HomiladorlikdaMumkin emas; faqat hayotiy zarurat bo‘lsa
Bolalarga2 oylikdan, vaznga qarab
To‘xtatishUzoq davodan keyin birdan emas
Prednizolon nima uchun ishlatiladi
Prednizolon — glyukokortikosteroid (gormonal) dori: yallig‘lanish, allergiya va shokni tez bostiradi. Ukol shoshilinch holatlarda vena ichiga (oqim bilan yoki tomchilab) yoki mushak ichiga yuboriladi.
Shok
Kuyish, jarohat, operatsiya yoki zaharlanishdan shok — qon tomirni toraytiruvchi va boshqa davolar yordam bermaganda; qon quyishdan keyingi va anafilaktik shok.
Og‘ir allergik reaksiyalar
O‘tkir og‘ir allergik va anafilaktoid reaksiyalar.
Miya shishi
Miya o‘smasi, operatsiya, nur bilan davolash yoki bosh jarohati bilan bog‘liq miya shishi.
Yallig‘lanishni kamaytirish va chandiqli torayishlarning oldini olish uchun.
Bolalarda
Barcha turdagi anafilaksiya, allergiya (laringit, laringotraxeobronxit), og‘ir astma, astmatik status, shok.
Qancha va qanday qabul qilinadi
Rasmiy yo‘riqnoma bo‘yicha, 30 mg/ml eritma uchun. Doza va muddatni shifokor kasallik turi va og‘irligiga qarab belgilaydi. Vena ichiga odatda avval oqim bilan, so‘ng tomchilab; vena ichiga imkon bo‘lmasa — mushak ichiga xuddi shu dozalarda.
Kim uchunBir martadaNecha martaSutkasiga ko‘pi bilan
O‘tkir buyrak usti bezi yetishmovchiligi
Bir martada:100–200 mg
Necha marta:—
Sutkasiga ko‘pi bilan:300–400 mg
Og‘ir allergik reaksiyalar
Bir martada:—
Necha marta:—
Sutkasiga ko‘pi bilan:100–200 mg
3–16 kun davomida.
Bronxial astma
Bir martada:kursga 75 dan 675 mg gacha, 3 dan 6 kungacha
Necha marta:—
Sutkasiga ko‘pi bilan:—
Og‘ir hollarda kursga 1400 mg va undan ko‘p, so‘ng doza asta-sekin kamaytiriladi.
Astmatik status
Bir martada:—
Necha marta:—
Sutkasiga ko‘pi bilan:500–1200 mg
So‘ng sutkasiga 300–100 mg gacha kamaytiriladi.
Tireotoksik kriz
Bir martada:100 mg
Necha marta:kuniga 1–2 marta
Sutkasiga ko‘pi bilan:zarur bo‘lsa 500 mg gacha
Odatda 6 kungacha.
Standart davoga chidamli shok
Bir martada:50–150 mg (og‘ir hollarda 400 mg gacha)
Necha marta:har 3–4 soatda takrorlanadi
Sutkasiga ko‘pi bilan:300–1200 mg, so‘ng kamaytiriladi
Avval oqim bilan, so‘ng tomchilab. 10–20 daqiqada bosim ko‘tarilmasa, oqim bilan yuborish takrorlanadi; bosim barqarorlashguncha tomchi davom etadi.
O‘tkir jigar-buyrak yetishmovchiligi
Bir martada:—
Necha marta:—
Sutkasiga ko‘pi bilan:25–75 mg
Zarur bo‘lsa sutkasiga 300–1500 mg va undan ko‘p.
Revmatoid artrit, tizimli qizil yuguruk
Bir martada:—
Necha marta:—
Sutkasiga ko‘pi bilan:75–125 mg
7–10 kundan ko‘p emas.
O‘tkir gepatit
Bir martada:—
Necha marta:—
Sutkasiga ko‘pi bilan:75–100 mg
7–10 kun davomida.
Kuydiruvchi suyuqlik bilan zaharlanish
Bir martada:—
Necha marta:—
Sutkasiga ko‘pi bilan:75–400 mg
3–18 kun davomida.
Bolalar2–12 oylik
Bir martada:har kg vaznga 3–2 mg vena ichiga
Necha marta:—
Sutkasiga ko‘pi bilan:—
Sekin, 3 daqiqa davomida. Zarur bo‘lsa 20–30 daqiqadan keyin takrorlanadi.
Bolalar1–14 yosh
Bir martada:har kg vaznga 2–1 mg vena ichiga
Necha marta:—
Sutkasiga ko‘pi bilan:—
Sekin, 3 daqiqa davomida. Zarur bo‘lsa 20–30 daqiqadan keyin takrorlanadi.
O‘tkir holat o‘tgach, prednizolon ichishga buyuriladi.
Uzoq davolanganda sutkalik doza asta-sekin kamaytiriladi — uzoq davoni birdan to‘xtatish mumkin emas.
Boshqa vena ichiga yuboriladigan dorilar bilan aralashtirilmaydi — alohida yuboriladi. Geparin bilan aralashtirilganda cho‘kma hosil bo‘ladi.
Kimga mumkin, kimga mumkin emas
Homiladorlik Mumkin emas
Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar ro‘yxatida bor. Homiladorlik bo‘limiga ko‘ra, faqat hayotiy zarurat bo‘lsa (ayniqsa I uch oylikda). Uzoq qo‘llashda homila o‘sishi buzilishi, III uch oylikda — homilada buyrak usti bezi atrofiyasi xavfi.
