Qanday yuboriladiOdatda kuniga 1 marta, vena yoki mushak ichiga
Lidokainli eritmaVena ichiga hech qachon yuborilmaydi
Kalsiy eritmalariBir vaqtda mumkin emas
HomiladorlikdaFaqat foyda xavfdan ustun bo‘lsa
Seftriakson nima uchun ishlatiladi
Seftriakson — sefalosporinlar guruhidagi antibiotik, ko‘plab bakterial infeksiyalarni davolaydi. Kukun eritilib vena ichiga yoki mushak ichiga yuboriladi.
Nafas yo‘llari va quloq
Kasalxonadan tashqari va kasalxonada orttirilgan pnevmoniya, o‘tkir o‘rta otit, kattalarda surunkali obstruktiv o‘pka kasalligining o‘tkir zo‘rayishi.
Meningit va endokardit
Bakterial meningit, bakterial endokardit, shu infeksiyalar bilan bog‘liq bakteriemiya.
Suyak va bo‘g‘im infeksiyalari, terining va yumshoq to‘qimalarning asoratli infeksiyalari.
Jinsiy yo‘l bilan yuqadigan infeksiyalar
So‘zak (gonoreya), zaxm (sifilis).
Boshqa holatlar
Laym borreliozi (II va III bosqich), operatsiyadan oldin infeksiya oldini olish, neytropeniyada bakterial infeksiya gumon qilingan isitma.
Qancha va qanday qabul qilinadi
Rasmiy yo‘riqnoma bo‘yicha, 1 g li flakon. Doza infeksiya og‘irligi, turi va joyi, qo‘zg‘atuvchining sezgirligi, yosh, jigar va buyrak holatiga qarab tanlanadi; juda og‘ir holatlarda va qonda bakteriya tasdiqlanganda tavsiya etilgan oraliqning eng yuqori dozasi qo‘llanadi.
Kim uchunBir martadaNecha martaSutkasiga ko‘pi bilan
Kattalar va 12 yoshdan boshlab bolalar (50 kg va undan ko‘p)
Bir martada:1–2 g
Necha marta:kuniga 1 marta
Sutkasiga ko‘pi bilan:—
Kasalxonadan tashqari pnevmoniya, o‘pka kasalligi zo‘rayishi, qorin ichi va asoratli siydik yo‘li infeksiyalarida.
Kattalar va 12 yoshdan boshlab bolalar (50 kg va undan ko‘p)
Bir martada:2 g
Necha marta:kuniga 1 marta
Sutkasiga ko‘pi bilan:—
Kasalxonada orttirilgan pnevmoniya, asoratli teri va yumshoq to‘qima, suyak va bo‘g‘im infeksiyalarida.
Kattalar va 12 yoshdan boshlab bolalar (50 kg va undan ko‘p)
Bir martada:2–4 g
Necha marta:kuniga 1 marta
Sutkasiga ko‘pi bilan:—
Neytropeniyada isitma, bakterial endokardit, bakterial meningitda. Sutkasiga 2 g dan ko‘p bo‘lsa, 12 soat oraliq bilan 2 martaga bo‘lish ko‘rib chiqiladi.
Bolalar 15 kunlikdan 12 yoshgacha (50 kg dan kam)
Bir martada:50–80 mg/kg
Necha marta:kuniga 1 marta
Sutkasiga ko‘pi bilan:—
Qorin ichi va siydik yo‘li infeksiyalari, pnevmoniya. Teri, suyak-bo‘g‘im infeksiyalari va neytropeniyada 50–100 mg/kg; meningitda 80–100 mg/kg; endokarditda 100 mg/kg — hammasi ko‘pi bilan 4 g.
Chaqaloqlar 0–14 kunlik
Bir martada:20–50 mg/kg
Necha marta:kuniga 1 marta
Sutkasiga ko‘pi bilan:ko‘pi bilan 50 mg/kg
Meningit va endokarditda 50 mg/kg. Vena ichiga 60 daqiqa davomida yuboriladi.
Chala tug‘ilgan chaqaloqlar41 haftagacha (homiladorlik + tug‘ilgandan keyingi muddat)
Mumkin emas
Mumkin emas.
O‘tkir o‘rta otit: kattalarga bir marta mushak ichiga 1–2 g (og‘ir holda 1–2 g dan 3 kun); bolalarga va 0–14 kunlik chaqaloqlarga bir marta 50 mg/kg (bolalarga og‘ir holda 50 mg/kg dan 3 kun).
Operatsiyadan oldin: kattalarga 2 g bir marta; bolalarga 50–80 mg/kg; 0–14 kunlikka 20–50 mg/kg — operatsiyadan 30–90 daqiqa oldin.
So‘zak: bir marta 500 mg mushak ichiga. Sifilis: kattalarga 0,5–1 g kuniga 1 marta (neyrosifilisda 2 g gacha) 10–14 kun; bolalarga 75–100 mg/kg (ko‘pi bilan 4 g); 0–14 kunlikka 50 mg/kg, 10–14 kun.
Laym borreliozi: kattalarga 2 g kuniga 1 marta, bolalarga 50–80 mg/kg, 14–21 kun.
Davolash muddati kasallik kechishiga bog‘liq: isitma tushgandan yoki bakteriyalar yo‘qolgani tasdiqlangandan keyin yana 48–72 soat davom ettiriladi. Uzoq davolashda qon tahlili muntazam qilinadi.
Kreatinin klirensi 10 ml/min dan past bo‘lsa — sutkasiga 2 g dan oshmaydi. Dializdan keyin qo‘shimcha doza kerak emas. Keksalarda, yengil-o‘rtacha jigar yoki buyrak buzilishida doza o‘zgartirilmaydi.
Vena ichiga kamida 30 daqiqa tomchilab (afzal usul) yoki 5 daqiqa davomida sekin; yoki katta mushak ichiga chuqur, bir joyga 1 g dan ko‘p emas. 2 g dan katta dozalar faqat vena ichiga. 12 yoshgacha bolalarga 50 mg/kg va undan ko‘p doza faqat tomchilab.
Eritma tayyorlash (dori qo‘llash oldidan tayyorlanadi): mushak ichiga — 1 g ni 3,5 ml (0,5 g ni 3 ml) 1% lidokainda; vena ichiga — 1 g ni 10 ml (0,5 g ni 5 ml) in’yeksiya suvida (100 mg/ml); infuziya — 2 g ni 40 ml kalsiysiz eritmada (50 mg/ml). Lidokainli eritma hech qachon vena ichiga yuborilmaydi.
Kimga mumkin, kimga mumkin emas
Homiladorlik Ehtiyotkorlik bilan
Yo‘ldoshdan o‘tadi. Homiladorlikda, ayniqsa I uch oylikda, faqat foyda xavfdan ustun bo‘lsa.
Emizish davri Ehtiyotkorlik bilan
Ona sutiga oz miqdorda o‘tadi; bolada ich ketishi va zamburug‘ infeksiyasi xavfi bor. Sensibilizatsiya (allergiyaga moyillik) ehtimolini ham hisobga olish kerak. Emizishni yoki davolashni to‘xtatish haqida foyda/xavfga qarab qaror qilinadi.
Chaqaloqlar va kalsiy Mumkin emas
28 kunlikkacha chaqaloqlarda sariqlik, bilirubin yoki albumin muammosi, atsidoz bo‘lsa yoki vena ichiga kalsiy kerak bo‘lsa — mumkin emas. Har qanday yoshda kalsiyli eritmalar bilan aralashtirilmaydi va bir vaqtda yuborilmaydi.
Allergiya Mumkin emas
Sefalosporinlarga allergiya yoki penitsillin va boshqa beta-laktamlarga og‘ir allergiya bo‘lsa — mumkin emas. Yengil allergiya bo‘lgan bo‘lsa — ehtiyotkorlik bilan. Og‘ir reaksiya bo‘lsa darhol to‘xtatiladi.
Buyrak va o‘t pufagi Ehtiyotkorlik bilan
Buyrak va o‘t pufagida kalsiy-seftriakson cho‘kmalari hosil bo‘lishi mumkin (to‘xtatilgandan keyin yo‘qoladi). Buyrak toshi bo‘lganlarga shifokor qaror qiladi. Og‘ir buyrak va jigar yetishmovchiligida qattiq nazorat.
Ich ketishi va qon Ehtiyotkorlik bilan
Davolash paytida yoki keyin ich ketsa — Clostridium difficile kolitini istisno qilish kerak; ich to‘xtatuvchi dorilar ichilmaydi. Kamqonlik paydo bo‘lsa, sababi aniqlanguncha dori to‘xtatiladi. Har grammda 3,6 mmol natriy bor.
