





Sulfasalazin
- Ishlab chiqaruvchi
- KRKA, d.d., Novo mesto
- Mamlakat
- Sloveniya
- Ro‘yxat raqami
- DV/X 00531/06/15
- Ruxsat muddati
- 28.11.2030 gacha
- Saqlash muddati
- 5 yil
- ATX kodi
- A07EC01
Sulfasalazin nima uchun ishlatiladi
Sulfasalazin — ichak va bo‘g‘imlardagi yallig‘lanishni kamaytiruvchi dori. Yo‘g‘on ichakda sulfapiridin va mesalazinga parchalanadi; ular immunitetga ta’sir qilib, yallig‘lanish faolligini pasaytiradi.
Yarali kolit va proktit
O‘tkir belgilar va zo‘rayishlarni davolash, shuningdek remissiya davrida qo‘llab-quvvatlovchi davolash.
Kron kasalligi
O‘tkir belgilar va zo‘rayishlarni davolash.
Revmatoid artrit
Revmatoid artrit va bolalardagi yuvenil idiopatik surunkali poliartrit — NYQD bilan davolash yordam bermaganda.
Boshqa dorilar bilan birga
Kortikosteroidlar va metronidazol bilan birga qo‘llanishi mumkin.
Qancha va qanday qabul qilinadi
Rasmiy yo‘riqnoma bo‘yicha, Sulfasalazin 500 mg li tabletka uchun. Dozani shifokor kasallik og‘irligi va nojo‘ya ta’sirlarga qarab belgilaydi.
Kimga mumkin, kimga mumkin emas
Tahlillar nazorati Ehtiyotkorlik bilan
Davolashdan oldin va dastlabki 3 oy har ikki haftada umumiy qon tahlili va jigar tahlillari; keyingi 3 oy oyiga bir marta, keyin har uch oyda. Buyrak faoliyati (siydik tahlili bilan) — boshida va dastlabki 3 oy kamida oyiga bir marta.
Infeksiyalar va qon belgilari Ehtiyotkorlik bilan
Qon hosil bo‘lishi susayishi bilan bog‘liq og‘ir infeksiyalar (sepsis, zotiljam) haqida xabar berilgan. Davolash paytida yangi infeksiya paydo bo‘lsa, kuzatuv kerak; og‘ir infeksiyada dori to‘xtatiladi. Qaytalanuvchi yoki surunkali infeksiyalari bor bemorlarda ehtiyotkorlik bilan. Tomoq og‘rig‘i, isitma, rangparlik, purpura yoki sariqlik qon, jigar bilan bog‘liq muammo belgisi bo‘lishi mumkin — qon tahlili natijasigacha davolash to‘xtatiladi.
Allergiya va astma Ehtiyotkorlik bilan
Og‘ir allergiya yoki bronxial astmada ehtiyotkorlik bilan. Teri toshmasi, shilliq qavatlar zararlanishi yoki boshqa yuqori sezuvchanlik belgisi paydo bo‘lishi bilanoq to‘xtatiladi; ko‘pincha birinchi oyda bo‘ladi. Isitma yoki limfa tugunlari kattalashishi toshmasiz ham og‘ir reaksiya (DRESS) belgisi bo‘lishi mumkin. Og‘ir reaksiyalar ichki a’zolarni (gepatit, nefrit, miokardit, pnevmonit) ham zararlashi mumkin.
Foliy kislotasi va G6FD Ehtiyotkorlik bilan
Sulfasalazin foliy kislotasining so‘rilishi va almashinuvini sekinlashtiradi; bu qon kasalliklariga (makrotsitoz, pansitopeniya) olib kelishi mumkin. Foliy yoki foliniy kislotasi bilan normallashishi mumkin. Gemolitik kamqonlik chaqirishi mumkinligi uchun glyukoza-6-fosfatdegidrogenaza (G6FD) yetishmovchiligida ehtiyotkorlik bilan.
Laboratoriya tahlillari Ehtiyotkorlik bilan
Sulfasalazin yoki uning metabolitlari ba’zi laboratoriya tahlillari natijalariga ta’sir qilishi mumkin (siydikdagi normetanefrin, mochevina, ammiak, LDG, glyukoza, ALT, AST, tiroksin va boshqalar). Tahlil usuli haqida laboratoriya bilan maslahatlashing.
Homiladorlik Ehtiyotkorlik bilan
Homilaga zarar ehtimoli past, lekin to‘liq istisno qilinmaydi — faqat o‘ta zarur bo‘lganda. Foliy kislotasi yetishmovchiligiga olib kelishi mumkin.
