagi foydali bakteriyalar, jumladan moddalar almashinuvi bilan bog‘liq deb hisoblanadigan Akkermansiya bakteriyasi ko‘payishiga yordam berishi kuzatilgan. Biroq bu sohadagi ma’lumotlar hali boshlang‘ich bosqichda: odamlar ustida o‘tkazilgan kuzatuvlar kam va natijalar har xil. Shuning uchun anor sharbatini ichak kasalliklarini davolovchi vosita deb hisoblash noto‘g‘ri.
Har bir odamning ichak mikroflorasi o‘ziga xos, shu sababli bir xil sharbat ikki kishida turlicha ta’sir qilishi mumkin. Ichak uchun eng ishonchli yordam — sabzavot, meva, dukkaklilar, to‘liq donli mahsulotlar va qatiq kabi achitilgan mahsulotlarga boy xilma-xil ovqatlanish.
Yurak va qon tomirlari uchun ahamiyati
Anor sharbatidagi antioksidantlar qon tomirlari devorini oksidlovchi stressdan himoya qilishga yordam berishi mumkin. Ba’zi kichik tadqiqotlarda muntazam iste’mol arterial bosimni biroz pasaytirgani qayd etilgan. Shunga qaramay, anor sharbati gipertoniya yoki yurak ishemik kasalligi uchun buyurilgan dorilar o‘rnini bosa olmaydi.
Kaliy yurak ritmi va qon bosimini me’yorda ushlab turish uchun zarur mineral hisoblanadi. Anor sharbati uni oz miqdorda bo‘lsa-da, ratsionga qo‘shadi.
Moddalar almashinuvi va qandli diabet
Anor sharbatining moddalar almashinuviga foydasi haqidagi ma’lumotlar qiziqarli, lekin ehtiyotkorlik bilan baholanishi kerak. Polifenollar insulinga sezuvchanlikni yaxshilashi mumkinligi o‘rganilmoqda. Ammo sharbat tarkibida tabiiy qand ham ko‘p bo‘lib, kletchatka yo‘qligi sababli u qondagi glyukozani tez ko‘taradi.
Shuning uchun qandli diabet yoki prediabet bilan yashovchi odamlar sharbat o‘rniga butun anor donalarini afzal ko‘rgani ma’qul. Agar sharbat ichilsa, juda kichik miqdorda, ovqat bilan birga va qondagi qand nazorati ostida bo‘lishi kerak. Bu borada endokrinolog yoki oilaviy shifokor bilan maslahatlashing.
Qonni ko‘paytiradimi: kamqonlik haqida haqiqat
Xalq orasida anor sharbati kamqonlikni davolaydi degan fikr keng tarqalgan. Aslida anorda temir miqdori unchalik ko‘p emas. Uning tarkibidagi C vitamini ovqatdagi temirning so‘rilishini biroz yaxshilaydi, xolos. Temir tanqisligi kamqonligi tashxis qo‘yilgan bo‘lsa, faqat sharbat bilan uni bartaraf qilib bo‘lmaydi: shifokor tavsiyasiga ko‘ra temir preparatlari va temirga boy ovqatlar (go‘sht, jigar, dukkaklilar) kerak bo‘ladi.
Anor sharbatini qanday ichish to‘g‘ri
- Me’yorni saqlang. Sharbat kaloriyali va shirin bo‘lgani uchun uni kun davomida litrlab ichish tavsiya etilmaydi. Kichik stakan kifoya, qolganini butun meva bilan to‘ldirish yaxshiroq.
- Tabiiy sharbatni tanlang. Do‘kondagi ko‘plab ichimliklar shakar va suv qo‘shilgan «nektar» hisoblanadi. Yorliqda tarkibni o‘qing.
- Suv bilan suyultiring. Toza sharbat nordon bo‘lib, tish emalini yemirishi va oshqozonni bezovta qilishi mumkin. Uni suv bilan suyultirib, ichgandan keyin og‘izni chayqash foydali.
- Och qoringa ichmang. Gastrit yoki yarasi bor odamlarda nordon sharbat og‘riq va jig‘ildon qaynashini kuchaytirishi mumkin.
- Uyda tayyorlang. Yangi siqilgan sharbatni uzoq saqlamang, uni tayyorlangan kuni ichgan ma’qul.