Haydovchilar Ehtiyotkorlik bilan
Bosh aylanishi mumkin, shuning uchun avtomobil haydashda va mexanizmlar bilan ishlashda ehtiyot bo‘lish kerak.
Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar
Seftriakson yoki boshqa sefalosporinlarga yuqori sezuvchanlik
Penitsillinlar, monobaktamlar, karbapenemlarga og‘ir allergik reaksiya (masalan, anafilaksiya) bo‘lgan bo‘lsa
Chala tug‘ilgan chaqaloqlar (41 haftagacha, homiladorlik + tug‘ilgandan keyingi muddat)
28 kunlikkacha chaqaloqlar: giperbilirubinemiya, sariqlik, gipoalbuminemiya yoki atsidoz bo‘lsa
28 kunlikkacha chaqaloqlar: vena ichiga kalsiy dorilari yoki kalsiyli eritmalar kerak bo‘lsa
Lidokain erituvchi sifatida ishlatilsa — lidokainga qarshi ko‘rsatmalar istisno qilinishi shart; lidokainli eritma vena ichiga mumkin emas
Tarkibi
1.0 g li dorining barcha moddalari, yordamchi moddalar ham
Tseftriaksonta’sir qiluvchi1 g
Nojo‘ya ta’sirlar
Qanchalik ko‘p uchrashi bo‘yicha
Tez-tez100 kishidan 1 tadan 10 tagacha
qonda eozinofillar ko‘payishi, leykotsitlar va trombotsitlar kamayishisuyuq najas, ich ketishijigar fermentlari oshishitoshma
Ba’zan1000 kishidan 1 tadan 100 tagacha
jinsiy a’zolarda zamburug‘ infeksiyasigranulotsitlar kamayishi, kamqonlik, qon ivishi buzilishibosh og‘rig‘i, bosh aylanishiko‘ngil aynishi, qusishqichishishvena yallig‘lanishi, in’yeksiya joyida og‘riq, isitmaqonda kreatinin oshishi
Kamdan-kam10 000 kishidan 1 tadan 1000 tagacha
psevdomembranoz kolitensefalopatiyabronxospazmeshakemisiydikda qon va qandshish, qaltirash
Chastotasi noma’lumaniq chastota baholanmagan
boshqa infeksiyalar qo‘shilishi (superinfeksiya)gemolitik kamqonlik, agranulotsitozanafilaktik shok, Kvinke shishi, hansirash, Yarish-Gersgeymer reaksiyasitutqanoq, vertigopankreatit, stomatit, glossito‘t pufagida cho‘kma, yadro sariqligi, gepatit, xolestatik gepatitStivens-Jonson sindromi, toksik epidermal nekroliz, ko‘p shaklli eritema, o‘tkir pustulyoz, DRESS-sindromsiydik kamayishi, buyrakda cho‘kmalar (qaytar)Kumbs testi, galaktozemiya va qand tahlillarining soxta musbat natijasi
Rasmiy yo‘riqnomada alohida aytilgan holatlar: og‘ir allergik (o‘ta sezuvchanlik) reaksiya bo‘lsa — dori darhol to‘xtatiladi va shoshilinch yordam ko‘rsatiladi; davolash paytida yoki keyin ich ketsa — Clostridium difficile kolitini o‘ylab, davolashni to‘xtatish ko‘rib chiqiladi; ichak harakatini susaytiruvchi dorilar ichilmaydi; kamqonlik paydo bo‘lsa — sababi aniqlanguncha dori to‘xtatiladi; ensefalopatiyaga gumon bo‘lsa (ong buzilishi, ruhiy holat o‘zgarishi, mushak uzilib-uzilib tortishishi, tutqanoq) — dorini bekor qilish ko‘rib chiqiladi.
Boshqa dorilar bilan birga
Kalsiyli eritmalar (Ringer, Xartman, parenteral oziqlantirish eritmalari) Birga ichilmaydi
Erituvchi sifatida ishlatilmaydi, aralashtirilmaydi va bir vaqtda yuborilmaydi — cho‘kma hosil bo‘ladi. 28 kunlikdan katta bemorlarda tizim yuvilgandan keyin ketma-ket yuborish mumkin.
Boshqa antibiotiklar eritmalari Birga ichilmaydi
Bir eritmada aralashtirilmaydi. Bir shpritsda faqat 1% lidokain (faqat mushak ichiga) bilan.
Davlat belgilagan eng yuqori chakana narx (referent narx). Har bir qadoq yonida narx belgilangan sana.
SEFTRIAKSON Vena ichiga yoki mushak ichiga yuborish uchun eritma tayyorlash uchun kukun 1 г flakonlar05.12.20256 511 so‘m
Ceftriaxonum Inyeksiya uchun eritma tayyorlashga kukun 1 г flakonlar01.07.20258 963 so‘m
Seftriakson Inyeksiya eritmasini tayyorlash uchun kukun 1 г flakonlar24.12.20259 274 so‘m
Ceftriaxone Vena ichiga yoki mushak ichiga yuborish uchun eritma tayyorlash uchun kukun flakonlar01.07.20259 635 so‘m
Seftriakson Vena ichiga va mushak ichiga yuborish uchun eritma tayyorlashga kukun 1g flakonlar20.05.202610 419 so‘m
Seftriakson Vena ichiga yoki mushak ichiga yuborish uchun eritma tayyorlash uchun kukun 1 г flakonlar02.07.202537 385 so‘m
Seftriakson Vena ichiga yoki mushak ichiga yuborish uchun eritma tayyorlash uchun kukun 1 г flakonlar erituvchi bilan- inyeksiya uchun suv 5ml flakonlar №2(1x2)01.07.202542 101 so‘m
Ceftriaxone Vena ichiga yoki mushak ichiga yuborish uchun eritma tayyorlash uchun kukun flakonlar №1006.07.202680 630 so‘m
Ceftriaxonum Inyeksiya uchun eritma tayyorlashga kukun 1 г flakonlar №10(1x10)10.06.202683 739 so‘m
Seftriakson Inyeksiya uchun eritma tayyorlash uchun kukun 1.0 g flakonlar №10(1x10)21.06.202495 464 so‘m
Seftriakson Vena ichiga va mushak ichiga yuborish uchun eritma tayyorlashga kukun 1g flakonlar №50(50x1)01.05.2026196 542 so‘m
Seftriakson порошок для приготовления раствора для внутримышечного введения 1,0 г shisha flakonlar №5013.05.2026218 378 so‘m
Manba: Farmatsevtika tarmog‘ini rivojlantirish agentligi, referent narxlar ro‘yxati.
Analoglari: seftriakson
Tarkibida seftriakson bor 22 ta dori. Almashtirishdan oldin shifokor yoki farmatsevt bilan maslahatlashing.
Lidokainda eritilgan Seftriaksonni vena ichiga yuborsa bo‘ladimi?
Yo‘q. Lidokainda eritilgan eritma faqat mushak ichiga qilinadi, vena ichiga hech qachon. Lidokain ishlatilsa, uning qarshi ko‘rsatmalari oldindan istisno qilinishi shart.
Kattalarga qancha va necha marta?
Odatda 1–2 g kuniga 1 marta; og‘ir infeksiyalarda (meningit, endokardit) 2–4 g gacha. Sutkasiga 2 g dan ko‘p bo‘lsa, 12 soat oraliq bilan 2 martaga bo‘lish ko‘rib chiqiladi.
Bolalarga dozasi qanday?
15 kunlikdan 12 yoshgacha (50 kg dan kam) vaznga qarab 50–100 mg/kg kuniga 1 marta, ko‘pi bilan 4 g. 0–14 kunlik chaqaloqlarga 20–50 mg/kg, ko‘pi bilan 50 mg/kg. 50 kg va undan og‘ir bolalarga kattalar dozasi qo‘llanadi.
Necha kun qilinadi?
Kasallik kechishiga bog‘liq; isitma tushgandan yoki bakteriyalar yo‘qolgani tasdiqlangandan keyin yana 48–72 soat davom ettiriladi.
Homiladorlikda mumkinmi?
Faqat foyda xavfdan ustun bo‘lsa, ayniqsa I uch oylikda. Emizish davrida shifokor qaror qiladi.
Penitsillinga allergiyam bor, mumkinmi?
Penitsillin yoki boshqa beta-laktamlarga og‘ir allergiya bo‘lgan bo‘lsa — mumkin emas. Yengil allergiya bo‘lgan bo‘lsa — ehtiyotkorlik bilan.