Emizish davri Ehtiyotkorlik bilan
Ona sutiga oz miqdorda o‘tadi. Ehtiyotkorlik bilan, ayniqsa chala tug‘ilgan yoki G6FD yetishmovchiligi bor chaqaloqlarda. Chaqaloqlarda qon aralash najas yoki ich ketishi kuzatilgan; ona dorini to‘xtatgach o‘tgan.
Buyrak va jigar Ehtiyotkorlik bilan
Buyrak, jigar faoliyati buzilganda yoki qon kasalliklarida faqat foyda xavfdan ustun bo‘lsa buyuriladi. Sariqlikda mumkin emas.
Erkaklarda bepushtlik Ehtiyotkorlik bilan
Urug‘ hujayralari kamayishi va bepushtlik bo‘lishi mumkin; davolash to‘xtatilgach 2–3 oyda o‘tadi.
Haydovchilar Mumkin
Mashina haydash qobiliyatiga ta’siri yo‘q yoki juda kam.
Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar
- Sulfasalazinga, sulfanilamidlarga, salitsilatlarga yoki tabletka tarkibidagi boshqa moddaga yuqori sezuvchanlik
- Sariqlik
- Porfiriya
- 2 yoshgacha bolalar (tavsiya etilmaydi)
- Ehtiyotkorlik bilan: qaytalanuvchi yoki surunkali infeksiyalar, G6FD yetishmovchiligi, og‘ir allergiya, bronxial astma, buyrak yoki jigar yetishmovchiligi, qon o‘zgarishlari
Tarkibi
500 mg li dorining barcha moddalari, yordamchi moddalar ham
Nojo‘ya ta’sirlar
Qanchalik ko‘p uchrashi bo‘yicha
Boshqa dorilar bilan birga
Digoksin Ehtiyotkorlik
Digoksin so‘rilishi kamayib, samarasi yetarli bo‘lmasligi mumkin.
Merkaptopurin, azatioprin Ehtiyotkorlik
Suyak ko‘migi faoliyati susayishi va leykopeniya mumkin.
Metotreksat Ehtiyotkorlik
Oshqozon-ichak nojo‘ya ta’sirlari, ayniqsa ko‘ngil aynishi ko‘payadi.
Ko‘p ichib qo‘ydingizmi?
Eng ko‘p uchraydigan belgilari boshqa sulfanilamidlardagi kabi — ko‘ngil aynishi va qusish. Buyrak faoliyati buzilgan bemorlarda og‘ir zaharlanish xavfi yuqori. Davolash simptomatik va qo‘llab-quvvatlovchi, siydik ishqorlantiriladi. Metgemoglobinemiya yoki sulfagemoglobinemiya rivojlanishi kuzatiladi va kerak bo‘lsa davolanadi.
Sulfasalazin narxi
Davlat belgilagan eng yuqori chakana narx (referent narx). Har bir qadoq yonida narx belgilangan sana.
Manba: Farmatsevtika tarmog‘ini rivojlantirish agentligi, referent narxlar ro‘yxati.
Ko‘p beriladigan savollar
Sulfasalazinni qanday ichish kerak?
Ovqat paytida, suyuqlik bilan. Doza kasallikka qarab: yarali kolitning yengil xurujida 2 tabletkadan kuniga 4 marta, og‘ir va o‘rtacha xurujda 2–4 tabletkadan kuniga 4 marta. Revmatoid artritda sutkasiga 1 tabletkadan boshlanib, har hafta 1 tabletkaga oshiriladi.
Sulfasalazin ichganda qaysi tahlillarni topshirish kerak?
Davolashdan oldin va dastlabki 3 oy har ikki haftada umumiy qon tahlili va jigar tahlillari, keyingi 3 oy oyiga bir marta, keyin har uch oyda. Buyrak faoliyati va siydik tahlili — boshida va dastlabki 3 oy oyiga kamida bir marta.
Siydik nega sariq-to‘q sariq rangga kirdi?
Sulfasalazin siydik, teri va yumshoq kontakt linzalarni sariq-to‘q sariq rangga bo‘yashi mumkin. Ba’zi yumshoq linzalar xiralashishi ham mumkin.
Remissiyadan keyin dorini to‘xtatsa bo‘ladimi?
Yarali kolitda qo‘llab-quvvatlovchi doza (sutkasiga 4 tabletka) doimiy ichiladi: to‘xtatilsa, bir necha yildan keyin ham qaytalanish xavfi 4 baravar oshadi.
Homiladorlikda Sulfasalazin ichsa bo‘ladimi?
Faqat o‘ta zarur bo‘lganda: homilaga zarar ehtimoli past, lekin istisno qilinmaydi. Dori foliy kislotasi yetishmovchiligiga olib kelishi mumkin.
Bolalarga Sulfasalazin berish mumkinmi?
