Paratsetamol
- Ishlab chiqaruvchi
- ООО Pharmacom Medicine
- Mamlakat
- O‘zbekiston
- Ro‘yxat raqami
- DV/M 03503/09/20
- Ruxsat muddati
- 22.10.2031 gacha
- Saqlash muddati
- 3 yil
- ATX kodi
- N02BE01
Paratsetamol nima uchun ishlatiladi
Paratsetamol — og‘riq qoldiruvchi va isitma tushiruvchi dori. 2,4% sirop 6 oylikdan 12 yoshgacha bolalar uchun mo‘ljallangan.
Og‘riq
Turli sababli kuchsiz va o‘rtacha og‘riq: bosh og‘rig‘i va migren, tish og‘rig‘i, tomoq og‘rig‘i, nerv og‘rig‘i (nevralgiya), mushak og‘rig‘i.
Isitma
Yuqumli-yallig‘lanish kasalliklarida tana harorati ko‘tarilganda. Harorat tushmasa — shifokor bilan maslahatlashing.
Qancha va qanday qabul qilinadi
Rasmiy yo‘riqnoma bo‘yicha, 2,4% sirop uchun. Doza bola yoshi va vazniga qarab hisoblanadi: bir martada tana vazniga 10–15 mg/kg, sutkasiga 40–60 mg/kg. Sirop o‘lchov qoshig‘i bilan o‘lchanadi.
Kimga mumkin, kimga mumkin emas
Bolalar Ehtiyotkorlik bilan
Sirop 6 oylikdan 12 yoshgacha bolalar uchun. 6 oylikkacha mumkin emas.
Homiladorlik va emizish Mumkin emas
Mumkin emas. Bu dori shakli bolalar uchun.
Jigar va buyrak Ehtiyotkorlik bilan
Jigar va buyrak faoliyati yaqqol buzilganda (yetishmovchilik) mumkin emas. Jigar va buyrak kasalliklari va xavfsiz giperbilirubinemiyada ehtiyotkorlik bilan. Uzoq qo‘llanganda qon tahlili va jigar faoliyatini nazorat qilish kerak.
Qand va fruktoza Ehtiyotkorlik bilan
Uglevodlar so‘rilishi buzilganda (masalan, glyukoza-galaktoza) shifokor maslahatisiz bermang. Tarkibida sorbit bor: fruktozani nasliy ko‘tarmaslikda mumkin emas; sorbit biroz ich surishi mumkin.
Etanol Mumkin emas
Etanol va etanol saqlovchi dorilar bilan birga qo‘llanmaydi.
Parabenlar Ehtiyotkorlik bilan
Parabenlarga (metil- va propilparagidroksibenzoat) allergiyada mumkin emas; ular eshakemi chaqirishi mumkin.
Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar
- Paratsetamol yoki sirop tarkibiga, ayniqsa parabenlarga (metil- va propilparagidroksibenzoat) allergiya
- Jigar va buyrak faoliyatining yaqqol buzilishi, jumladan jigar va buyrak yetishmovchiligi
- Glyukoza-6-fosfatdegidrogenaza fermenti yetishmovchiligi
- Qon kasalliklari (kuchli kamqonlik, leykopeniya)
- Tug‘ma giperbilirubinemiya (Jilber, Dubin-Jonson, Rotor sindromlari)
- 6 oylikkacha bolalar
- Homiladorlik va emizish
- Ehtiyotkorlik bilan: og‘ir qon kasalliklari, og‘ir infeksiyalar (qonda kislotalilik oshishi mumkin), glutation yetishmovchiligi, tana vazni indeksi past bo‘lganlar
Tarkibi
2,4% li dorining barcha moddalari, yordamchi moddalar ham
Nojo‘ya ta’sirlar
Qanchalik ko‘p uchrashi bo‘yicha
Boshqa dorilar bilan birga
Paratsetamol saqlovchi boshqa dorilar Birga ichilmaydi
Birga bermang — sutkalik doza oshib ketadi.
Etanol va etanol saqlovchi dorilar Birga ichilmaydi
Birga qo‘llanmaydi.
Fenitoin, rifampitsin, barbituratlar, triyiklik antidepressantlar Ehtiyotkorlik
Paratsetamolning organizmdan chiqishi sekinlashib, jigarga zaharli ta’sir xavfi oshishi mumkin. Barbituratlar isitma tushiruvchi ta’sirni kamaytiradi.