Rasmiy yo‘riqnoma
Rasmiy yo‘riqnomaning to‘liq matni
Tavsifi
deyarli oq yoki sarg‘imtir rangli kristall, biroz gigroskopik kukun.
Qo‘llanilishi
Seftriaksonga sezuvchan mikroorganizmlar chaqirgan infeksiyalarni davolash uchun seftriakson qo‘llaniladi: - nafas yullarining infeksiyalari, asosan pnevmoniya, quloq, tomoq va burun a’zolarining infeksiyalari; - qorin bo‘shlig‘i a’zolarining infeksiyalari (peritonit, o‘t chiqarish yullari va ovqat xazm qilish yullarining infeksiyalari); - buyrak va siydik chiqarish yullarining infeksiyalari; - jinsiy a’zolarning infeksiyalari, shu jumladan gonoreya; - sepsis; - suyak, bo‘g‘imlarning infeksiyalari, teri va yumshoq to‘qimalar, shuningdek jaroxat infeksiyalari; - immun himoyasi susaygan bemorlardagi infeksiyalar; - meningit; - disseminasiyalangan Laym borelliozi ( II va III bosqichida) Ovqat xazm qilish yullari, o‘t chiqarish yullari, siydik chiqarish yullarining a’zolarida jarroxlik aralashuvlarida va ginekologik muolajalar vaqtida, ammo faqat potensial yoki ma’lum bo‘lgan kontaminasiya xolatlarida infeksiyalarning operasiyadan oldingi profilaktikasida qo‘llaniladi. Seftriakson buyurilganida antibiotikoterapiya bo‘yicha rasmiy tavsiyalarga va xususan, antibiotik - rezistentlik profilaktikasi bo‘yicha tavsiyalarga rioya qilish kerak.
Qo‘llash usuli va dozalari
Kattalar va 12 yoshdan oshgan bolapar: odatda 1-2 seftriaksonni sutkada 1 marta (xar 24 soatda) buyuriladi. Og‘ir infeksiyalarda yoki seftriaksonga o‘rtacha sezuvchan bo‘lgan qo‘zgatuvchilar tomonidan chaqirilgan infeksiyalardagina sutkalik dozani 4 g gacha oshirish mumkin. Yangi tugilgan chaqaloqlar, chaqaloqlar va 12 yoshgacha bo‘lgan bolalar: Quyida sutkasiga 1 marotaba qo‘llash uchun tavsiya etilgan dozalar keltirilgan. Yangi tugilgan chaqaloqlar (2 xaftagacha): tana vazniga 20-50 mg/kg dan sutkada 1 marta buyuriladi. Sutkalik doza tana vazniga 50 mg/kg dan oshmasligi kerak. Muddatida va chala tug‘ilgan bolalar uchun preparatning dozasini aniqlashda farqlar yo‘q. Seftriakson ≤ 28 kunlik yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda qo‘llash mumkin emas, lekin zarur hollarda ( yoki kutilayotgan zaruratda) seftriakson kalsiy tuzlari bilan presipitat hosil qilishi xavfi tufayli kalsiy saqlovchi eritma bilan, doimiy venaga kalsiy saqlovchi eritma quyush, masalan perental ozuqa yuborish. (“Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlal” bo‘limiga qarang). Yangi tug‘ilgan chaqaloqlar va 15 kunlikdan 12 yoshgacha bo‘lgan bolalar: tana vazniga 20 - 80 mg/kg dozada sutkada 1 marta buyuriladi. Tana vazni 50 kg dan ortiq bo‘lgan bolalarga kattalar uchun dozada buyuriladi. Vena ichiga 50 mg/kg yoki undan yuqori dozalarni infuziya yo‘li bilan kamida 30 minut davomida yuborish lozim. Keksa yoshdagi bemorlar Keksa yoshdagi bemorlarga dozaga tuzatish kiritish kerak emas. Davolash davomiypigi. Davolash davomiyligi kasallikni kechishiga va ko‘rsatmaga bog‘lik. Majmuaviy davolash. Ko‘pchilik grammanfiy bakteriyalarga nisbatan seftriakson va aminoglikozidlar o‘rtasida sinergizm mavjud. Bunday majmualarni yuqori samaradorligini har doim xam oldindan bilish mumkin emasligiga qaramay, uni og‘ir, xayot uchun xavf soluvchi Pseudomonas aeruginosa chaqirgan infeksiyalar bo‘lganda xisobga olish lozim. Seftriakson va aminoglikozidlarning o‘zaro fizik nomutanosibligi sababli, ularni tavsiya etilgan dozalarda, aloxida yuborish kerak. Alohida hollarda dozalash. Minigit Chaqaloqlarda va 15 kunlikdan 12 yoshgacha bo‘lgan bolalardagi bakterial meningitda davolash sutkada 1 marta 100 mg/kg (ammo 4 g dan ko‘p emas) dozadan boshlanadi. Qo‘zg‘atuvchi identifikasiya qilingach va uning sezuvchanligi aniqlangach, dozani muvofiq ravishda kamaytirish mumkin. Eng yaxshi natijalarga davolashni shunday davomiyligida erishilgan. Neisseria meningitidis 4 kun Haemophilus influenzae 6 kun Streptococcus pneumonia 7 kun Laym Borelliozi: kattalarga va bolalarga - 50mg/kg (eng yuqori sutkalik doza - 2 g) sutkada 1 marta 14 kun davomida buyuriladi, Gonoreya. Davolash uchun (penisillinazani ishlab chiqaruvchi va ishlab chiqarmaydigan shtammlar chaqirgan) 1 martalik 250 mg dozani mushak ichiga buyurish tavsiya qilinadi. Jarrohlikda operasiyadan keyingi infeksiyalarni oldini olish: uchun yuqish xavfini darajasiga ko‘ra, seftriaksonning 1-2 g 1 martalik dozasini operasiya boshlanishidan 30-90 minut oldin yuborish tavsiya qilinadi. Yo‘g‘on va to‘g‘ri ichak operasiyalarida bir vaqtda (ammo aloxida) seftriaksonni va 5-nitroimidazollaridan birini masalan, ornidazolni yuborish o‘zini oqlagan. Buyrak ba jigar yetiishovchiligi. Buyrak faoliyatini buzilishi bo‘lgan bemorlarga, agar jigar faoliyati normada bo‘lsa, dozani kamaytirishga xojat yo‘q. Faqat preterminal bosqichidagi buyrak yetishmovchiligida (kreatinin klirensi minutiga 10 ml dan kam bo‘lganida) sutkalik doza 2 g dan oshmasligi kerak. Gemodializda bo‘lgan bemorlar uchun dializdan keyin preparatni qo‘shimcha ravishda yuborishga extiyoj yo‘q. Ammo seftriaksonning qon zardobidagi konsentrasiyasini, dozaga extimol tuzatish kiritish mumkinligi tufayli, nazorat qilish lozim, chunki bunday bemorlarda preparatni chiqarilish tezligi pasayishi mumkin. Gemodializda bo‘lgan bemorlar uchun seftriaksonning sutkalik dozasi 2 g dan oshmasligi kerak. Jigar funksiyasini buzilishi bo‘lgan bemorlarga, agar buyrak funksiyasi normal bo‘lsa, dozani kamaytirishga xojat yo‘q. Bir vaqtda og‘ir buyrak va jigar yetishmovchiligi bo‘lganida seftriaksonni qon plazmasidagi konsentrasiyasini muntazam aniqlash va zarurat bo‘lganda dozaga tuzatish kiritish lozim. Eritmalarini tayyorlash. Eritmalarni bevosita ularni qo‘llashdan oldin tayyorlash kerak. Yangi tayyorlangan eritmalar o‘zining fizik va kimyoviy barqarorligini xona xaroratida 6 soat davomida (yoki 2-8°S xaroratda 24 soat davomida) saqlaydi. Konsentrasiyasi va saqlash davomiyligiga ko‘ra, eritmalarni rangi och-sariqdan qaxrabo rangligacha o‘zgarib turishi mumkin. Faol moddaning bunday xususiyati preparatning samaradorligiga yoki o‘zlashtiraolinishiga ta’sir qilmaydi. Mushak ichiga in’eksiyasi. Mushak ichiga in’eksiya uchun 1 g ni 1% li lidokain eritmasining 3,5 ml da eritiladi; in’eksiyani dumba mushagiga chuqur qilinadi. Bir dumbaga ko‘pi bilan 1 g yuborish tavsiya qilinadi. Lidokain erituvchi sifatida qo‘llanilganida, eritmani vena ichiga yuborish mumkin emas (“Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar” bo‘limiga qarang). Batafsil ma’lumot uchun lidokainni tibbiyotda qo‘llash yo‘riqnomasi bilan tanishib chiqish tavsiya etiladi. Lidokainni qo‘llashdan oldin ushbu dori vositasiga shaxsiy sezgirlikni namunaviy usulda aniqlash kerak. Vena ichiga in’eksiya. Vena ichiga in’eksiya uchun 1 g seftriaksonni 10 ml steril in’eksiya uchun suvda eritiladi, vena ichiga sekin (2-4 minut) yuboriladi. Vena ichiga qo‘llash. Vena ichiga qo‘llash kamida 30 minut davom etishi kerak. Vena ichiga quyishda eritmani tayyorlash uchun 2 g seftriaksonni 40 ml quyidagi kalsiy ionlaridan xoli bo‘lgan infuzion eritmalardan birida eritiladi: 0,9% natriy xloridi, 0,45% natriy xloridi +2,5% glyukoza, 5% li glyukoza, 10% li glyukoza, 6% dekstran 5% li glyukoza eritmasida, 6-10% gidroksietillangan kraxmal, in’eksiya uchun suv. Mumkin bo‘lgan nomutanosiblikni xisobga olib, seftriakson saqlagan eritmalarni, boshqa antibiotiklarni saqlagan eritmalar bilan, tayyorlashda xam, yuborishda xam aralashtirish mumkin emas. Ammo 250 ml fiziologik eritma yoki glyukoza eritmasida 2 g va 1 g ornidazol fizik va ximik mutanosib. Seftriaksonning tuzlari kalsiy tuzlari bilan presipitat xosil qilishi tufayli, kalsiy saqlovchi Ringer yoki Gartman eritmalarini flakondagi seftriaksonni eritish yoki tiklangan eritmani vena ichiga yuborish uchun eritish mumkin emas. Seftriaksonning kalsiyli presipitat tuzlari vena ichiga yuborish uchun mo‘ljallangan tizimdagi kalsiy saqlovchi eritmalar bilan xam xosil bo‘lishi mumkin. Seftriaksonni bir vaqitda kalsiy saqlovchi eritmalar, uzoq vaqt kalsiy saqlovchi infuziyalar, masalan parenteral oziqa bilan qo‘llash mumkin emas. Ammo yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda seftriakson va kalsiy saqlovchi eritmalardan so‘ng, agarda infuzion tizimni infuziyalar oralig‘ida mutanosib eritma bilan mukammal yuvish shartida qo‘llash mumkin (“Dorilarning o‘zaro ta’siri” bo‘limiga qarang).
Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar
Seftriaksonga va boshqa sefalosporinlarga yuqori sezuvchanlik. Anamnezida gipersezuvchanlik og‘ir reaksiyalar (masalan, anafilaktik reaksiyalar) barcha boshqa turdagi bata-laktam antibakterial vositalar (penisillinlar, monobaktamlar va karbapenemlar) Seftriakson qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar: - chala tugilgan <41 xaftalik bolalar, ona qornidagi muddatni (gestasion yoshi + tug‘ilgandan keyingi yoshi)٭ xisobga olgan xolda; vaqtida yangi tug‘ilgan chaqaloqlar ( ≤28 yoshli): - giperbilirubinemiya, sariq kasalligi, gipoalbuminemiya yoki asidoz, chunki bu xolatlarda bilirubin bog‘lanishi buzilgan٭; -Seftriakson seftriaksonni kalsiy tuzlari presipitatlarini xosil bo‘lish xavfi sababli, vena ichiga kalsiy saqlovchi eritmalarni qo‘llash, shu jumladan zarurat bo‘lganda (yoki kutilayotgan zaruratda), kalsiy saqlovchi eritmalarni vena ichiga quyilishlar bilan davolash mumkin emas. ٭in vitro tadqiqotlarida seftriaksonni qon zardobida bilirubinni albumin bilan bog‘idan siqib chiqarish xususiyati mavjud bo‘lib, u bilirubin chaqirgan ensefalopatiyani rivojlanish xavfiga olib kelishi mumkinligini ko‘rsatdi. Seftriaksonni mushaklar oralig‘iga yuborishda lidokain erituvchi sifatida qo‘llanilganida, lidokainga nisbatan qarshi ko‘rsatmalar yo‘qligini bartaraf qilish uchun, lidokainni tibbiyotda qo‘llash yo‘riqnomasi bilan, qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar bo‘limi bilan tanishib chiqishish kerak. (“Qo‘llashni o‘ziga xsligi” bo‘limiga qarang). Seftriakson eritmalarini, ayniqsa lidokainni umuman vena ichiga yuborish mumkin emas.
Nojo‘ya ta’sirlar
Seftriakson qo‘llanilganda tez-tez yuzaga keladigan nojo‘ya ta’sirlarga eozinofiliya, leykopeniya, trombositopeniya, diareya, toshmalar va jigar fermantlari oshishi kuzatiladi. Seftriakson qo‘llanilganidagi nojo‘ya ta’sirlarni quyidagicha tavsiflanadi: Keng tarqalgan (≥1/10) Tarqalgan (≥1/100<1/10) Kam hollarda (≥1/1000<1/100) Juda kam hollarda (≥1/10000<1/1000) Tarqalishi nomalum ( mavjud ma’lumotlarga asosan baxolash mumkin emas). Infeksiyalar va invaziyalar: kam tarqalgan: jinsiy yullarni zamburug‘li infeksiyalari; juda kam tarqalgan: psevdomembranoz kolit; tarqalishi nomalum: superinfeksiyalar. Qon tizimi va limfatik tizim tomonidan: tarqalgan: eozinofiliya, leykopeniya, trombositopeniya; kam tarqalgan: granulositopeniya, anemiya, koagulyasiya buzilishlari: tarqalishi noma’lum: gemolitik anemiya, agranulositoz. Immun tizimi tomonidan: tarqalishi noma’lum: anafilaktik shok, anafilaktik reaksiyalar, anafilaktoid reaksiyalar, gipersezivchanlik, Kvinke shish, xansirash. Nerv tizimi tomonidan: kam tarqalgan: bosh og‘rishi, bosh aylanishi; tarqalishi noma’lum: tirishish. Eshitish va tana tutish a’zolar tomonidan: tarqalishi noma’lum: vertigo. Nafas olish, ko‘krak qafasi va sredosteniya a’zolari tomonidan: kam tarqalgan: bronxospazm. Ovqat hazm qilish yullari tomonidan: tarqalgan: suyuq ich kelishi, diareya; kam tarqalgan; ko‘ngil aynishi; tarqalishi noma’lum: pankreatit, stomatit, glossit. Gepatobiliar tizimi tomonidan: tarqalgan; jigar fermentlari darajasini oshishi; tarqalishi noma’lum: o‘t pufagida presipitatlari; yadroviy sariqliylik. Teri va teriosti kletchatkasi tomonidan: keng tarqalgan; toshma: kam tarqalgan: eshakemi: tarqalishi noma’lum: Stivens-Djonson sindromi, toksik epidermal nekroliz, ko‘p shaklli eritema, o‘tkir generalizlangan ekzantematozli pustulez. Buyrak va siydik chiqarish tizimi tomonidan: juda kam tarqalgan: gematuriya, glyukozuriya; tarqalishi noma’lum: oliguriya, buyraklarda presepitlar hosil bo‘lishi ( qaytuvchi). Umumiy buzilishlar va preparat yuborilgan joydagi reaksiyalar: tarqalmagan: flebit, in’eksiya joyida og‘riq, qaltiroq; juda kam tarqalga: shish, et uvishishi. Laboratoriya tahlili natijalariga ta’siri: kam tarqalgan: qonda kreatinin miqdori oshishi; tarqalishi noma’lum: Kumbs reaksiyasining soxtamusbat natijalari, galaktozemiyani aniqlash sinamasining soxtamusbat natijasi, siydikda glyukozani nofermet aniqlanganda soxtamusbat natijalari. Infeksiyalar va invaziyalar. Seftriakson qo‘llanilganidan so‘ng diareya hollari Clostridium difficile. bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Yetarli miqdorda suyuqlik va elektrolitlar tavsiya qilinishi kerak (“Maxsus ko‘rsatmalar” bo‘limiga qarang). Seftriaksonning kalsiy tuzli presipitatlari. Og‘ir nojo‘ya reaksiyalar, ba’zan letal xolatlar bilan chala tug‘ilgan va meyyorida tug‘ilgan chaqaloqlarga (<28 kun) venasi orqali seftriakson va kalsiy preparatlarini birga yuborilgan hollarda kuzatilgan. Autopsiya vaqtida o‘pka va buyraklarda seftriaksonning kalsiyli presipitat tuzlari topilgan. Presipitatlarni yangi tug‘ilgan chaqoloqlarda xosil bo‘lish havfi ularning qon miqdorining kamligi va kattalarga nisbatan seftriaksonning yarim chiqarilish davrining uzoqligi bilan bog‘liq. (“Qo‘llashdagi xavsizlik choralari”, “Mahsus ko‘rsatmalar” bo‘limiga qarang). Presipitatlarni buyraklarda hosil bo‘lishi asosan 3 yoshgacha bo‘lgan bolalarda kuzatilib, ular preparatni sutkalik dozasidan ko‘p qabul qilgan ( misolan, ≥80 mg/kg/sutka) yoki umumiy doza 10 grammdan yuqori, shu bilan birga qo‘shimcha havf xolatlari ( masalan, cheklangan miqdordagi suyuqlik istemoli yoki to‘shakda uzoq yotish) sabab bo‘lgan. Presipitat xosil bo‘lish havfi xarakati cheklangan yoki suvsizlangan bemorlarda oshadi. Presipitlar belgilari bilan yoki asimptomlari bilan kechishi, buyraklar yetishmovchiligi va anuriyaga olib kelishi mumkin, seftriakson qo‘llash to‘xtatilganidan so‘ng belgilar yo‘q bo‘ladi. (“Qo‘llashni o‘ziga hosliyligi” bo‘limiga qarang). Tavsiya qilingan standart dozadan yuqori miqdorda preparatni qo‘llanilgan hollarda seftriaksonning presipitat tuzlari o‘t pufagida hosil bo‘lgani kuzatilgan. Bolalarda ildam tadqiqotlar natijalarida preparatni vena ichiga yuborilganda presipitat hisil bo‘lish tez-tezligi turli bo‘lib- ba’zi tadqiqotlarda 30% yuqori bo‘lgan. Preparatni sekin yuborilganida (20-30 minut davomida) presipitat hosil bo‘lishi sezilarli kam. Presipiatat hosil bo‘lishi odatda simptomlarsiz kechadi, kam hollarda og‘riq, ko‘ngil aynishi va qusish belgilari kuzatilishi mumkin. Bunday holatlarda simptomatik davolash tavsiya etiladi. Seftriakson qo‘llash to‘xtatilganidan so‘ng presipitatlar yo‘q bo‘ladi.