Emizish davri Ehtiyotkorlik bilan
Glyukokortikosteroidlar ona sutiga o‘tadi — qo‘llash zarur bo‘lsa, emizishni to‘xtatish tavsiya etiladi.
Bolalar Ehtiyotkorlik bilan
Uzoq davolanganda o‘sish va rivojlanish nazorat qilinadi. Davolash paytida qizamiq yoki suvchechak bilan kasallangan bilan aloqada bo‘lgan bolalarga maxsus immunoglobulin beriladi.
Yurak va qon bosimi Ehtiyotkorlik bilan
Yaqinda infarkt, og‘ir yurak yetishmovchiligi, gipertoniyada ehtiyotkorlik bilan: o‘tkir infarktda yurak mushagi yorilishi xavfi bor. Qon bosimi nazorat qilinadi.
Infeksiyalar va emlash Ehtiyotkorlik bilan
Infeksiyalar (gerpes, suvchechak, qizamiq, sil, zamburug‘ va parazitar kasalliklar) va immunitet tanqisligida (OIV ham) ehtiyotkorlik bilan; og‘ir infeksiyalarda faqat maxsus davo fonida. Emlashdan 8 hafta oldin va 2 hafta keyin ehtiyot bo‘linadi; davolash paytida emlanmaydi.
Qandli diabet va boshqa kasalliklar Ehtiyotkorlik bilan
Qandli diabet (qand nazorat qilinadi), tireotoksikoz, gipotireoz, kuchli semizlik, og‘ir buyrak yoki jigar yetishmovchiligi, miasteniya, glaukoma, qizilo‘ngach va oshqozon yallig‘lanishi, divertikulit, yangi ichak anastomozida ehtiyotkorlik bilan.
Ruhiy holat Ehtiyotkorlik bilan
Kayfiyat beqarorligi va psixotik buzilishlarni kuchaytirishi mumkin; ilgari psixoz bo‘lgan bo‘lsa yuqori doza qat’iy nazoratda.
Nazorat Ehtiyotkorlik bilan
Davolash paytida ko‘z shifokori kuzatuvi, qon bosimi, suv-tuz muvozanati, qon tahlili va qanddagi glyukoza tekshiriladi; suyak-bo‘g‘imlarni rentgen nazorati tavsiya etiladi. Stress (operatsiya, jarohat, infeksiya) paytida doza o‘zgartiriladi. Ta’siri gipotireoz va jigar sirrozida kuchayadi. Yashirin buyrak va siydik yo‘li infeksiyalarida siydikda leykotsitlar paydo bo‘lishi mumkin (tashxisiy ahamiyati bo‘lishi mumkin). 11- va 17-oksiketokortikosteroidlar metabolitlari miqdorini oshiradi.
Infeksiya va buyrak usti bezi yetishmovchiligida Ehtiyotkorlik bilan
Qo‘shilib kelgan infeksiyalar, sepsis va silda bakteritsid antibiotiklar bilan birga davolash kerak. Mineralokortikoid ta’siri kuchsiz bo‘lgani uchun buyrak usti bezi yetishmovchiligida o‘rnini bosuvchi davoda mineralokortikoidlar bilan birga qo‘llanadi.
Haydovchilar Ehtiyotkorlik bilan
Mashina haydash va boshqa xavfli mexanizmlarni boshqarishdan o‘zini tiyish tavsiya etiladi.
Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar
Oshqozon va o‘n ikki barmoqli ichak yarasi
Itsenko-Kushing sindromi
Osteoporoz
Psixoz
Homiladorlik
Prednizolonga yuqori sezuvchanlik
Ehtiyotkorlik bilan: ezofagit, gastrit, yangi ichak anastomozi, divertikulit; virusli, zamburug‘li, bakterial yoki parazitar infeksiyalar (hozir yoki yaqinda, bemor bilan aloqa ham), oddiy va o‘rab oluvchi gerpes, suvchechak, qizamiq, amyobiaz, strongiloidoz, tizimli mikoz, faol va yashirin sil
Ehtiyotkorlik bilan: emlashdan 8 hafta oldin va 2 hafta keyin, BTSJ emlashdan keyingi limfadenit, immunitet tanqisligi (OITS, OIV)
Ehtiyotkorlik bilan: yurak-qon tomir kasalliklari (yaqinda infarkt, og‘ir yurak yetishmovchiligi, gipertoniya), qandli diabet, tireotoksikoz, gipotireoz, III–IV darajali semizlik, og‘ir buyrak yoki jigar yetishmovchiligi, qonda albumin kamligi, miasteniya, poliomiyelit, ochiq va yopiq burchakli glaukoma
Tarkibi
30 mg li dorining barcha moddalari, yordamchi moddalar ham
Prednizolonta’sir qiluvchi30 mg на ml
Natriy gidrofosfat digidrat0.34 mg
In’yeksiya uchun suv1 Достаточное количество
Propilenglikol250 mg
Dinatrievoy soli etilendiamin-tetrauksusnoy kisloti (trilon b )0.5 mg
Natriy gidrofosfat dvuxzameshennogo2.3 mg
Nojo‘ya ta’sirlar