Levomitsetin Ehtiyotkorlik
Paratsetamol uning zaharliligini kuchaytiradi.
Metoklopramid, domperidon, xolestiramin Ehtiyotkorlik
Metoklopramid va domperidon so‘rilishni tezlashtiradi, xolestiramin sekinlashtiradi.
Varfarin va boshqa kumarinlar Ehtiyotkorlik
Ularning ta’siri kuchayib, qon ketish xavfi oshishi mumkin.
Izoniazid Ehtiyotkorlik
Jigar zararlanish xavfi oshadi.
Siydik haydovchilar Ehtiyotkorlik
Ularning samarasi kamayadi.
Ko‘p ichib qo‘ydingizmi?
Birinchi 24 soatda: teri oqarishi, ko‘ngil aynishi, qusish, ishtaha yo‘qolishi, qorin og‘rig‘i. Jigar zararlanishi 12–48 soatdan keyin bilinishi mumkin; og‘ir zaharlanishda qand kamayishi, miya zararlanishi, qon quyilishi, miya shishi, koma va o‘lim bo‘lishi mumkin. Glyukoza almashinuvi buzilishi, metabolik atsidoz, jigar hujayralari yetishmovchiligi bo‘lishi mumkin. O‘tkir buyrak yetishmovchiligi (jigar og‘ir zararlanmagan bo‘lsa ham), yurak ritmi buzilishi, pankreatit ham bo‘lishi mumkin. Jigar zararlanishi 10 g va undan ko‘p paratsetamol qabul qilgan kattalarda, tana vazniga 150 mg/kg dan ortiq qabul qilgan bolalarda bo‘lishi mumkin. Davolash: belgilar bo‘lmasa ham shoshilinch tibbiy yordam va darhol kasalxonaga yotqizish kerak. Katta dozadan keyingi birinchi soatda oshqozon yuviladi, qustiriladi, faollashtirilgan ko‘mir beriladi. Dozani oshirib yuborgandan keyin 48 soat ichida metionin (ichishga) yoki atsetiltsistein (vena ichiga) foyda berishi mumkin. Belgilarga qarab davolanadi.
Analoglari: paratsetamol
Tarkibida paratsetamol bor 33 ta dori. Almashtirishdan oldin shifokor yoki farmatsevt bilan maslahatlashing.
ParatsetamolSham · 250 mg · O‘zbekistonRetseptsiz
ParatsetamolTabletka · 200 mg · O‘zbekistonRetseptsiz
FevalganSirop · 120 mg/5 ml · O‘zbekistonRetseptsiz
Para-KidsSuspenziya · 240mg · O‘zbekistonRetseptsizKo‘p beriladigan savollar
Bolaga Paratsetamol siropidan necha ml berish kerak?
Bir martada: 6 oylikdan 1 yoshgacha 2,5–4 ml, 1–3 yoshda 5–7,5 ml, 3–6 yoshda 7,5–10 ml, 6–12 yoshda 10–15 ml. Kuniga 3–4 marta.
Paratsetamol siropini necha soatda bir berish mumkin?
Dozalar orasida kamida 4 soat bo‘lishi kerak. 24 soatda 4 dozadan ko‘p bermang.
Paratsetamol siropini necha kun berish mumkin?
Shifokor maslahatisiz ko‘pi bilan 3 kun. Harorat tushmasa yoki belgilar kuchaysa, shifokorga murojaat qiling.
6 oylikkacha chaqaloqqa berish mumkinmi?
Yo‘q, 6 oylikkacha mumkin emas.
Paratsetamol siropini boshqa isitma tushiruvchi bilan birga bersa bo‘ladimi?
Paratsetamol saqlovchi boshqa dorilar bilan birga bermang — doza oshib ketadi.
Dozadan ko‘p berib yuborilsa nima qilish kerak?
Belgilar bo‘lmasa ham shoshilinch tibbiy yordam va darhol kasalxonaga yotqizish kerak: jigar zararlanishi 12–48 soatdan keyin bilinishi mumkin.
Rasmiy yo‘riqnoma
Rasmiy yo‘riqnomaning to‘liq matni
Tavsifi
sariq rangli, o‘ziga xos achchiq-shirin ta’mli va hidli siropsimon suyuqlik
Qo‘llanilishi
• turli sababli kuchsiz va o‘rtacha jadallikdagi og‘riq sindromi (bosh og‘rig‘i va migren, tish og‘rig‘i, tomoqda og‘riq, nevralgiya, mushaklardagi og‘riqlar).