2 yoshgacha tavsiya etilmaydi. Bolalarda yarali kolitda doza tana vazniga qarab: xurujda sutkasiga 40–60 mg/kg, qo‘llab-quvvatlovchi davolashda 20–30 mg/kg.
Rasmiy yo‘riqnoma
Rasmiy yo‘riqnomaning to‘liq matni
Tavsifi
dumaloq shaklli, ikki tomonlama biroz qavariq, cheti kesilgan va jigarrang-sariq rangli bo‘lgan rangsiz plyonka qobiq bilan qoplangan tabletkalar.
Qo‘llanilishi
Preparat:
- Kron kasalligi, yarali kolit va proktitning o‘tkir ko‘rinishlarini va zo‘rayishlarini davolash uchun,
- yarali kolit va proktitning remissiya fazasida tutib turuvchi davolash uchun,
- nosteroid yallig‘lanishga qarshi dori vositalari bilan davolashga turg‘un bo‘lgan revmatoid artritlarni va yuvenil idiopatik surunkali poliartritlarni davolash uchun tavsiya etilgan.
Sulfasalazin kortikosteroidlar va metronidazol bilan majmuada qo‘llanilishi mumkin.
Qo‘llash usuli va dozalari
Dozalash kasallik og‘irligiga va kuzatishi mumkin bo‘lgan nojo‘ya samaralarga bog‘liq holda o‘rnatilishi mumkin. Tabletkalarni ovqatlanish vaqtida, suyuqlik ichib qabul qilish kerak.
O‘tkazib yuborilgan dozani, agar keyingi qabul qilish vaqti boshlanmagan bo‘lsa, iloji boricha tezroq qabul qilish kerak. Aks holda, davolash sxemasiga muvofiq faqat navbatdagi dozani qabul qilish kerak.
Yarali kolit
Kattalar va keksa yoshdagi pasiyentlar
Og‘ir hurujlar: sutkada 4 marta 2-4 tabletka, jadal davolash tartibining qismi sifatida steroidlar bilan birgalikda qo‘llash ehtimoli bor. Tabletkalarning tez o‘tishida preparatning samaradorligi pasayishi mumkin.
Qabul qilishlar orasidagi tungi oraliq 8 soatdan oshmasligi kerak.
O‘rtacha og‘irlikdagi hurujlar: sutkada 4 marta 2-4 tabletka, steroidlar bilan birgalikda qo‘llash ehtimoli bor.
Yengil og‘irlikdagi hurujlar: sutkada 4 marta 2 tabletka, steroidlar bilan yoki ularsiz.
Qo‘llab turuvchi davolash: remissiyani induksiyasidan keyin dozani sutkada 4 tabletkagacha asta-sekin pasaytiriladi. Ushbu dozada preparatni doimo qabul qilish zarur, chunki davolashni bekor qilishda, hattoki o‘tkir hurujdan keyin bir necha yil o‘tib ham qaytarilish xavfi 4 martaga ortadi.
Bolalar
Doza tana vazniga proporsional pasaytiriladi.
O‘tkir huruj yoki qaytarilish holatida: sutkada 40-60 mg/kg.
Qo‘llab turuvchi davolash: sutkada 20-30 mg/kg.
Kron kasalligi
O‘tkir bosqichdagi Kron kasalligida sulfasalazinni yarali kolit hurujlarida qanday sxemada qabul qilinayotgan bo‘lsa, xuddi o‘sha sxemada qabul qilish kerak (yuqoriga qarang).
Revmatoidli artrit
Revmatoid artriti bo‘lgan pasiyentlarda va uzoq muddat davomida NYaQP qabul qilgan bemorlarda, me’da tomonidan reaksiyalar ehtimoli bor, chunki sulfasalazinni quyidagi tavsiyalarga binoan qo‘llaniladi:
Davolashni preparatni ko‘taraolishlik va samaradorligiga bog‘liq holda toki doza sutkada 4 marta 1 tabletkani yoki sutkada 3 marta 2 tabletkani tashkil etmagunicha, har hafta sutkada 1 tabletkaga dozani asta-sekin oshirib borib, sutkada 1 tabletkadan boshlash zarur. Bo‘g‘imlarni harakatchanligini yaxshilanishi EChT va S-reaktiv oqsilning darajasini pasaytirish bilan kuzatib borilishi kerak. NYaQP va sulfasalazinni bir vaqtda qo‘llash ehtimoli bor.
Pasiyentlarning maxsus guruhlari
Keksa odamlar
Dozaga tuzatish kiritish talab etilmaydi.
Buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan pasiyentlar
Buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan pasiyentlarda (kreatinin klirensi 60 ml/mindan kam) ehtiyotkorlik bilan qo‘llash kerak. Bunday pasiyentlarga dozaga tuzatish kiritish talab etilmaydi. Davolashgacha, ba’zida esa davolash vaqtida ham siydik tahlilini nazorat qilish tavsiya etiladi. Davolash vaqtida pasiyentlar yetarli miqdorda suyuqlik iste’mol qilishlari kerak.
Jigar yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlar
Jigar yetishmovchiligi bo‘lgan pasiyentlarda ehtiyotkorlik bilan qo‘llash kerak. Bunday pasiyentlarga dozaga tuzatish kiritish talab etilmaydi.
Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar
Ta’sir etuvchi moddaga, sulfonamidlarga, salisilatlarga yoki yordamchi moddalarning biron biriga yuqori sezuvchanlik.
Sariqlik yoki porfiriyasi bo‘lgan pasiyentlarga preparatni qabul qilish mumkin emas.
Preparat 2 yoshgacha bolalarga tavsiya etilmaydi.
Nojo‘ya ta’sirlar
Sulfasalazinning nojo‘ya ta’sirlari asosan qonda sulfapiridinning yuqori konsentrasiyasi bilan bog‘liq, ayniqsa uning parchalanishi sekin amalga oshadigan odamlar orasida (sekin aselyatorlar). Nojo‘ya ta’sirlar ko‘pincha revmatoid artriti bo‘lgan pasiyentlarda uchraydi.
Sulfasalazin bilan davolash jarayonida vujudga kelishi mumkin bo‘lgan nojo‘ya samaralar, vujudga kelish tez-tezliklari bo‘yicha quyidagi guruhlarga bo‘linishi mumkin: juda tez-tez (≥1/10), tez-tez (≥1/100dan <1/10gacha), tez-tez emas (≥1/1 000dan <1/100gacha), kam hollarda (≥1/10 000dan <1/1 000gacha), juda kam hollarda (<1/10 000), noma’lum (mavjud bo‘lgan ma’lumotlar asosida baholanishi mumkin emas).
Har bir guruh doirasida nojo‘ya ta’sirlar ularning og‘irligini pasayib borishi tartibida taqdim etilgan. Nojo‘ya samaralarning tez-tezligi a’zolarning alohida tizimlari uchun sanab o‘tilgan.
Infeksiyalar va zaharlanishlar
- noma’lum: aseptik meningit, soxtamembranoz kolit, parotit
Tadqiqotlar
- tez-tez emas: jigar fermentlarining darajasini oshishi
- noma’lum: autoantitelalar induksiyasi
Qon va limfatik tizim tomonidan buzilishlar
- tez-tez: leykopeniya
- tez-tez emas: trombositopeniya
- noma’lum: pansitopeniya, agranulositoz, aplastik anemiya, soxtamononukleoz, gemolitik anemiya, makrositoz, megaloblast anemiya, metgemoglobinemiya, Xeyns tanachalari bilan anemiya, gipoprotrombinemiya, limfadenopatiya, neytropeniya
Nerv tizimini buzilishlari
- tez-tez: bosh aylanishi, bosh og‘rig‘i, ta’mning buzilishi
- noma’lum: ensefalopatiya, periferik nevropatiya, hid bilishning buzilishi, ataksiya, tirishishlar
Ko‘rish qobiliyatini buzilishi
- noma’lum: kon’yunktival va skleral infeksiya
Eshitish va muvozanat a’zolarining buzilishlar
- tez-tez: quloqlardagi shang‘illash
- noma’lum: bosh aylanishi
Yurak buzilishlari
- noma’lum: allergik miokardit, perikardit, sianoz
Qon tomonidan buzilishlar
- noma’lum: rangparlik, vaskulit
Respirator, torakal buzilishlar va sredosteniya tomonidan buzilishlar
- tez-tez: yo‘tal
- kam hollarda: dispnoe
- noma’lum: interstisial pnevmonit, o‘pka to‘qimasida infiltratlar, fibroz alveolit, og‘iz-halqumida og‘riq
Me’da-ichak buzilishlari
- juda tez-tez: ko‘ngil aynishi, me’da distressi
- tez-tez: qorindagi og‘riq, diareya, qusish
- noma’lum: yarali kolitning zo‘riqishi, stomatit, parotit, pankreatit
Buyraklar va siydik chiqarish yo‘llari tomonidan buzilishlar
- tez-tez: protenuriya
- noma’lum: nefrotik sindrom, interstisial nefrit, nefrolitiaz, gematruiya, kristalluriya
Moddalar almashinuvi buzilishi va oziqlanishning buzilishilari
- tez-tez: ishtahaning yo‘qolishi