Qanchalik ko‘p uchrashi bo‘yicha
Chastotasi noma’lumaniq chastota baholanmagan
glyukozaga tolerantlik pasayishi, steroid diabeti yoki yashirin diabet yuzaga chiqishi, buyrak usti bezi faoliyati susayishi, Itsenko-Kushing sindromi (oysimon yuz, semirish, tukchanlik, bosim oshishi, hayz buzilishi, mushak kuchsizligi, strialar), bolalarda jinsiy rivojlanish kechikishiko‘ngil aynishi, qusish, pankreatit, oshqozon va o‘n ikki barmoqli ichak steroid yarasi, eroziv ezofagit, oshqozon-ichakdan qon ketishi va teshilishi, ishtaha o‘zgarishi, qorin dam bo‘lishi, hiqichoq; kamdan-kam — jigar fermentlari oshishiaritmiya, yurak sekin urishi, yurak yetishmovchiligi kuchayishi, qon bosimi oshishi, qon ivishi oshishi, trombozalahlash, mo‘ljalni yo‘qotish, eyforiya, gallyutsinatsiya, depressiya, paranoyya, kalla ichi bosimi oshishi, asabiylik, uyqusizlik, bosh og‘rig‘i, tirishishto‘satdan ko‘rishni yo‘qotish (bosh, bo‘yin sohasiga yuborilganda), katarakta, ko‘z ichi bosimi oshishi, ko‘z infeksiyalari, ko‘z olmasi bo‘rtishikalsiy yo‘qotilishi, vazn ortishi, ko‘p terlash, shishlar, qonda natriy oshishi, kaliy kamayishi (mushak og‘rig‘i, holsizlik)bolalarda o‘sish sekinlashishi, osteoporoz, pay uzilishi, mushak atrofiyasiteri toshmasi, qichishish, anafilaktik shokjarohat sekin bitishi, teri yupqalashishi, mayda qon quyilishlar, steroid akne, strialar, piodermiya va kandidozga moyillikukol joyida achishish, uvishish, og‘riq, infeksiya; kamdan-kam — to‘qima nekrozi, chandiq, mushak ichiga yuborilganda teri atrofiyasiinfeksiyalar rivojlanishi yoki zo‘rayishi, siydikda leykotsitlar, bekor qilish sindromi, vena ichiga yuborilganda yuzga qon yugurishi
Boshqa dorilar bilan birga
Geparin va boshqa vena ichiga yuboriladigan dorilar (bitta eritmada) Birga ichilmaydi
Aralashtirilmaydi: mos kelmaslik, geparin bilan cho‘kma.
Tirik vaksinalar Birga ichilmaydi
Viruslar faollashishi va infeksiya xavfi oshadi; davolash paytida emlanmaydi.
Prednizolon ta’siri yoki zaharliligi kuchayishi mumkin.
Boshqalar Ehtiyotkorlik
Indometatsin, D vitamini, somatotropin, prazikvantel, M-xolinoblokatorlar, antigistaminlar, trisiklik antidepressantlar, nitratlar (ko‘z ichi bosimi), izoniazid, meksiletin, AKTG, androgenlar, anaboliklar, mitotan, antipsixotiklar, azatioprin (katarakta), qalqonsimon bez dorilari bilan ham o‘zaro ta’sir bor.
Ko‘p ichib qo‘ydingizmi?
Yuqorida yozilgan nojo‘ya ta’sirlar kuchayishi mumkin. Doza kamaytiriladi, davolash belgilarga qarab.
Vena ichiga (avval oqim bilan, so‘ng tomchilab) yoki mushak ichiga; vena ichiga yuborib bo‘lmasa, mushak ichiga xuddi shu dozalarda.
Bolalarga qancha yuboriladi?
2–12 oylik bolalarga har kg vaznga 3–2 mg, 1–14 yoshga har kg ga 2–1 mg, vena ichiga sekin 3 daqiqa davomida. Zarur bo‘lsa 20–30 daqiqadan keyin takrorlanadi.
Homiladorlikda Prednizolon mumkinmi?
Yo‘riqnomada homiladorlik qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar qatorida; faqat hayotiy zarurat bo‘lsa shifokor qaror qiladi. Emizish davrida qo‘llansa, emizish to‘xtatiladi.
Prednizolonni birdan to‘xtatsa bo‘ladimi?
Uzoq davolanganda yo‘q — doza asta-sekin kamaytiriladi. To‘satdan to‘xtatilsa bekor qilish sindromi (ishtaha yo‘qolishi, ko‘ngil aynishi, lanjlik, mushak-suyak og‘rig‘i, holsizlik) va kasallik zo‘rayishi mumkin.
Prednizolon paytida emlansa bo‘ladimi?
Davolash paytida emlash o‘tkazilmaydi — samarasi pasayadi. Tirik vaksinalar infeksiya xavfini oshiradi.
Qandli diabetda nimaga e’tibor berish kerak?
Prednizolon qandni oshirishi mumkin — qon glyukozasi nazorat qilinadi va kerak bo‘lsa qand tushiruvchi davo o‘zgartiriladi.