• infeksion-yallig‘lanish kasalliklarida tana haroratini ko‘tarilishida qo‘llaniladi.
Agar tana harorati tushmasa shifokor bilan maslahatlashish lozim.
Qo‘llash usuli va dozalari
Preparat faqat peroral qabul qilish uchun mo‘ljallangan. Parasetamolning dozasi barcha bolalar uchun yoshi va tana vazniga qarab hisoblanadi. Parasetamolning bir martalik dozasi tana vazniga 10-15 mg/kg ni, sutkalik dozasi – tana vazniga 40-60 mg/kg ni tashkil qiladi.
Preparatning dozasi o‘lchov qoshig‘i yordamida o‘lchanadi.
Bolalar uchun bir martalik dozasi:
6 oylikdan 1 yoshgacha – 60-96 mg parasetamol (2,5-4 ml sirop);
1 yoshdan 3 yoshgacha – 120-180 mg parasetamol (5-7,5 ml sirop);
3 yoshdan 6 yoshgacha – 180-240 mg parasetamol (7,5-10 ml sirop);
6 yoshdan 12 yoshgacha – 240-360 mg parasetamol (10-15 ml sirop) buyuriladi.
Qabul qilishlar soni – sutkada 3-4 marta, qabul qilishlar orasidagi interval kamida 4 soatni tashkil qiladi.
24 soat davomida 4 dozadan ortiq qabul qilinmasin.
Parasetamolning maksimal sutkalik dozasi – tana vazniga 60 mg. Shifokor maslahatisiz maksimal davolash kursi – 3 kunni tashkil etadi.
Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar
• parasetamol va preparatning boshqa komponentlariga, ayniqsa, parabenlarga (metil- va propilparagidroksibenzoat) yuqori sezuvchanlik;
• jigar va buyraklar funksiyasining yaqqol buzilishlari (shu jumladan, jigar va buyrak yetishmovchiligi);
• glyukoza-6-fosfatdegidrogenaza tanqisligi;
• qon kasalliklari (yaqqol anemiya, leykopeniya);
• tug‘ma giperbilirubinemiya (Jilber, Dubin-Djonson, Rotor sindromi);
• 6 oylikkacha bo‘lgan bolalarda qo‘llash mumkin emas.
• homiladorlik va ko‘krak bilan emizishda
Ehtiyotkorlik bilan:
Qon kasalliklarining og‘ir turida, preparatni og‘ir infeksion kasallikda qabul qilinganda metabolik asidoz xavfini oshiradi, glutation va tana vazni indeksi past bo‘lgan pasiyentlarda
Nojo‘ya ta’sirlar
• Allergik reaksiyalar: terini qichishishi, teri va shilliq qavatlarda toshmalar (odatda eritematoz, preparatning tarkibida metil- va propilparagidroksibenzoatlarni borligi sababli eshakemi rivojlanishi mumkin), angionevrotik shish, ko‘pshaklli ekssudativ eritema (shu jumladan, Stivens-Djonson sindromi), toksik epidermal nekroliz (Layell sindromi). Toshmalar paydo bo‘lgan holda preparat qabul qilishni darhol to‘xtatish kerak; • Markaziy nerv tizimi tomonidan (odatda yuqori dozalarda qabul qilinganida rivojlanadi): bosh aylanishi, psixomotor qo‘zg‘alish, oriyentasiyani buzilishi; • Ovqat hazm qilish tizimi tomonidan: ko‘ngil aynishi, epigastral sohada og‘riq, qon zardobida “jigar” fermentlarining faolligini oshishi, odatda sariqlikni rivojlanishisiz, gepatonekroz (dozaga bog‘liq samara); • Endokrin tizim tomonidan: gipoglikemiya, gipoglikemik koma rivojlanishi mumkin; • Qon yaratish a’zolari tomonidan: anemiya, sulfgemoglobinemiya va metgemoglobinemiya (sianoz, hansirash, yurakda og‘riq), gemolitik anemiya. Terapevtik dozalardan ortiq dozalarda uzoq vaqt qo‘llanganida – aplastik anemiya, pansitopeniya, trombositopeniya, bu burundan qon ketishini va/yoki milklarning qonashini chiqarishi mumkin, leykopeniya, neytropeniya, agranulositoz; • Siydik chiqarish tizimi tomonidan: katta dozalarda qabul qilinganida – nefrotoksik (buyrak sanchig‘i, interstisial nefrit, papillyar nekroz) ta’sir qiladi. Parasetamol qo‘llanganida nojo‘ya samaralari kam rivojlanadi, dozaga va preparatni qabul qilish davomiyligiga bog‘liq. Nojo‘ya samaralari rivojlangan hollarda darhol preparatni qo‘llashni to‘xtatish kerak.