- tez-tez emas: folat kislotasi tanqisligi
Immun tizimi buzilishlari
- noma’lum: anafilaksiya, zardobli kasallik, tugunchali poliarteriit
Gepatobiliar buzilishlar
- tez-tez: sariqlik
- noma’lum: buyrak yetishmovchiligi, chaqmoqsimon gepatit, gepatit, xolestatik gepatit, xolestaz
Reproduktiv tizim buzilishlari va sut bezlari buzilishilari
- noma’lum: qaytariluvchan oligospermiya
Ruhiy buzilishlar
- tez-tez emas: depressiya, gallyusinasiyalar, uyqusizlik
Teri va teri osti biriktiruvchi to‘qimalar tomonidan buzilishlar
- tez-tez: purpura, qichishish
- kam hollarda: alopesiya, urtikariya
- juda kam hollarda: toksik epidermal nekroliz
- noma’lum: eozinofiliyali va tizimli simtomli dori toshmasi (DRESS), epidermal nekroliz (Layell sindromi), Stivens-Djonson sindromi, ekzantema, eksfoliativ dermatit, angionevrotik shish, toksik pustulodermiya, qizil yassi temiratki, fotosensibilizasiya, eritema, periorbital eritema
Tayanch-harakat apparati va ulovchi to‘qimalarning buzilishi
- tez-tez: artralgiya
- noma’lum: tizimli qizil yugurik, Shegren sindromi
Tug‘ma, oilaviy va genetik buzilishilar
- noma’lum: o‘tkir huruj porfiriyasi bo‘lgan pasiyentlarda tezlashgan bo‘lishi mumkin
Kiritilish joyida umumiy buzilishlar va nuqsonlar
- tez-tez: bezgak, gipertermiya, parotit, siydik, teri yoki yumshoq kontakt linzalarning sariq-och sariq rangga bo‘yalish ehtimoli
- tez-tez emas: yuzning shishishi
- noma’lum: siydik, teri yumshoq kontakt linzalarning sarg‘ish rangga bo‘yalish ehtimoli, dorivor bezgak, terida generalizasiya qilingan toshmalar kuzatilishi mumkin.
Agar jiddiy nojo‘ya samaralar kuzatilayotgan bo‘lsa, davolashni bekor qilish zarur.
Maxsus ko‘rsatmalar
Miyelosupressiya bilan bog‘liq bo‘lgan jiddiy infeksiyalar, jumladan sepsis va zotiljam haqida xabarlar kelib tushgan. Sulfasalazin bilan davolash vaqtida yangi infeksiyalarning rivojlanayotgan pasiyentlarni sinchkovlik bilan kuzatish zarur. Pasiyentda jiddiy infeksiyalar rivojlanishida sulfasalazinni qabul qilinishini bekor qilish zarur. Anamnezda qaytariluvchi yoki surunkali infeksiyalari bo‘lgan yoki infeksiyalarni rivojlanishiga ularni moyil qiluvchi birgalikdagi kasalliklari bo‘lgan pasiyentlarga sulfasalazinni buyurilishini ko‘rib chiqishda ehtiyotkorlikni namoyish qilish kerak.
Sulfasalazin bilan davolashni bolagunga qadar va pasiyentlarda davolashning birinchi 3 oyi davomida har ikkinchi haftada kengaytirilgan qon tahlili ko‘rsatkichlarini (jumladan leykositar formula, eritrositlarni va trombositlarni sanash) va jigar faoliyati ko‘rsatkichlarini nazorat qilish kerak. Ikkinchi uch oy davomida xuddi o‘sha sinovlarni oyiga bir marta, keyin esa har uch oyda bir marta, va klinik ko‘rsatkichlar bo‘yicha o‘tkazish kerak. Davolash boshida va hech bo‘lmaganda davolashning birinchi 3 oyi davomida bir oyda bir marta barcha pasiyentlarda buyrak faoliyatini (jumladan siydik tahlilini) baholanishini o‘tkazish kerak. Keyinchalik monitoringni klinik ko‘rsatkichlar bo‘yicha o‘tkazish zarur. Sulfasalazin bilan davolash davrida tomoqda og‘riq, bezgak, rangparlik, purpura yoki sariqlik kabi bunday klinik belgilarning mavjud bo‘lishi miyelosupressiyaga, gemolizga yoki gepatotoksiklikka ko‘rsatishi mumkin. Sulfasalazin bilan davolashni qon tahlili natijalarini olgunga qadar to‘xtatib turish kerak.
Sulfasalazinni jigar yoki buyraklar funksiyasi buzilishi bo‘lgan yoki qonning patologik o‘zgarishlari bo‘lgan pasiyentlarga buyurish kerak emas, qachonki potensial foyda xavfdan yuqori kelgan vaqtdagi holatlar bundan mustasno.
Sulfasalazinni og‘ir allergiyasi yoki bronxial astmasi bo‘lgan pasiyentlarga ehtiyotkorlik bilan buyurish kerak.