Rasmiy yo‘riqnoma
Rasmiy yo‘riqnomaning to‘liq matni
Tavsifi
tiniq, rangsiz yoki yashil-sarg‘ish tusli eritma
Qo‘llanilishi
Prednizolon organizmda glyukokortikoidlarning konsentrasiyasini tez oshirishni talab qiluvchi quyidagi urgent holatlarda shoshilinch davolash uchun: - Shok (kuyish, travmatik, operasion, toksik) – qon tomirlarni toraytiruvchi vositalar, plazma o‘rnini bosuvchi preparatlar va boshqa simptomatik davolash samarasizligida; - Allergik reakiyalar (o‘tkir og‘ir shakllari), gemotransfuzion shok, anafilaktik shok, anafilaktoid reaksiyalar; - Bosh miya shishi (shu jumladan bosh miya o‘smasi fonidagi yoki jarrohlik aralashuvi, nur bilan davolash yoki bosh miya jarohati bilan bog‘liq); - Bronxial astma (og‘ir shakli), astmatik status; - Biriktiruvchi to‘qimani tizimli kasalliklari (tizimli qizil yugurik, revmatoid artrit); - Buyrak usti bezi o‘tkir yetishmovchiligi; - Tireotoksik kriz; - O‘tkir gepatit, jigar komasi; - Yallig‘lanish ko‘rinishlarini kamaytirish va chandiqli torayishlarni oldini olish (kuydiruvchi suyuqliklar bilan zaharlanishda). - Pediatriyada anafilaksiyani, allergiyani barcha turlari, (laringit, laringotraxeobronxit), bronxial astmani og‘ir shakllari, astmatik status, shokda qo‘llanadi.
Qo‘llash usuli va dozalari
Preparatning dozasi va davolash davomiyligi kasallikning turi va og‘irligiga qarab, shifokor tomonidan individual ravishda belgilanadi. Preparat v/i (tomchilab yoki oqim bilan) yoki mushak ichiga (m/i) yuboriladi. Preparat v/i odatda avval oqim bilan, so‘ngra tomchilab yuboriladi. Buyrak usti bezining o‘tkir yetishmovchiligida preparatni bir martalik dozasi 100-200 mg, sutkalik dozasi - 300-400 mg ni tashkil qiladi. Og‘ir allergik reaksiyalarda preparat 100-200 mg sutkalik dozada 3-16 kun davomida yuboriladi. Bronxial astmada preparat kasallikning og‘irligi va majmuaviy davolashning samaradorligiga qarab, davolash kursi davomida 75 mg dan 675 mg gacha 3 kundan 6 kungacha yuboriladi; og‘ir holatlarda davolash kursi dozasini 1400 mg gacha va undan ortiq oshirilishi mumkin, keyinchalik doza asta-sekin pasaytiriladi. Astmatik statusda preparat sutkada 500-1200 mg dozada, keyinchalik dozani sutkada 300 mg gacha pasaytirish bilan yuboriladi. Tireotoksik krizda preparat 100 mg dan sutkada 1-2 marta yuboriladi; zarurati bo‘lganida sutkalik doza 500 mg gacha oshirilishi mumkin. Davolash kursi davomiyligi terapevtik samarasiga bog‘liq, odatda 6 kungacha davom etadi. Standart davolashga rezistent bo‘lgan shokda, preparat davolashning boshida odatda oqim bilan yuboriladi, so‘ngra esa tomchilab yuborishga o‘tiladi. Agar 10-20 minut davomida arterial bosim ko‘tarilmasa, preparatni oqim bilan yuborish takrorlanadi. Shok holatidan chiqarilgandan keyin, arterial bosim turg‘unlashgunga tomchilab yuborish davom ettiriladi. Bir martalik doza 50-150 mg ni (og‘ir holatlarda - 400 mg gacha) tashkil qiladi. 3- 4 soatdan keyin preparat takroran yuboriladi. Sutkalik doza 300-1200 mg ni (keyinchalik dozani pasaytirish bilan) tashkil qiladi. O‘tkir jigar - buyrak yetishmovchiligida (o‘tkir zaharlanishlarda, operasiyadan keyingi va tug‘ruqdan keyingi davrlarda va boshqalarda) preparat sutkada 25-75 mg dan yuboriladi; ko‘rsatmalar bo‘lganida sutkalik doza sutkada 300-1500 mg gacha va undan ortiq oshirish mumkin. Revmatoid artrit va tizimli qizil yugurikda preparat sutkada 75-125 mg dozada ko‘pi bilan 7-10 kun davomida yuboriladi. O‘tkir gepatitda preparat sutkada 75-100 mg dan 7-10 kun davomida yuboriladi. Ovqat hazm qilish yo‘llarini va yuqori nafas yo‘llarini kuydiruvchi suyuqliklar bilan kuyishi oqibatidagi zaharlanishda preparat sutkada 75-400 mg dozada 3-18 kun davomida buyuriladi. V/i yuborishning imkoniyati bo‘lmaganida, preparat shu dozalarda m/i yuboriladi. O‘tkir holatlar bartaraf qilinganidan keyin preparat ichga buyuriladi. Preparat uzoq muddat qabul qilinganida sutkalik doza asta-sekin kamaytirib boriladi. Uzoq muddatli davolashni birdan to‘xtatish mumkin emas. Bolalarda preparat 2-12 oylikda 3-2 mg/kg, 1- 14 yoshda 1-2 mg/kg hisobidan v/i (asta-sekin 3 minut davomida) qo‘llanadi. Zarurati bo‘lganida preparatni 20-30 minutdan keyin qayta yuborish mumkin.
Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar
- Me’da va o‘n ikki barmoq ichakning yara kasalligi; - Isenko-Kushinga sindromi; - Homiladorlik; - Osteoporoz; - Psixoz; - Preparatga yuqori sezuvchanlikda qo‘llash mumkin emas. Preparatni quyidagi kasalliklar va holatlarda ehtiyotkorlik bilan qo‘llash kerak: - ezofagit, gastrit, yaqinda qo‘yilgan ichak anastomozi, divertikulit; Virusli, zamburug‘li yoki bakterial tabiatga ega parazitar va infeksion kasalliklar (hozirgi vaqtdagi yoki yaqinda o‘tkazilgan kasalliklar, jumladan bemor bilan yaqin muloqotni ham qo‘shib), oddiy gerpes, o‘rab oluvchi gerpes (viremik bosqichi), suvchechak, qizamiq; amyobioz, strongiloidoz; tizimli mikoz; faol va yashirin tuberkulyoz. Og‘ir infeksion kasalliklarda qo‘llashga faqat spesifik davolash fonidagina yo‘l qo‘yiladi. Emlashdan oldin va keyingi davrlarda (emlashdan 8 hafta oldin va 2 hafta keyin), BSJ emlashdan keyingi limfadenit; Immun tanqisligi holatlari (shu jumladan OITS yoki OIV infeksiyasini yuqtirganlar). Yurak-qon tomir tizimi kasalliklari, shu jumladan yaqinda o‘tkazilgan miokard infarkti (nimo‘tkir va o‘tkir miokard infarkti bo‘lgan bemorlarda nekroz o‘chog‘ini tarqalishi, chandiq to‘qimasining shakllanishini sekinlashishi va buning natijasida yurak mushagini yirtilishi), og‘ir surunkali yurak yetishmovchiligi, arterial gipertenziya. Qandli diabet, tireotoksikoz, gipotireoz, semizlik (III-IV bosqichi),og‘ir surunkali buyrak va/yoki jigar yetishmovchiligi. Gipoalbuminemiya va uni paydo bo‘lishiga moyil holatlar. Miasteniya gravis, poliomiyelit (bulbar ensefalit shaklidan tashqari), ochiq va yopiq burchakli glaukomada qo‘llash mumkin emas.
Nojo‘ya ta’sirlar
Nojo‘ya samaralarini rivojlanish tez-tezligi va yaqqolligi qo‘llash davomiyligi, ishlatilayotgan dozaning miqdori va preparatni buyurish sirkad ritmiga rioya etilishiga bog‘liq. Preparat qo‘llanganda quyidagilar kuzatilishi mumkin: Endokrin tizimi tomonidan: glyukozaga tolerantlikni pasayishi, steroid qandli diabet yoki yashirin qandli diabetni namoyon bo‘lishi, buyrak usti bezi funksiyasini susayishi, Isenko-Kushing sindromi (oysimon yuz, gipofizar semirish turi, girsutizm, arterial bosimni oshishi, dismenoreya, amenoreya, mushak holsizligi, striyalar), bolalarda jinsiy rivojlanishni kechikishi. Ovqat hazm qilish tizimi tomonidan: ko‘ngil aynishi, qusish, pankreatit, me’da va o‘n ikki barmoq ichakning steroid yarasi, eroziv ezofagit, me’da-ichak qon ketishlari va me’da-ichak yo‘llarining devorini teshilishi, ishtahani oshishi yoki kamayishi, ovqat hazm bo‘lishini buzilishi, meteorizm, hiqichoq. Kam hollarda - «jigar» transaminazalari va ishqoriy fosfotaza faolligini oshishi. Yurak-qon tomir tizimi tomonidan: aritmiya, bradikardiya; yurak yetishmovchiligi yaqqolligini rivojlanishi (moyilligi bo‘lgan pasiyentlarda) yoki kuchayishi, elektrokardiogrammada gipokaliyemiyaga xos bo‘lgan o‘zgarishlar; arterial bosimni oshishi, giperkoagulyasiya, trombozlar. O‘tkir va nimo‘tkir osti miokard infarkti bo‘lgan bemorlarda - nekroz o‘chog‘ini tarqalishi, chandiq to‘qimasining shakllanishini sekinlashishi, yurak mushagini yirtilishiga olib kelishi mumkin. Nerv tizimi tomonidan: deliriy, dezoriyentasiya, eyforiya, gallyusinasiyalar, manikal-depressiv psixoz, depressiya, paranoyya, bosh miya suyagi ichki bosimni oshishi va asabiylik yoki bezovtalik, uykusizlik, bosh og‘rig‘i, tirishishlar. Sezgi a’zolari tomonidan: ko‘rishni to‘satdan yo‘qolishi (bosh, bo‘yin, burun chig‘anoqlari sohalariga, bosh terisiga parenteral yuborilganda ko‘zning qon tomirlarida preparatni kristallari cho‘kishi mumkin), orqa subkapsulyar katarakta, ko‘ruv nervini shikastlanishi bilan bo‘lgan ko‘z ichki bosimini oshishi, ko‘zni ikkilamchi bakterial, zamburug‘li, virusli infeksiyalarni rivojlanishiga moyillik, shox pardaning trofik o‘zgarishlari, ekzoftalm. Modda almaminuvi tomonidan: kalsiy chiqarilishini oshishi, gipokalsiyemiya, tana vaznini oshishi, manfiy azot muvozanati (oqsillarning parchalanishini oshishi), ko‘p terlash. Mineralokortikoid faolligi bilan bog‘liq bo‘lgan: suyuklik va natriyni tutilishi (periferik shishlar), gipernatriyemiya, gipokaliyemik sindromi (gipokaliyemiya, aritmiya, mialgiya yoki mushaklar spazmi, noodatiy holsizlik va charchoqlik). Tayanch-harakat apparati tomonidan: bolalarda o‘sish va suyaklanish jarayonlarini sekinlashishi, osteoporoz, paylarni