Maxsus ko‘rsatmalar
O‘tasezuvchanlik reaksiyalari. Barcha beta-laktam antibiotiklarni qo‘llanilganidagi kabi, jiddiy o‘tasevchanlik reaksiyalari, ba’zan o‘lim xolati bilan bog‘liq ma’lumotlar bor (“Nojo‘ya ta’sirlari” bo‘limiga qarang). Og‘ir o‘tasezuvchanlik reaksiyalari yuzaga kelganida seftriakson qabulini darxol to‘xtatilib, tezkor choralar qo‘llash zarur. Davolashni boshlashdan oldin bemorning anamnezida seftriaksonga, boshqa sefalosporinlar va beta- laktam vositalariga o‘tasezuvchanlik reaksiyalar yo‘qligini aniqlash zarur. Anamnezida boshqa beta- laktam preparatlariga og‘ir bo‘lmagan o‘tasezuvchanligi bo‘lgan bemorlarda seftriaksonni extiyotkorlik bilan qo‘llash zarur. Teri tomonidan og‘ir nojo‘ya reaksiyalar (Stivens-Djonson yoki Layella/toksik epidermal nekroliz sindromlari) qayd etilgan, lekin bunday xolatlarni tez-tezligi noma’lum. (“Nojo‘ya ta’sirlari” bo‘limiga qarang). Kalsiy saqlovchi dori vositalari bilan o‘zaro ta’siri. Chala tug‘ilgan va 1 oygacha bo‘lgan yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda seftriakson va kalsiy preparatlari bir vaqtda yuborilganda o‘pka va buyrakda letal oqibatlarga olib keluvchi presipitatlarni hosil bo‘lish holatlari mavjud. Kamida bemorlardan biri seftriakson va kalsiyni turli vaqtda va boshqa infuzion tizimlar orqali yuborganlar. Yangi tug‘ilgan chaqaloqlarga seftriaksonni va kalsiy saqlovchi eritmalar yoki kalsiy saqlovchi preparatlar qo‘llanilgan xolatlardan tashqari mavjud ilmiy ma’lumotlarga ko‘ra ro‘yxatga olingan tomirlar ichida xosil bo‘lgan presipitatlar xaqida xabarlar yo‘q. Seftriakso natriy tuzini in vitro sharoitdagi tadqiqotlari yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda seftriaksonning kalsiyli presipitatlari xosil bo‘lish xavfi boshqa yoshdagi guruxlarga nisbatan yuqori. Seftriaksonni yoshidan qatiy nazar har qanday holatda ham kalsiy saqlovchi eritmalar bilan aralashtirish yoki vena ichiga yuborishga mo‘ljallangan o‘zida kalsiy saqlovchi eritmalar bilan bir vaqitda, turli infuzion tizimlar va boshqa infuzion joylarga qo‘llanilgan xolida xam qo‘llash mumkin emas. Ammo 28 kundan boshlab seftriaksonni va kalsiy saqlovchi eritmalarni ketma ket turli infuzion tizimlar, tananing turli qismiga yoki tizimni almashtirish, yoki infuzion tizimni oralig‘da fiziologik eritma bilan yuvish orqali presipitatlar xosil bo‘lishin oldini olib yuborish mumkin. Doimiy kalsiy saqlovchi butunlay parental oziqlanishi (BPO) zarur pasiyentlarga tibbiyot xodimlari presipitat xosil bo‘lish xavfdan xoli muqobil antibakterial vositalar buyurishlari mumkin. Agarda seftriaksonni doimiy oziqlanishi zarur pasiyentlarga qo‘llash zarur deb xisoblansa, doimiy parental oziqlanish va seftriaksonni turli infuzion tizim bilan tananing turli joyidan yuborish mumkin. Xuddi shunday seftriakson yuborish davrida BPO to‘xtatib turib infuzion tizimni yuvib, so‘ng yuborish mumkin (“Qo‘llash bo‘lmagan xolatlar”,“Nojo‘ya ta’sirlari” “Dorilarning o‘zaro ta’siri” bo‘limlariga qarang). Bolalar. Seftriaksonni yangi tug‘ilgan chaqaloqlar va bolalarda qo‘llash xavfsizligi va samaraliylk dozalari “Qo‘llash usuli va dozalari” bo‘limida yozilgan. Tadqiqotlardan ma’lumki seftriakson xam boshqa sefalosporinlar kabi qon zardobidagi albumindan bilirubinni siqib chiqarishi mumkin. Seftriakson bilirubin ensefalopatiya xavfi bor muddatidan oldin va muddatida tug‘ilgan chaqaloqlarga qarshi qo‘rsatmaga ega (“Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar” bo‘limiga qarang). Immuno gemolitik anemiya. Immun gemolitik anemiya sefalosporinlar shu jumladan seftriakson qabul qilgan pasiyentlarda kuzatilgan (“Nojo‘ya ta’sirlari” bo‘limiga qarang). Gemolitik anemiyanig o‘lim bilan bog‘liq og‘ir xolatlar seftriakson bilan davolanish davrida kattalar va bolalarda xam kuzatilgan. Seftriakson qo‘llash jarayonida pasiyentlarda anemiya kuzatilsa, sefalosporin bilan bog‘liq anemiya taxshisini ko‘rib chiqib, seftriakson qo‘llashni kasallik kelib chiqishini aniqlanganiga qadar to‘xtatib turish zarur. Uzoq vaqt davolanish. Uzoq vaqt davolanishda doimiy keng qamrovli qon taxlilini o‘tkazib turish kerak. Kolit/ sezgir bo‘lmagan mikroorganizmlarning me’yyordan ortiq o‘sishi. Antibakterial vositalar qo‘llash bilan bog‘liq kolit va psevdomembranoz kolit deyarli barcha antibakterial vositalarni qo‘llash jarayonida yuzaga kelib, seftriakson xam shular jumlasida. Ushbu kasalliklarning og‘irligi yengildan to xayotga xavf solishgacha bo‘lishi mumkin. Shuning uchun bunday taxshiszni seftriakson qo‘llash jarayonida va qo‘llanilganidan so‘ng diareya yuzaga kelgan pasiyentlarda nazarda tutish kerak (“Nojo‘ya ta’sirlari” bo‘limiga qarang). Clostridium difficile. qarshi vositalar qo‘llanilganida seftriakson bilan davolanishni to‘xtatish xaqida o‘ylab ko‘rilishi kerak. Boshqa antibakterial vositalar qo‘llanilgani kabi preparatga nisbatan sezgirsiz mikroorganizmlar tomonidan yuzaga kelgan superinfeksiyalar yuzaga kelishi mumkin. Og‘ir buyrak va jigar yetishmovchiligi. Og‘ir buyrak va jigar yetishmovchiligi holatlarida preparatning zararsizligi va samaraliyligi yuzasidan klinik monitoring o‘tkazish tavsiya qilinadi (“Qo‘llash usuli