Maxsus ko‘rsatmalar
Tavsiya qilingan dozani oshirish mumkin emas. Parasetamol saqlovchi boshqa preparatlar bilan bir vaqtda qabul qilish mumkin emas. Shifokor maslahatisiz maksimal qo‘llashning davomiyligi – 3 kun. Agar kasallik belgilari saqlansa yoki og‘irlashsa, albatta shifokor bilan maslahatlashish kerak. Jigar va buyrak kasalliklari bo‘lgan pasiyentlarda, xavfsiz giperbilirubinemiyada preparatning dozasini oshirib yuborilishi va nojo‘ya samaralarini rivojlanish xavfini yuqoriligi sababli ehtiyotkorlik bilan qo‘llanadi. Preparat uzoq muddat qo‘llanganida periferik qon tarkibini va jigarning funksional holatini nazorat qilish kerak. Karbonsuvlarni o‘zlashtirilishi buzilgan, masalan, glyukoza-galaktozani kam so‘rilishi bo‘lgan pasiyentlarda shifokorning maslahatisiz preparatni qo‘llash mumkin emas. Preparat sorbit kabi yordamchi modda saqlaganligi tufayli, fruktozani kam uchraydigan nasliy o‘zlashtirolmasligi bo‘lgan pasiyentlarda bu preparatni qo‘llash mumkin emas. Shuningdek u biroz ichni suruvchi samara chaqirishi mumkin. Homiladorlik va emizish davrida qo‘llanishi. Preparatning ushbu dori shakli bolalarga qo‘llanadi. Avtotransportni boshqarish yoki boshqa mexanizmlar bilan ishlashda reaksiya tezligiga ta’sir qilish xususiyati. Preparatning ushbu dori shakli bolalarga qo‘llanadi. Bolalar. Preparatni 6 oylikkacha bo‘lgan bolalarda qo‘llash mumkin emas. Preparatning ushbu dori shakli 6 oylikdan 12 yoshgacha bo‘lgan bolalarda qo‘llanadi.
Boshqa dorilar bilan o‘zaro ta’siri
Parasetamolning maksimal sutkalik dozasi oshib ketmasligi uchun, preparatni tarkibida parasetamol saqlovchi boshqa dori vositalari bilan bir vaqtda qo‘llash mumkin emas. Fenitoin, rifampisin, barbituratlar va trisiklik antidepressantlarni qabul qilgan pasiyentlarda parasetamolning yarim chiqarilish davri oshishi va gepatotoksik ta’sir qilish havfi oshishi mumkin. Barbituratlar parasetamolning isitmani tushiruvchi samarasini pasaytiradilar. Levomisetinning toksikligini kuchaytiradi. Parasetamolning so‘rilish tezligi metoklopramid va domperidon bilan bir vaqtda qabul qilganda oshishi va xolestiramin bilan bir vaqtda qabul qilganda kamayishi mumkin. Parasetamol varfarin va boshqa kumarinlarning antikoagulyant samaralarini, qon ketishi xavfini oshishi bilan birga kuchaytirishi mumkin. Izoniazid bilan bir vaqtda qo‘llash gepatotoksik sindromni rivojlanish xavfini oshiradi. Parasetamol diuretiklarning samaradorligini pasaytiradi. Etanol va etanol saqlovchi boshqa dori vositalari bilan bir vaqtda qo‘llanilmasin.
Homiladorlik va emizish davrida
Qo‘llash mumkin emas.
Transport boshqarishga ta’siri
Preparatning ushbu dori shakli bolalarga qo‘llanadi.