uzilishi, steroid miopatiya, mushak massasini kamayishi (atrofiya). Allergik reaksiyalar: teri toshmasi, qichishish, anafilaktik shok. Teri qoplamlari va shilliq qavatlar tomonidan: jarohatlarning bitishini sekinlashishi, petexiyalar, ekximozlar, terini yupkalanishi, giper- yoki gipopigmentasiya, steroid husnbuzarlar, striyalar, piodermiya va kandidozlarni rivojlanishiga moyillik. Parenteral yuborilganda mahalliy reaksiyalar: achishish, uvishish, yuborilgan joyda og‘riq va sanchiq, yuborilgan joyda infeksiyalar, kam hollarda - atrofdagi to‘qimalarning nekrozi, in’eksiya joyida chandiq hosil bo‘lishi; m/i yuborilganida teri va teri osti to‘qimasini atrofiyasi (ayniqsa deltasimon mushakka yuborish xavflidir). Boshqalar: infeksiyalarni rivojlanishi yoki zo‘rayishi (bu nojo‘ya samarasining paydo bo‘lishini birga qo‘llanayotgan immunodepressant va emlashlar kuchaytiradi), leykosituriya, «bekor qilish» sindromi, v/i yuborilganda - yuzga qon “oqishlari”.
Maxsus ko‘rsatmalar
Prednizolon bilan davolash vaqtida okulist kuzatuvi, arterial bosimni nazorati, suv-elektrolit muvozanatining holatini, shuningdek periferik qon manzarasini va qondagi glyukoza miqdorini nazorat qilish kerak. Preparatni ta’siri gipotireoz va sirrozi bo‘lgan bemorlarda kuchayadi. Preparat mavjud bo‘lgan emosional turg‘unsizlikni yoki ruhiy buzilishlarni kuchaytirishi mumkin. Anamnezida psixozlarga ko‘rsatmalar bo‘lganida prednizolon yuqori dozalarda shifokorning qat’iy nazorati ostida buyuriladi. O‘tkir va nimo‘tkir miokard infarktida ehtiyotkorlik bilan qo‘llash kerak - nekroz o‘chog‘ini tarqalishi, chandiq to‘qimasining shakllanishini sekinlashishi va yurak mushagi yirtilishi mumkin. Samarani bir maromda ushlab turuvchi davolash vaqtidagi stress vaziyatlarda (masalan, jarrohlik operasiyalar, jarohatlar yoki infeksion kasalliklar) glyukokortikosteroidlarga bo‘lgan ehtiyojnini oshishi sababli, uning dozasini muvofiqlashtirish kerak. To‘satdan bekor qilish, ayniqsa avval yuqori dozalarda qo‘llangan hollarda, «bekor qilish» sindromi (anoreksiya, ko‘ngil aynishi, tormozlanish, tarqalgan skelet-mushak og‘riqlari, umumiy holsizlik) rivojlanishi mumkin, shuningdek prednizolon buyurilishiga sabab bo‘lgan kasalliklar zo‘rayishi mumkin. Prednizolon bilan davolanish vaqtida emlashning samarasini (immun javobini) pasayishi munosabati bilan emlashni o‘tkazish mumkin emas. Interkurent infeksiyalar, septik holatlar va tuberkulyozda prednizolonni buyurish bilan birga, bakterisid ta’sirga ega bo‘lgan antibiotiklar bilan bir vaqtda davolashni o‘tkazish kerak. Bolalarda qo‘llanilishi Bolalarda prednizolon bilan uzoq muddat davolash vaqtida o‘sish va rivojlanish dinamikasini sinchiklab kuzatish kerak. Davolanish davrida qizamiq yoki suvchechak bilan xastalangan bemorlar bilan muloqotda bo‘lgan bolalarga, profilaktika maqsadida, spesifik immunoglobulinlar buyuriladi. Mineralokortikoid samarasi kuchsiz bo‘lganligi tufayli buyrak usti bezlari yetishmovchiligida urinbosar davolash uchun Prednizolon mineralokortikoidlar bilan kombinasiyada ishlatiladi. Qandli diabeti bo‘lgan bemorlarda qondagi glyukoza miqdorini nazorat qilish va zarurati bo‘lganida davolashni muvofiqlashtirish kerak. Homiladorlik va laktasiya davrida qo‘llanishi. Homiladorlikda (ayniqsa 1 uch oyligida) faqat hayotiy ko‘rsatmalar bo‘yicha qo‘llanadi. Homiladorlik davrida uzoq muddat qo‘llanganida homilani o‘sishi buzilishi mumkinligini inkor etib bo‘lmaydi. Homiladorlikning III uch oyligida qo‘llanganda homilani buyrak usti bezlari po‘stlog‘ining atrofiyasini yuz berish xavfi bor, bu yangi tug‘ilgan chaqaloqda o‘rinbosar davolash o‘tkazilishini talab qilishi mumkin. Glyukokortikosteroidlar ko‘krak sutiga o‘tishi tufayli, emizish davrida preparat qo‘llashning zarurati bo‘lganida, emizishni to‘xtatish tavsiya etiladi. Avtomobilni va murakkab mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga ta’siri Avtomobilni haydash va boshqa potensial xavfli mexanizmlarni ishlatishdan bosh tortish tavsiya yetiladi. Suyak-bo‘g‘im tizimi ko‘rsatilgan (umurtqa pog‘onasi, panjalarning) rentgenologik nazorati o‘tkaziladi. Prednizolon buyrak va siydik chiqarish yo‘llarining yashirin infeksion kasalliklari bo‘lgan bemorlarda leykosituriyani chaqirishi mumkin, bu diagnostik ahamiyatga ega bo‘lishi mumkin. Prednizolon 11- va 17- oksiketokortikosteroidlarning metabolitlari miqdorini oshiradi.