va dozalar” bo‘limiga qarang). Serologik tadqiqotlar natijalariga ta’siri. Seftriakson qo‘llanilganida Kumbs testi sohtamusbat natija berishi mumkin. Xuddi shunday seftriakson galaktozemiya mavjudligiga sohtamusbat natija berishi mumkin. Siydikdagi glyukozani noferment uslub bilan aniqlanganida xam soxtamusbat natija chiqishi mumkin. Shuning uchun seftriakson qo‘llanilayotgan vaqitda qondagi glyukoza miqdorini ferment uslubi bilan aniqlash zarur (“Nojo‘ya ta’sirlari” bo‘limiga qarang). Natriy. Preparatning xar bir grammi 3,6 mmol natriy saqlaydi. Buni natriy miqdorini nazorat qiluvchi diyeta tutayotgan pasiyentlar hisobga olishlari kerak. Antibakterial faollik spektri. Seftriakson cheklangan antibakterila faollikga ega spektrga ega va ma’lum infeksiyalarni davolashda monoterapiya sifatida qo‘llash uchun yaroqsiz bo‘lishi mumkin, qo‘zg‘atuvchi aniq bo‘lgan holatlar bundan mustasno (“Qo‘llash usuli va dozalar” bo‘limiga qarang). Polimikrob infeksiyalarda, ular ichida seftriaksonga nisbatan rezistent mikroorganizmlar borligi gumon qilinganida, qo‘shimcha antibiotiklar qo‘llashni ko‘rib chiqish kerak. Lidokainni qo‘llash. Agar erituvchisi sifatida lidokain eritmasi qo‘llanilsa seftriaksonni faqat mushaklar oralig‘iga yuborish mumkin. Yuborishdan oldin lidokainni qo‘llash bo‘yicha nojo‘ya ta’sirlarni va tibbiyotda qo‘llash bo‘yicha yo‘riqnomasidagi boshqa ma’lumot va ogohlantirishlarni inobatga olish kerak (“Nojo‘ya ta’sirlari” bo‘limiga qarang). Lidokain eritmasini xech bir xolatda vena ichiga yuborish mumkin emas. O‘t tosh kasalligi. Sonogramma soyalari mavjud bo‘lganida seftriaksonning kalsiy tuzlari xasil bo‘lish imkoniyatini xisobga olish kerak. O‘t pufagi sonogrammasidagi kuzatilgan soyalanishni xato o‘t toshi xisoblanar va ularni yuzaga kelishi seftriaksonni 1g/sutkada va undan yuqori qo‘llanilganida oshgan. Ayniqsa bolalarda preparatni extiyotkorlik bilan qo‘llash zarur. Bunday presipitatlar seftriaksonni qo‘llash bekor qilinganidan so‘ng yo‘q bo‘ladi. Kam xolatlarda seftriakson kalsiy tuzi presipitatlari xosil bo‘lishi simptomatik belgilar bilan kechadi. Simptomlar yuzaga kelganida konservativ jarroxliksiz davolashni qo‘llash, foyda-zararni ayni xolat uchun baxolanib shifokor tomonidan preparatni qabul qilishni bekor qilishi kerak (“Nojo‘ya ta’sirlari” bo‘limiga qarang). O‘t turib qolishi. Seftriakson qabul qilayotgan bemorlarda o‘t chiqarish yo‘llarining to‘silishi natijasida rivojlanadigan pankreatitning yagona xollari ta’riflangan (“Nojo‘ya ta’sirlari” bo‘limiga qarang). Bunday bemorlarning ko‘pchiligi o‘t chiqarish yullarida dimlanib qolish va biliar cho‘kma xosil bo‘lishi xavfi omillariga, davolanish, og‘ir kasalliklar va to‘liq parenteral oziqlanishga ega bo‘lgan. Bunday buzilishlarning rivojlanishida seftriaksonni ta’siri ostida o‘t chiqarish yularida xosil bo‘ladigan presipitatlarning rolini istisno qilish mumkin emas. Buyrak tosh kasalligi. Seftriakson qabul qilayotgan bemorlar buyraklarida tosh xosil bo‘lish xolatlari kuzatilgan bo‘lib, qabul to‘xtatilgandan so‘ng ular yo‘qolgan (“Nojo‘ya ta’sirlari” bo‘limiga qarang). Simptomlar paydo bo‘lganida ultratovushda tekshirish o‘tkazish zarur. Anamnezida buyrak toshlari yoki giperkalsiuriya bo‘lgan pasiyentlarda preparatni qo‘llanilishini shifokor tomonidan foyda-zararni ayni xolat uchun baxolanib buyuriladi. Dori vositasini yo‘q qilinishi. Dori vositasini atrof muxitga tushishini imkon qadar kamaytirishga xarakat qilish zarur. Dori vositasini kanalizasiya va uy chiqindilariga tushishiga yo‘l qo‘ymaslik kerak. Davolanishdan so‘ng ortib qolgan yoki yaroqliylik muddati tugagan barcha dori vositalarni original o‘ramida yetkazib beruvchi (shifokor yoki farmasevt) ga to‘g‘ri yo‘q qilinishi uchun qaytarib berilishi kerak. Homiladorlik va emizish davrida qo‘llanishi. Homiladorlik. Seftriakson plasentar to‘siqdan o‘tadi. Seftriaksonni homilador ayollarda qo‘llash bo‘yicha kam ma’lumotlar bor. Xayvonlarda o‘tkazilgan tadqiqotlarda embrion/homilaga tug‘ulish va tug‘ulishdan so‘ng bevosita yoki bilvosita zararli ta’siri kuzatilmagan. Homiladorlik davrida, xususan I uch oyida, foyda xavfdan yuqori bo‘lgan hollarda seftriaksonni qo‘llash mumkin. Emizish davri. Seftriakson ko‘krak sutiga kam konsentrasiyada o‘tadi, lekin preparatni terapevtik dozada qo‘llanilganida chaqaloqga xech qanday ta’siri kuzatilmaydi. Lekin diareya va shilliq qavatning zamburug‘li infeksiyasi rivojlanish xavfini xisobga olish kerak. Ko‘krak bilan emizish yoki seftriakson qabulini to‘xtatish/ rad etishni foyda/xavfni inobatga olgan xolda qaror qabul qilinishi kerak. Fertillik. Seftriaksonni reproduktiv funksiyasiga tasirini o‘rganish tadqiqotlarida erkak va ayollar fertilniyligiga tasiri aniqlanmagan. Bolalar. Preparatni bolalarga “Qo‘llash usuli va dozalari” bo‘limida tavsiya qilingan dozada qo‘llaniladi. Avtotransportni yoki boshqa mexanizmlarni boshqarishda reaksiya tezligiga ta’sir etish qobiliyati. Maxsus tadqiqotlar o‘tkazilmagan. Bosh aylanishi kabi nojo‘ya ta’sirlar yuzaga kelishi extimoli tufayli Seftriakson avtotransportni yoki boshqa mexanizmlarni boshqarishda reaksiya tezligiga ta’sir etish mumkin.