Yuqori sezuvchanlikning og‘ir reaksiyalari o‘z ichiga gepatit, nefrit, miokardit, mononukleozsifat sindrom (ya’ni soxtamononukleoz), gematologik buzilishlar (jumladan gematofagik gistiositoz), va/yoki zotiljam, jumladan eozinofil infiltrasiya kabi ichki a’zolarning shikastlanishlarini kiritishi mumkin.
Sulfasalazin peroral qo‘llanilganda so‘rilishi va folat kislotasining metabolizmini sekinlashtiradi, bu uning tanqisligini chaqirishi va qon tomonidan jiddiy buzilishlarga (masalan, makrositozga va pansitopeniyaga) olib kelishi mumkin. Ushbu holat folat yoki folinat kislotasi (leykovorin) qo‘llanilishida me’yorlashishi mumkin.
Turli preparatlar, jumladan sulfasalazin qabul qilayotgan pasiyentlarda eozinofiliyali va tizimli belgili dorivor toshma (DRESS) kabi og‘ir, hayotga tahdid soluvchi yuqori sezuvchanlikning tizimli reaksiyalari haqida xabar berilgan.
Shuni ta’kidlash joizki, bezgak yoki limfadenopatiya kabi yuqori sezuvchanlikning erta namoyon bo‘lishi hatto toshma mavjud bo‘lishida ham paydo bo‘lishi mumkin. Ushbu belgilar yoki simptomlar mavjud bo‘lganida shifokor darhol xavf va foydaning baholanishini o‘tkazishi kerak. Agar belgilar yoki simptomlarning rivojlanishini boshqa sabablarini aniqlash imkoni bo‘lmasa, sulfasalazinni qabul qilinishini bekor qilish kerak.
Sulfasalazinni qo‘llashda juda kam hollarda jiddiy teri reaksiyalari haqida xabar berilgan, ulardan ba’zilari o‘lim oqibatlariga, jumladan eksfoliativ dermatit, Stivens-Djonson sindromi, toksik epidermal nekrolizga ega bo‘lgan. Ko‘rinib turibdiki, pasiyentlar davolashning erta bosqichlarida xavfga ko‘proq duchor bo‘ladilar, aksariyat holatlarda reaksiyalar preparat qabul qilinishining birinchi oylari davomida vujudga keladi. Sulfasalazinning qabul qilinishini teri toshmalari, shilliq qavatlarning shikastlanishi yoki yuqori sezuvchanlikning har qanday boshqa belgilarining birinchi paydo bo‘lishida bekor qilish kerak.
Sulfasalazin gemolitik anemiyani rivojlanishini chaqirishi mumkin bo‘lganligi sababli, uning glyukozo-6-fosfatdegidrogenaza tanqisligi bo‘lgan pasiyentlarga ehtiyotkorlik bilan qo‘llash kerak.
Sulfasalazin kristalluriya va buyraklarda konkrementlarning hosil bo‘lishini chaqirishi mumkinligi sababli, davolash davomida yetarli miqdorda suyuqlik iste’mol qilish kerak.
Sulfasalazin bilan davolangan erkaklarda oligospermiya va bepushtlik ehtimoli bor. Sulfasalazin bilan davolashni bekor qilgandan keyin ushbu samaralar 2-3 oy davomida g‘oyib bo‘ladi.
Uzoq vaqt davomida taqib yuriladigan yumshoq kontakt linzalarining ba’zi turlari davolash vaqtida xiralashib qolishi mumkin.
Preparatning laboratoriya tadqiqotlarining natijalariga ta’siri
Siydikda normetanefrin miqdori ko‘rsatkichlariga (suyuqlik xromatografiyasi yordamida o‘lchanganda) ehtimolli ta’siri haqida bir nechta xabarlar kelib tushgan, bu sulfasalazin yoki uning metaboliti - mesalamin/mesalazinni qabul qilgan pasiyentlarda sinovning soxta-ijobiy natijalariga olib kelgan.