Boshqa dorilar bilan o‘zaro ta’siri
Preparat boshqa v/i yuboriladigan preparatlar bilan farmasevtik nomutanosib bo‘lishi mumkin, uni boshqa preparatlardan alohida (v/i bolyusli yoki boshqa tomchilagich orqali ikkinchi eritma sifatida) yuborish tavsiya kilinadi. Prednizolon eritmasi geparin bilan aralashtirilganda cho‘kma hosil bo‘ladi. Prednizolonni quyidagilar bilan bir vaqtda buyurish: «jigar» mikrosomol fermentlarini induktorlari (fenobarbital, rifampisin, fenitoin, teofillin, efedrin) uning konsentrasiyasini pasayishiga olib keladi; diuretiklar (ayniqsa «tiazid» va koboangidriza ingibitorlari) va amfoterisin V bilan organizmdan kaliyni chiqarilishini kuchayishiga olib kelishi mumkin; natriy saqlovchi preparatlar bilan - shishlarni rivojlanishiga va arterial bosimni oshishiga olib keladi; yurak glikozidlari bilan - ularni o‘zlashtirilishi yomonlashadi va yurak qorinchalari ekstrasistoliyasining rivojlanishi ehtimolini oshiradi (gipokaliyemiya chakirilishi tufayli); bilvosita antikoagulyantlar bilan - ularning ta’sirini susaytiradi (kam kuchaytiradi) (dozani muvofiqlashtirish talab etiladi); - antikoagulyantlar va trombolitiklar bilan - me’da-ichak yo‘llaridagi yaralardan qon ketishini rivojlanish xavfi oshadi; etanol va nosteroid yallig‘lanishga qarshi vositalar (NYaQV) bilan - me’da-ichak yo‘llarida eroziv-yarali shikastlanishlar paydo bo‘lishi va qon ketishlarini xavfi oshadi (NYaQV bilan majmuada artritlarni davolashda terapevtik samarasini yig‘ilishi tufayli glyukokortikosteroidlarning dozasini pasaytirish mumkin); indometasin bilan - prednizolonni nojo‘ya samaralarining rivojlanish xavfini oshiradi (prednizolonni indometasin bilan siqib chiqarilishi va albumin bilan bog‘lanishi). - parasetamol bilan - gepatotoksiklikni rivojlanish xavfi oshadi (jigar fermentlarining induksiyasi va parasetamolning zaharli metaboliti hosil bo‘ladi); asetilsalisil kislotasi bilan - uni chiqarilishini tezlashtiradi va qondagi konsentrasiyasini pasaytiradi (prednizolon bekor qilinganida qonda salisilatlarning miqdori oshadi va nojo‘ya ko‘rinishlarini rivojlanish xavfi oshadi); insulin va peroral gipoklikemik preparatalar, gipotenziv vositalar bilan - ularning samaradorligi kamayadi; D vitamini bilan - ichakda kalsiyni so‘rilishiga uning ta’siri pasayadi; somatotrop gormon bilan - oxirgisining samarasi prazikvantel bilan esa - uning konsentrasiyasini pasayadi; M-xolinblokatorlar bilan (jumladan antigistamin preparatlar va trisiklik antidepressantlar) va nitratlar bilan - ko‘z ichki bosimini oshishiga olib keladi; izoniazid va meksiletin bilan - ularni metabolizmini oshiradi (ayniqsa «sekin» asetillovchi moddalarni metabolizmini oshiradi), bu ularning plazmadagi konsentrasiyasini pasayishiga olib keladi; AKTG bilan - prednizolonning ta’sirini kuchaytiradi; ergokalsiferol va paratgormon bilan - prednizolon chaqiradigan osteopatiyani rivojlanishiga to‘sqinlik qiladi; siklosporin va ketokonazol bilan - prednizolonning metabolizmini sekinlashtirib, qator hollarda uning zaharliligini oshirishi mumkin; androgenlar va steroid anabolik preparatlar bilan prednizolonni bir vaqtda buyurish, periferik shishlar va girsutizmni rivojlanishi, husnbuzarlar paydo bo‘lishiga yordam beradi; estrogenlar, peroral estrogen saqlovchi kontraseptivlar prednizolonning klirensini pasaytiradi, bu uning ta’sirini kuchayishi bilan birga kechishi mumkin; mitotan va boshka buyrak usti bezlarining funksiyasini ingibitorlari prednizolonning dozasini oshirilishiga sababchi bo‘lishlari mumkin; immunizasiyani boshqa turlari fonida va tirik viruslarga qarshi vaksinalar bilan bir vaqtda qo‘llaganida viruslarni faollanishi va infeksiyani rivojlanish xavfini oshiradi; antipsixotik vositalar (neyroleptiklar) va azatioprin prednizolon bilan birga buyurilganda kataraktani rivojlanish xavfini oshiradi; antitireoid preparatlar bilan bir vaqtda qo‘llaganida prednizolonning klirensi pasayadi, tireoid gormonlar bilan esa oshadi.