Boshqa dorilar bilan o‘zaro ta’siri
Seftriaksonni har qanday holatda ham kalsiy saqlovchi eritmalar Ringer eritmasi va Gartman eritmasi bilan vena ichiga yuborish uchun eritish mumkin emas, chunki presipitat hosil bo‘lish extimoli bor. Seftriaksonning kalsiyli presipitat tuzlari vena ichiga yuborish uchun mo‘ljallangan tizimdagi kalsiy saqlovchi eritmalar bilan xam xosil bo‘lishi mumkin. Seftriaksonni bir vaqitda kalsiy saqlovchi eritmalar, uzoq vaqt kalsiy saqlovchi infuziyalar, masalan parenteral oziqa bilan Y-simon tizim yordamida qo‘llash mumkin emas. Ammo yangi tug‘ilgan chaqaloqlardan tashqari boshqalarda seftriaksonni kalsiy saqlovchi eritmalardan so‘ng, agarda infuzion tizimni infuziyalar oralig‘ida mutanosib eritma bilan mukammal yuvish shartida qo‘llash mumkin. Kattalar kindik qoni va yangi tug‘ilgan chaqaloqlar qon plazmasida o‘tkazilgan in vitro sharoitida tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, chaqaloqlarda seftriaksonni kalsiy tuzlarini presipitatlarini xosil bo‘lish xavfi yuqori bo‘ladi.(“Qo‘llash usuli va dozalari”, “Qo‘llashni o‘ziga xosligi” “Nojo‘ya ta’sirlari” bo‘limiga qarang). Preparatni preoral antikoagulyatlar bilan birga qo‘llash K vitaminiga qarshi samarani oshishi va qon ketishi xavfini oshiradi. Seftriakson bilan davolash davrida va undan so‘ng xalqaro meyyorlashtirilgan aloqalar asosida K antivitamin preparat dozasini qoniqarli muvofiqlash tavsiya qilinadi (“Nojo‘ya ta’sirlari” bo‘limiga qarang). Sefalosporinlarni aminoglikozidlarni buyrakga nisbatan toksik ta’sirini oshirishi to‘g‘risida aniq xabarlar yuk. Bunday xolatlarda klinik amaliyotda aminoglikozidlar darajasini (buyraklar funksiyasini) monitoring qilish tavsiya qilinadi. Seftriaksonni in vitro sharoitdagi tadqiqotlarida xloramfenikol va seftriakson o‘rtasida antagonizm kuzatilgan. Ushbu ma’lumotlarni klinik axamiyati ma’lum emas. Seftriakson va peroral qabul uchun kalsiy saqlovchi maxsulotlar orasidagi o‘zaro ta’sirlari va seftriaksonni mushak ichiga in’eksiyasi va kalsiy saqlovchi maxsulotlari (vena ichiga yoki peroral) o‘rtasidagi o‘zaro ta’sirlari to‘g‘risida xabarlar yo‘q. Seftriakson qabul qilayotgan pasiyentlarda Kumbs reaksiyasining soxtamusbat testi natijalari extimoli mavjud. Seftriakson xam boshqa antibiotiklar kabi galaktozemiya taxlil natijalarida soxtamusbat natija berishi mumkin. Xuddi shunday siydikdagi glyukozani noferment uslub bilan aniqlanganida xam soxtamusbat natija chiqishi mumkin. Shuning uchun seftriakson qo‘llanilayotgan vaqitda qondagi glyukoza miqdorini ferment uslubi bilan aniqlash zarur. Seftriaksonning yuqkori dozalarini va kuchli ta’sir qiluvchi diuretiklarni (masalan furosemid) bir vaqtda qo‘llanganda buyrak faoliyatini buzilishlari kuzatilmagan. Probenesid seftriaksonni chiqarilishiga ta’sir qilmaydi.
Homiladorlik va emizish davrida
Homiladorlik. Seftriakson plasentar to‘siqdan o‘tadi. Seftriaksonni homilador ayollarda qo‘llash bo‘yicha kam ma’lumotlar bor. Xayvonlarda o‘tkazilgan tadqiqotlarda embrion/homilaga tug‘ulish va tug‘ulishdan so‘ng bevosita yoki bilvosita zararli ta’siri kuzatilmagan. Homiladorlik davrida, xususan I uch oyida, foyda xavfdan yuqori bo‘lgan hollarda seftriaksonni qo‘llash mumkin. Emizish davri. Seftriakson ko‘krak sutiga kam konsentrasiyada o‘tadi, lekin preparatni terapevtik dozada qo‘llanilganida chaqaloqga xech qanday ta’siri kuzatilmaydi. Lekin diareya va shilliq qavatning zamburug‘li infeksiyasi rivojlanish xavfini xisobga olish kerak. Ko‘krak bilan emizish yoki seftriakson qabulini to‘xtatish/ rad etishni foyda/xavfni inobatga olgan xolda qaror qabul qilinishi kerak. Fertillik. Seftriaksonni reproduktiv funksiyasiga tasirini o‘rganish tadqiqotlarida erkak va ayollar fertilniyligiga tasiri aniqlanmagan.
Transport boshqarishga ta’siri
Maxsus tadqiqotlar o‘tkazilmagan. Bosh aylanishi kabi nojo‘ya ta’sirlar yuzaga kelishi extimoli tufayli Seftriakson avtotransportni yoki boshqa mexanizmlarni boshqarishda reaksiya tezligiga ta’sir etish mumkin.
Dozani oshirib yuborish
Dozani oshirib yuborilish xollarida gemodializ yoki peritoneal dializ preparatni qon plazmasidagi konsentrasiyasini kamaytirmaydi. Dozani oshirib yuborilganida ko‘ngil aynishi, qusish, diareya kuzatilishi mumkin.Dozani oshirib yuborilishini davolash simptomatik olib boriladi.
Farmakodinamikasi
Seftriakson - parenteral yuboriladigan ta’siri uzaytirilgan III avlod sefalosporin antibiotigidir. Ta’sir mexanizmi. Seftriaksonning bakterisid faolligi xujayra membranalari sintezini susaytirishi bilan bog‘liq. Seftriakson in vitro sharoitida ko‘pchilik grammanfiy va grammusbat mikroorganizmlarga nisbatan faol. Seftriakson grammusbat va grammanfiy bakteriyalarning ko‘pchilik β-laktamazlariga (penisillinazalarga ham, sefalosporinazalarga ham) nisbatan juda yuqori chidamliligi bilan xarakterlanadi. Seftriakson in vitro sharoitida quyidagi mikroorganizmlarga va klinik infeksiyalarga (“Qo‘llanilishi” bo‘limiga qarang) nisbatan faol. Grammusbat aeroblar. Staphylococcus aureus (metisillinga sezuvchan), koagulazo manfiy stafilokokklar, Streptococcus pyogenes (β-gemolitik, A guruxi), Streptococcus agalactie (β-gemologik, V gurux;i), β-gemolitik streptokokklar (A guruhi xam, V guruxi xam emas), Streptococcus viridans, Streptococcus pneumoniae. Izoh. Metisillinga chidamli Staphylococcus spp. sefalosporinlarga, shu jumladan seftriaksonga rezistentdir. Shuningdek, Enterococcus faecalis, Enterococcus faecium va Listeria monocytogenes larning seftriaksonga chidamliligi aniqlangan. Grammanfiy aeroblar. Acinetobacter Iwoffi, Acinetobacter anitratus (asosan A.baumanii)*, Aeromonas hydrophila, Alcaligenes faecalis, Alcaligenes odorans, alkagensimon bakteriyalar, Borrelia burgdorferi, Capnocytophaga spp., Citrobacter diversus (shu jumladan C.amalonaticus), Cirobacter freundii* Escherichia coli, Enterobacter aerogenes*, Enterobacter cloacae*, Enterobacter spp. (boshqalar)*, Haemophilus ducreyi, Haemophilus influenzae, Haemophilus parainfluenzae, Hafnia alvei, Klebsiella oxytoca, Klebsiella pneumoniae**, Moraxella catarrhalis (ilgari Branhamella catarrhalis deb nomlangan), Moraxella osloensis, Moraxella spp. (boshqalar), Morganella morganii, Neisseria gonorrhoea, Neisseria meningitides, Pasteuarella multocida, Plesiomonas shigelloides, Proteus mirabilis, Proteus penneri*, Proteus vulgaris*, Pseudomonas fluorescens*, Pseudomonas spp. (boshqalar)*, Providentia rettgeri*, Providentia spp. (boshqalar)*, Salmonella typhi, Salmonella spp. (enteritidis guruxi) Serratia marcescens*, Serratia spp. (boshqalar) *, Shigella spp., Vibrio spp., Yersinia enterocolitica, Yersinia spp. (boshqalar). * Bu turlarning ayrim izolyatlari asosan xromosomalar tomonidan kodlanuvchi β-laktamazalarni hosil bo‘lishi tufayli seftriaksonga nisbatan chidamlidir. **Bu turlarning ayrim izolyatlar qator plazmidlar yordamidagi β-laktamazalarni hosil bo‘lishi tufayli seftriaksonga nisbatan chidamlidir. Izoh. Yuqorida eslatilgan aminopenisillinlar va ureidopenisillinlar, birinchi va ikkinchi avlod sefalosporinlari, aminoglikozidlar kabi antibiotiklarga yuqori chidamlilikka ega mikroorganizmlarning shtammlaridan ko‘pchiligi seftriaksonga nisbatan sezuvchan hisoblanadi. Treponema pallidum in vitro sharoitida va xayvonlardagi tajribalarda seftriaksonga nisbatan sezuvchandir. Klinik sinovlar seftriakson, seftriaksonga chidamli P. aeruginosa ning klinik shtammlaridan tashqari, birlamchi va ikkilamchi sifilisni davolash uchun samarali ekanligini ko‘rsatadi. Aiaeroblar. Bacteroides spp. (safroga sezuvchan)*, Clostridium spp. (S.difficile dan tashqari), Fusobacterium nucleatum, Fusobacterium spp. (boshqalar), Gaffkia anaerobica (ilgari Peptococcus deb nomlangan), Peptostreptococcus spp. * Bacteroides spp. ayrim izolyatlari seftriaksonga chidamlidir. Izoh. β-laktamazani ishlab chiqaruvchi (xususun B.fragilis) Bacteroides spp. ning shtammlarining ko‘pchiligi seftriaksonga chidamli. Clostrdium difficile xam chidamli. Seftriaksonga sezuvchanlikni disklar yordamida yoki agar muxitida yoki bulonda seriyali suyultirish usuli, klinik laborator standartlar Milliy qo‘mitasi (KLCMK) tavsiya qilgan usulga o‘xshash standart uslublarni qo‘llash yordamida aniqlash mumkin. (KLSMK): Sezgir O‘rtacha sezuvchan Chidamli Suyultirish usuli susaytiruvchi (ingibirlovchi) konsentrasiya mg/l ≤8 16-32 ≥64 Disklar usuli (30 mkg seftriaksonli disk) O‘sishni susaytirish soxasi diametri, mm ≤21 20-14 ≥ 13 Mikroorganizmlarni sezuvchanligini aniqlash uchun seftriaksonli diskni ishlatish lozim, chunki seftriakson sefalosporinlarning, xamma guruxi uchun mo‘ljallangan disklari ishlatishda chidamli bo‘lgan aloxida shtammlarga nisbatan faol. KLCMK standartlari o‘rniga mikroorganizmlarni sezuvchanligini aniqlash uchun boshqa yaxshi standartlashtirilgan normativlarni, masalan, sezuvchanlikni darajasini adekvat baxolash imkonini beruvchi DIN va ICS larni ishlatish mumkin.