Sulfasalazin yoki uning metabolitlari ultrabinafsha so‘rilishga, ayniqsa to‘lqin uzunligi 340 nmda, hamda ushbu to‘lqin uzunligi chegarasida ultrabinafsha nurlanishni so‘rilishini o‘lchash uchun digidronikotinamidadenindinukleotid (NADN) yoki digidronikotinamidadenindinukleotid-fosfatni (NADFN) qo‘llashda ba’zi laboratoriya tahlillariga ta’sir qilishi mumkin. Bunday tekshiruvlarning misoli: mochevina, ammiak, laktatdegidrogenaza (LDG), α-gidroksibutirata degidrogenaza va glyukozani konsentrasiyalarini aniqlashni kiritishi mumkin. Sulfasalazinni yuqori dozalarda qo‘llashda alaninaminotransferaza (ALT), aspartataminotransferaza (AST), kreatinkinaza-mushaklar/miya (SK-MV), glutamatdegidrogenaza yoki tiroksinning zardobli konsentrasiyasini aniqlashning natijalarini o‘zgartirish ehtimoli bor. Qo‘llaniluvchi usul haqida tadqiqot laboratoriyasi bilan maslahatlashish kerak. Sulfasalazin qabul qilayotgan pasiyentlarda ushbu laboratoriya natijalarini interpretasiyasida ehtiyotkorlikka rioya qilish kerak. Natijalarni klinik ma’lumotlar bilan birgalikda interpretasiya qilish kerak.
Bolalar
Yuvenil revmatoid artritining tizimli shakli bo‘lgan bolalarni davolashda preparatning qo‘llanilishi zardobli kasallik turi bo‘yicha reaksiyaga olib kelishi mumkin, shuning uchun ushbu pasiyentlarga sulfasalazinni buyurish tavsiya etilmaydi.
Boshqa dorilar bilan o‘zaro ta’siri
Digoksinning so‘rilishini pasayishi haqida xabar berilgan, bu uning peroral shakldagi sulfasalazin bilan bir vaqtda qo‘llanilishida qon zardobida oxirgisining subdavolash konsentrasiyalariga olib kelgan.
Sulfasalazin tiopurinmetiltransferazani (TPMT) susaytirgani sababli, peroral sulfasalazinni va tiopurin-6-merkaptopurinni yoki uning propreparatlarini (azatioprina) bir vaqtda qo‘llanilishida suyak iligi faoliyatining susaytirilishi va leykopeniyaning rivojlanishi ehtimoli bor.
Revmatoid artriti bo‘lgan bemorlarda sulfasalazin va metotreksatning bir vaqtda qo‘llanilishi preparatning farmakokinetik xarakteristikalarini o‘zgartirmaydi. Biroq, MIY tomonidan, xususan ko‘ngil aynishi, nojo‘ya reaksiyalarining tez-tezligini oshishi haqida xabar berilgan.
Homiladorlik va emizish davrida
Homiladorlik
Kalamushlar va quyonlarda reproduktivlikning tadqiqotlarida homilaga zararli ta’sirlar aniqlanmagan. Homiladorlarda sulfasalazinni qo‘llash bo‘yicha nashr etilgan ma’lumotlar bo‘yicha teratogen ta’sirning xavfi haqida dalillar yo‘q. Homiladorlik davrida sulfasalazinni qo‘llashda homilaga salbiy ta’siri ehtimoli past. Peroral qo‘llanilganda sulfasalazinni folat kislotaning so‘rilishni va metabolizmini susaytiradi va folat kislotasi tanqisligiga olib kelishi mumkin. Salbiy ta’sirni to‘liq istisno qilish mumkin bo‘lmaganligi sababli, homiladorlik davrida sulfasalazin faqat o‘ta zaruriy holatda buyuriladi.
Emizish davri
Sulfasalazin va sulfapiridin katta bo‘lmagan miqdorlarda ko‘krak sutida aniqlanadi. Preparatni juda ehtiyotkorlik bilan, ayniqsa muddatidan avval tug‘ilgan bolalarni va glyukoza-6-fosfatdegidrogenaza tanqisligi bo‘lgan bolalarni ko‘krak bilan emizishda qo‘llash kerak. Onalari sulfasalazinni qabul qilgan emizishda bo‘lgan bolalarda qonli axlat yoki diareya haqida xabarlar kelib tushgan. Ushbu holatlarda bolalardagi qonli axlat va diareya, qachonki ularning onalari sulfasalazinni qabul qilishni to‘xtatgandan keyin hal etilgan.
Transport boshqarishga ta’siri
Sulfasalazin avtomobilni yoki boshqa mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga ta’sirga egam emas yoki ahamiyatsiz ta’sirga ega.
Dozani oshirib yuborish
Boshqa sulfonamidlarga o‘xshash dozadan oshirib yuborishning eng tarqalgan simptomlari ko‘ngil aynishi va qusish hisoblanadi. Buyraklar faoliyati buzilishi bo‘lgan pasiyentlar jiddiy toksiklikning yuqori xavfiga uchraydilar.
Davolash simptomatik va qo‘llab turuvchi bo‘lishi kerak, siydikning ishqorlardan tozalashni o‘tkazish zarur. Pasiyentlarga metgemoglobinemiya yoki sulfagemoglobinemiyaning rivojlanishi ustidan kuzatuv olib borish kerak. Agar ular sodir bo‘lmayotgan bo‘lsa, muvofiq tarzda davolash kerak.