Uyda anor sharbatini qanday tayyorlash mumkin
Eng toza va ishonchli sharbat — uyda siqilgani. Buning uchun pishgan, po‘sti yorilmagan va og‘ir anorni tanlang. Mevani yaxshilab yuvib, ikkiga bo‘ling va donalarini idishga ajratib oling. Oq parda qismlarini olib tashlang, chunki ular sharbatga achchiq ta’m beradi.
Donalarni sharbat siqgichdan o‘tkazish yoki blenderda qisqa muddat maydalab, keyin elakdan suzib olish mumkin. Sharbatga shakar qo‘shmang: pishgan anor o‘zi yetarlicha shirin. Agar ta’mi juda nordon bo‘lsa, uni suv bilan suyultirish kifoya. Tayyor sharbatni toza shisha idishda muzlatgichda saqlang va imkon qadar tezroq iching, chunki vaqt o‘tishi bilan undagi vitaminlar kamayadi.
Sharbat qolgan donalar va po‘chog‘ini ovqatga ishlatmang: po‘stdagi moddalar ko‘p miqdorda oshqozonni bezovta qilishi mumkin. Anor po‘chog‘idan tayyorlangan damlamalarni ham shifokor bilan maslahatlashmasdan, ayniqsa bolalarga bermang.
Kimlar ehtiyot bo‘lishi kerak
Anor sharbati ko‘pchilik uchun xavfsiz, ammo ayrim holatlarda cheklash yoki shifokor bilan maslahatlashish lozim:
- qandli diabet va ortiqcha vazn;
- oshqozon yoki o‘n ikki barmoqli ichak yarasi, kislotaliligi yuqori gastrit;
- surunkali buyrak kasalligi, chunki sharbatdagi kaliy qonda to‘planishi mumkin;
- qon suyultiruvchi dorilar, qon bosimini tushiruvchi va ayrim boshqa dorilarni muntazam qabul qilish — anor sharbati ba’zi dorilarning jigarda parchalanishiga ta’sir qilishi mumkinligi haqida ma’lumotlar bor;
- anorga allergiya, garchi u kam uchrasa-da;
- kichik yoshdagi bolalar — ularga sharbatni suyultirib va oz miqdorda berish kerak.
Xulosa
Anor sharbati polifenollar, C vitamini va kaliyga boy foydali ichimlik. U ichak mikroflorasi va yurak-qon tomir tizimiga ijobiy ta’sir qilishi mumkin, biroq mo‘jizaviy dori emas. Anor sharbati foydasini to‘liq his qilish uchun uni me’yorida, tabiiy holda va sog‘lom ovqatlanishning bir qismi sifatida iste’mol qiling. Surunkali kasalliklar va doimiy dori qabul qilishda esa avval shifokor bilan maslahatlashing.
Ko‘p beriladigan savollar
Anor sharbatini har kuni ichish mumkinmi?
Sog‘lom odam uchun kichik stakan tabiiy anor sharbatini har kuni ichish odatda zararsiz. Biroq u shirin va kaloriyali bo‘lgani uchun me’yordan oshirmaslik kerak. Butun anor donalari esa kletchatka hisobiga yanada foydaliroq.
Anor sharbati gemoglobinni oshiradimi?
Anorda temir kam, shuning uchun u gemoglobinni sezilarli oshirmaydi. Tarkibidagi C vitamini ovqatdagi temir so‘rilishiga biroz yordam beradi. Kamqonlik aniqlansa, davolashni shifokor buyuradi.
Diabetda anor sharbati ichsa bo‘ladimi?
Sharbat qondagi qandni tez ko‘taradi, shuning uchun diabetda butun anor donalarini oz miqdorda yegan ma’qul. Sharbat ichish istagi bo‘lsa, buni shifokor bilan kelishib oling va qandni nazorat qiling.
Anor sharbati qon bosimini tushiradimi?
Ba’zi kichik tadqiqotlarda bosimning biroz pasayishi kuzatilgan. Ammo anor sharbati gipertoniyani davolamaydi va dorilar o‘rnini bosmaydi. Bosim dorilarini ichayotgan bo‘lsangiz, sharbatni ko‘p ichishdan oldin shifokor bilan maslahatlashing.