Farmakokinetikasi
Seftriaksonning farmakokinetikasi bir tekis xarakterga ega emas. Preparatning yarim chiqarilish davridan tashqari, umumiy konsentrasiyalariga asoslangan barcha farmakokinetik parametrlari dozaga bog‘lik. Co‘pilishi. 1 g preparatni bir marta mushak ichiga yuborilgandan keyin qon plazmasidagi maksimal konsentrasiyasi 81 mg/l ni tashkil qiladi va unga yuborilgandan so‘ng 2-3 soatdan keyin erishiladi. Bir marotabalik 1 g yoki 2 g infuziya 30 minutdan keyin 168,1±28,2 va 256,9±16,8 mg/l konsentrasiyaga olib keladi. Vena ichiga yuborilgandan keyin konsentrasiyasini egri chiziq ostidagi maydoni, mushak ichiga yuborilgandan keyingi konsentrasiyasi bilan tenglashadi. Bu mushak ichiga yuborilgandan keyin seftriaksonni biokiraolishligini 100% ni tashkil qilishini bildiradi. Taqsimlanishi. Seftriaksonning taqsimlanish xajmi 7-12 l ni tashkil qiladi. Vena ichiga yuborilgandan keyii seftriakson orqa miya suyuqligiga tez kiradi, u yerda sezgir mikroorganizmlarga nisbatan bakterisid konsentrasiyalari 24 soat davomida saqlanadi. 1-2 g dozada yuborilgandan keyin seftriakson organizmning to‘qima, suyuqliklariga yaxshi kiradi. 24 soatdan ortiq vaqt davomida uning konsentrasiyasi 60 dan ortiq to‘qima va suyuqliklarida (shu jumladan o‘pka, yurak, o‘t chiqarilish yullari, jigar, bodomsimon bez, o‘rta qulok va burunning shilliq qavati, suyaklar, shuningdek orqa miya, plevral va sinovial suyuqliklarida, prostata bezi sekretida) ko‘pchilik infeksiya kuzg‘atuvchilari uchun minimal bostiruvchi konsentrasiyalaridan ancha yuqori bo‘ladi. Seftriakson albuminlar bilan qaytuvchan bog‘lanadi, bunda bog‘lanish darajasi konsentrasiyani oshishi bilan kamayadi, masalan, qon plazmasidagi konsentrasiyasi 100 mg/l dan kamligida 95% ni tashkil qilsa, 300 mg/l konsentrasiya da 85% gacha pasayadi. To‘qima suyuqligida albuminni juda past konsentrasiyasi tufayli, erkin seftriaksonning undagi konsentrasiyasi qon plazmasiga qaraganda yuqorirok bo‘ladi. Seftriakson bolalarda, shu jumladan yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda yallig‘langan miya pardasi orqali o‘tadi. Seftriaksonni tana vazniga 50-100 mg/kg dozada (muvofiq ravishda yangi tug‘ilgan chaqaloqlar va go‘daklarga) vena ichiga yuborilgandan keyin 24 soatdan so‘ng, seftriaksonning orqa miya suyuqlikdagi konsentrasiyasi 1,4 mg/l dan oshadi. Vena ichiga yuborilgandan keyin taxminan 4 soatdan so‘ng orqa miya suyuqligida maksimal konsentrasiyasiga erishiladi va u o‘rtacha 18 ml/g ni tashkil qiladi. Bakterial meningitda seftriaksonning orqa miya suyuqligidagi o‘rtacha konsentrasiyasi qon plazmasidagi konsentrasiyasining 17% ni, aseptik meningitda - 4% ni tashkil qiladi. Meningiti bo‘lgan katta yoshdagi bemorlarda tana vazniga 50 mg/kg dozada yuborilgandan keyin 2-24 soatdan so‘ng, orqa miya suyuqligida seftriaksonning meningitning eng ko‘p tarqalgan qo‘zg‘atuvchilariga nisbatan minimal ingibirlovchi konsentrasiyalaridan ko‘p marta yuqori konsentrasiyasiga erishiladi. Seftriakson yuldosh tusig‘i orqali va kichik konsentrasiyalarda - ko‘krak sutiga o‘tadi. (4-6 soatdan keyin ona qon plazmasidagi 3-4% konsentrasiyasi) Metabolizmi. Seftriakson tizimli metabolizmga uchramaydi, ichak florasi ta’siri ostida nofaol metabolitlarga aylandi. Chiqarilishi. Seftriaksonning umumiy plazmadagi klirensi minutiga 10-22 ml ni tashkil qiladi. Buyrak klirensi minutiga 5-12 ml ga teng. Seftriaksonning 50-60% o‘zgarmagan holda buyrak orqali va 40-50% safro bilan chiqdriladi. Kattalarda seftriaksonning yarim chiqarilish davri taxminan 8 soatni tashkil qiladi. Alohda klinik holatlardagi farmakokinetikasi. Yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda buyrak orqali dozaning taxminan 70% chiqariladi. Bolalarda xayotining birinchi 8 kuni, shuningdek 75 yoshdan oshgan pasiyentlarda yarim chiqarilish davri katta yoshdagilarga qaraganda o‘rtacha 2-3 marta ortiqdir. Buyrak yoki jigar yettimovchipigi bo‘lgan bemorlarda seftriaksonning farmakokinetikasi biroz o‘zgaradi, faqat yarim chiqarilish davrini oz darajada oshishi aniqlanadi. Agar faqat buyrak funksiyasi buzilgan bo‘lsa, safro bilan chiqarilishi oshadi, agar jigar funksiyasi buzilgan bo‘lsa, buyrak orqali chiqarilishi oshadi.
Manba: Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Farmatsevtika mahsulotlari xavfsizligi markazi — dori vositalari davlat reyestri, ro‘yxat raqami DV/X 06768/08/19, ro‘yxatga olingan: 28.08.2026. Qadoq rasmlari — Farmatsevtika tarmog‘ini rivojlantirish agentligi. Ma’lumot tanishish uchun, shifokor maslahatining o‘rnini bosmaydi. Sahifa yangilangan: .