Farmakodinamikasi
Sulfasalazin yo‘g‘on ichakda bakteriyalar yordamida sulfapiridin va mesalazinga parchalanadi. Barcha uchta komponentlar quyidagi farmakologik samaralarga ega: immunomodulyasiya qiluvchi va antibakterial ta’sirga ega, araxidon kislotasining kaskadiga ta’sir qiladi va ma’lum fermentlarning faolligini o‘zgartiradi. Yakuniy natija bo‘lib yarali kolit, Kron kasalligi, revmotoid artrit kabi shunday kasalliklarda yallig‘lanish jarayonini faolligini pasaytirishi hisoblanadi. Revmatoid artritda kasallik jarayonini o‘tishi modifikasiyasi 1-3 oydan keyin kuzatiladi. Mesalazin ushbu samaraning sababi sifatida qaralmaydi. 2 yil davomida sulfasalazinni qo‘llashda, plasebo yoki gidroksixloroxin bilan taqqoslash bo‘yicha, pasiyentlarda kasallikning erta bosqichlarida EChT va SRO darajalarini pasayishi va kasallik rivojlanishining ahamiyatli pasayishi (Larsen yoki Sharp indeksi bo‘yicha) aniqlangan. Preparatni bekor qilinganda ijobiy samara haqqoniy saqlanib qoladi.
Farmakokinetikasi
Taxminan 90% sulfasalazin (SU) yo‘g‘on ichakka yetib boradi, u yerda bakteriyalar uni sulfapiridinga (SP) va mesalazinga (ME) parchalaydi. SP ning katta qismi so‘riladi va gidroksilirizasiyaga yoki glyukuronizasiyaga uchraydi; siydikda o‘zgarmagan va metabolizmga uchragan SP aralashmasi aniqlanadi. ME ning ba’zi miqdori yo‘g‘on ichakda so‘riladi va asetilizasiya qilinadi, shuning uchun siydik bilan ko‘proq asetilirizasiya qilingan shaklda (As-ME) chiqariladi. SU safro va siydik bilan chiqariladi.
Sulfasalazinni qo‘llash tadqiqotlarida ushbu dori shakli va kukun shaklida SU ekvivalent dozasini asosiy ko‘rsatkichlari o‘rtasidagi qiymatlarning statistik ahamiyatli farqlari aniqlanmadi, shuning uchun quyida oddiy tabletkalar uchun ma’lumotlar keltirilgan. Ichak kasalliklarini davolash uchun sulfasalazinni qo‘llashda tizimli konsentrasiyalar nojo‘ya reaksiyalardan farq qiladigan biron bir ta’sirlar ko‘rsatishi haqida isbotlar yo‘q. Shunday qilib, SP ning 50 mkg/ml dan yuqori konsentrasiyalarida nojo‘ya reaksiyalarning vujudga kelish xavfi, ayniqsa asetilizasiya jarayoni sekin bo‘lgan pasiyentlarda ahamiyatli ortadi. 3 g bir martalik dozada SU ni peroral qo‘llashda SU ning cho‘qqi plazma konsentrasiyalariga 3-5 soat davomida erishilgan; yarim chiqarish davri 5,7 ± 0,7 soatni tashkil qilgan, tutilish davri 1,5 soat bo‘lgan.
Qo‘llab turuvchi davolash davrida buyrak klirensi: SU uchun 7,2 ± 1,7 ml/minut; SP uchun
9,9 ± 1,9 ml/minut; As-ME uchun 100 ± 20 ml/minut ni tashkil qilgan. Erkin SP birinchi bor qon plazmasida bir martalik dozani qabul qilishdan keyin 4,3 soat o‘tib paydo bo‘ladi; yarim so‘rilish davri 2,7 soatni tashkil qiladi. Hisob-kitoblar bo‘yicha yarim chiqarilish davri 18 soatni tashkil qiladi. Mesalazinga nisbatan - siydikda faqat As-ME gina (erkin bo‘lmagan ME) aniqlangan; ehtimol, asetilizasiya yo‘g‘on ichakning shilliq qavatida ahamiyatli darajada amalga oshadi.
3 g SU qabul qilinganidan keyin tutilish davri 6,1±2,3 soatni tashkil qildi, qon plazmasida umumiy ME darajasi 2 mkg/ml dan past bo‘lgan. Siydik bilan yarim chiqarilish davri 6,0±3,1 soatni, ushbu ma’lumotlardan kelib chiqqan holda yarim so‘rilish davri esa - 3,0±1,5 soatni tashkil qildi. Buyrak klirensining konstantasi
125 ml*/minutni tashkil qilgan, bu kalavalar filtrasiya tezligiga muvofiq keladi.