Dozani oshirib yuborish
Simptomlari: birinchi 24 soat davomidagi dozani oshirib yuborilishi terini oqarishi, ko‘ngil aynishi, qusish, anoreksiya va abdominal og‘riqlar. Jigarni shikastlanishi doza oshirib yuborilganidan keyin 12-48 soatdan so‘ng yaqqol bo‘lishi mumkin. Glyukozaning metabolizmini buzilishi va metabolik asidoz, gepatosellyulyar yetishmovchilik rivojlanishi mumkin. Og‘ir zaharlanishda jigar yetishmovchiligi gipoglikemiya, ensefalopatiya, qon quyilishlar, miyani shishi, koma va o‘limgacha rivojlanishi mumkin. Buyrak naychalarining o‘tkir nekrozi bilan kechuvchi, o‘tkir buyrak yetishmovchiligi hatto jigarni og‘ir shikastlanishi bo‘lmaganida ham rivojlanishi mumkin. Yurak aritmiyasi va pankreatit rivojlanishi mumkin. Jigarni shikastlanishi parasetamolni 10 g yoki undan ortiq miqdorda qabul qilgan katta odamlarda, tana vazniga 150 mg dan ortiq qabul qilgan bolalarda kuzatilishi mumkin. Davolash: doza oshirib yuborilganida (hatto simptomlar bo‘lmasa ham) shoshilinch tibbiy yordam berish, darhol shifoxonaga yotqizish kerak. Parasetamolning katta dozasi qabul qilinganidan keyin birinchi soat davomida me’dani yuvish, qusishni chaqirish, faollashtirilgan ko‘mir qo‘llash kerak. Metioninni og‘iz orqali qabul qilish yoki asetilsisteinni vena ichiga yuborish, doza oshirib yuborilganidan keyin 48 soat davomida ijobiy samara berishi mumkin. Shuningdek simptomatik davolashni o‘tkazish kerak.
Farmakodinamikasi
Parasetamol analgetik, isitmani tushiruvchi va kuchsiz yallig‘lanishga qarshi ta’sirga ega. Ta’sir mexanizmi prostaglandinlar sintezini ingibirlash xususiyati va gipotalamusdagi termoregulyasiya markaziga ta’siri bilan bog‘liq.
Farmakokinetikasi
Ichga qabul qilinganidan so‘ng parasetamol, asosan ingichka ichakdan passiv transport yo‘li bilan me’da–ichak yo‘llaridan tez so‘riladi. 500 mg dozada bir marta qabul qilinganidan so‘ng plazmada maksimal konsentrasiyaga 30-60 minutdan keyin erishiladi va 6 mkg/ml ni tashkil qiladi, so‘ngra asta-sekin pasayadi va 6 soatdan keyin 11-12 mkg/ml ni tashkil qiladi. To‘qimalarda, yog‘ to‘qimasi va orqa miya suyuqligidan tashqari, asosan organizmning suyuq muhitlarida yaxshi taqsimlanadi. Plazma oqsillari bilan bog‘lanishi 10% dan kamni tashkil qiladi va dozasi oshirilganida biroz oshadi. Sulfat va glyukuronid metabolitlari xatto nisbatan yuqori konsentrasiyalarda ham plazma oqsillari bilan bog‘lanmaydilar. Parasetamol asosan jigarda glyukuronidlar bilan kon’yugasiya, sulfatlar bilan kon’yugasiya va aralash jigar oksidazalari va sitoxrom R450 ishtirokida oksidlanish yo‘li bilan metabolizmga uchraydi. Aralash oksidazalar ta’siri ostida jigarda va buyraklarda juda kam miqdorlarda hosil bo‘luvchi va odatda glyutation bilan bog‘lanish yo‘li bilan zararsizlantiruvchi, salbiy ta’sirga ega bo‘lgan gidroksillangan N-asetil-r-benzoxinonimin, parasetamolning dozasi oshirib yuborilganida to‘planishi va to‘qimalarni shikastlashi mumkin. Kattalarda parasetamolning katta qismi glyukuron kislotasi bilan va kichik miqdori – sulfat kislotasi bilan bog‘lanadi. Bu kon’yugasiyalangan metabolitlari biologik faollikka ega emas. Chala tug‘ilgan chaqaloqlarda, yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda va bir yoshgacha bo‘lgan bolalarda sulfatli metabolizmi ustun turadi. Yarim chiqarilish davri 2-3 soatni tashkil qiladi. Jigar sirrozi bo‘lgan bemorlarda yarim chiqarilish davri biroz ko‘proq. Parasetamolning buyrak klirensi 5% ni tashkil qiladi. Preparat asosan glyukuron va sulfat kon’yugatlari ko‘rinishida siydik bilan chiqariladi. Parasetamolning 5% dan kamrog‘i o‘zgarmagan holda chiqariladi.