Homiladorlik va emizish davrida
Homiladorlikda (ayniqsa 1 uch oyligida) faqat hayotiy ko‘rsatmalar bo‘yicha qo‘llanadi. Homiladorlik davrida uzoq muddat qo‘llanganida homilani o‘sishi buzilishi mumkinligini inkor etib bo‘lmaydi. Homiladorlikning III uch oyligida qo‘llanganda homilani buyrak usti bezlari po‘stlog‘ining atrofiyasini yuz berish xavfi bor, bu yangi tug‘ilgan chaqaloqda o‘rinbosar davolash o‘tkazilishini talab qilishi mumkin. Glyukokortikosteroidlar ko‘krak sutiga o‘tishi tufayli, emizish davrida preparat qo‘llashning zarurati bo‘lganida, emizishni to‘xtatish tavsiya etiladi.
Transport boshqarishga ta’siri
Avtomobilni haydash va boshqa potensial xavfli mexanizmlarni ishlatishdan bosh tortish tavsiya yetiladi.
Dozani oshirib yuborish
Yuqorida ta’riflangan nojo‘ya ta’sirlar kuchayishi mumkin. Preparatning dozasini kamaytirish kerak. Simptomatik davolash o‘tkaziladi.
Farmakodinamikasi
Prednizolon - sintetik glyukokortikoid preparat bo‘lib, gidrokortizonning degidrirasiya bo‘lgan analogidir. Yallig‘lanishga qarshi, allergiyaga qarshi, immunodepressiv ta’sir ko‘rsatadi, beta-adrenoreseptorlarni endogen katexolaminlarga sezgirligini oshiradi. Spesifik reseptorlar bilan (glyukokortikosteriodlar (GKS) uchun reseptorlar barcha to‘qimalarda bor, ayniqsa ular jigarda ko‘p) oqsillarni (shu jumladan hujayralarda hayotiy zarur jarayonlarni boshqaruvchi fermentlarni) hosil bulishini induksiya qiluvchi komplekslar hosil qilib o‘zaro ta’sir qiladi. Organizmga kiruvchi (oqsil, lipid, uglevodorod, suv-elektrolit) larni almashinuv jarayonlariga ta’sir ko‘rsatadi. Yallig‘lanishga qarshi samarasi eozinofillar va semiz hujayralardan yallig‘lanish mediatorlarini ajralib chiqishini susayishi; lipokortinlar hosil bo‘lishini induksiya qilish va gialuron kislotasini ishlab chiqaruvchi semiz hujayralar miqdorini kamayishi; kapillyarlar o‘tkazuvchanligini kamayishi, hujayra membranalarini (ayniqsa lizosomal) va organellalar membranalarini barqarorlashishi bilan bog‘liq. Yallig‘lanish jarayonlarining barcha bosqichlariga ta’sir qiladi: araxidon kislotasi darajasida prostaglandinlar sintezini ingibisiya qiladi (lipokortin), fosfolipaza A2 ni susaytiradi, araxidon kislotasini ajralib chiqishini bostiradi va yallig‘lanish, allergiya va boshqa jarayonlarga yordam beruvchi endoperekis, leykotriyen biosintezini ingibisiya qiladi, «yallig‘lanishga qarshi sitokinlar» (interleykin 1, o‘sma nekrozini omili alfa va boshqalar) sintezini susaytiradi; hujayra membranasini turli shikastlovchi omillar ta’siriga chidamliligini oshiradi.
Farmakokinetikasi
Vena ichiga (v/i) yuborilganida qon plazmadagi maksimal konsentrasiyasi (Smax) 30 minut dan keyin aniqlanadi. Preparatning 90% gacha qismi plazma oqsillari: transkortin (kortizonni bog‘lovchi globulin) va albuminlar bilan bog‘lanadi. Preparat jigarda, qisman buyrakda, ingichka ichakda, bronxlarda, asosan glyukuron va sulfat kislotalari bilan kon’yugasiya yo‘li orqali metabolizmga uchraydi. Metabolitlari nofaol. Plazmadan yarim chikarilish davri (T1/2) v/i yuborilgandan keyin 3 soatni tashkil kiladi. Dozaning taxminan 20% o‘zgarmagan holda buyrak orqali chiqariladi.
Manba: Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Farmatsevtika mahsulotlari xavfsizligi markazi — dori vositalari davlat reyestri, ro‘yxat raqami DV/M 03367/06/20, ro‘yxatga olingan: 19.09.2025. Qadoq rasmlari — Farmatsevtika tarmog‘ini rivojlantirish agentligi. Ma’lumot tanishish uchun, shifokor maslahatining o‘rnini bosmaydi. Sahifa yangilangan: .