





Nebutamol
- Ishlab chiqaruvchi
- ООО Юрия-Фарм
- Mamlakat
- Ukraina
- Ro‘yxat raqami
- DV/X 06863/09/19
- Ruxsat muddati
- 25.07.2030 gacha
- Saqlash muddati
- 3 yil
- ATX kodi
- R03AC02
Nebutamol nima uchun ishlatiladi
Nebutamol — salbutamol saqlovchi nebulayzer orqali ingalyatsiya uchun eritma. Bronxlarni kengaytiradi va bronxlar spazmini (bo‘g‘ilish xurujini) to‘xtatadi.
Bronxial astma
Astma xurujlarini to‘xtatish, jumladan og‘ir astma zo‘rayishida; allergen yoki jismoniy zo‘riqish keltirgan bronxospazm oldini olish; uzoq muddatli davo tarkibida.
O‘SOK va surunkali bronxit
Nafas yo‘llarining qaytar obstruksiyasi bilan kechadigan o‘pkaning surunkali obstruktiv kasalligi (O‘SOK), surunkali bronxit.
Qancha va qanday qabul qilinadi
Rasmiy yo‘riqnoma bo‘yicha. Yo‘riqnoma Salbukort 2,5 mg/2,5 ml ingalyatsiya eritmasiniki; dozalar salbutamol mg da berilgan. Faqat shifokor nazoratida.
Kimga mumkin, kimga mumkin emas
Astma yomonlashsa Ehtiyotkorlik bilan
Dori tez-tez kerak bo‘layotgan bo‘lsa yoki odatdagi doza yordam bermasa, ta’siri qisqarsa — dozani o‘zingiz oshirmang, shifokorga murojaat qiling. To‘satdan kuchayib boruvchi yomonlashuv hayot uchun xavfli.
Yurak Mumkin emas
Yurak ishemik kasalligi, og‘ir yurak yetishmovchiligi, ritm buzilishlari, miokardit, yurak nuqsonlari, aorta stenozida mumkin emas. Ko‘krakda og‘riq yoki yurak kasalligi zo‘rayishi belgilari bo‘lsa, tibbiy yordamga murojaat qiling.
Homiladorlik Ehtiyotkorlik bilan
Faqat ona uchun foyda homilaga xavfdan ustun bo‘lsa. Tug‘ma nuqsonlar haqida yakka xabarlar bor, bog‘liqligi isbotlanmagan.
Emizish davri Ehtiyotkorlik bilan
Ona sutiga o‘tishi mumkin — foyda xavfdan ustun bo‘lmasa tavsiya etilmaydi.
Bolalar Ehtiyotkorlik bilan
4 yoshdan katta bolalarga. 18 oylikkacha ehtiyotkorlik bilan; bu yoshda nebulayzer samarasi aniqlanmagan.
Kaliy va qand Ehtiyotkorlik bilan
Og‘ir kaliy kamayishi mumkin, ayniqsa og‘ir astmada ksantinlar, steroidlar, siydik haydovchilar bilan — kaliy tekshiriladi. Qand oshishi mumkin; diabetda ketoatsidoz holatlari bor. Yuqori dozalarda laktatsidoz — laktat nazorat qilinadi.
Ko‘z (glaukoma) Ehtiyotkorlik bilan
Ipratropiy bromid bilan birga o‘tkir yopiq burchakli glaukoma holatlari kuzatilgan. Aerozol ko‘zga tushmasin.
Haydovchilar Ehtiyotkorlik bilan
Ta’siri haqida ma’lumot yo‘q; titroq paydo bo‘lsa, haydash va mexanizmlar bilan ishlashni cheklang.
Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar
- Dori tarkibidagi moddalarga yuqori sezuvchanlik
- Yurak ishemik kasalligi, og‘ir yurak yetishmovchiligi
- Ritm buzilishlari (paroksizmal taxikardiya, politop qorincha ekstrasistoliyasi), miokardit
- Yurak nuqsonlari, aorta stenozi
- Epilepsiya
- Pilorik-duodenal stenoz (oshqozon chiqish qismining torayishi)
- Noselektiv beta-blokatorlar bilan birga
- Jigar va buyrak yetishmovchiligi
- Ehtiyotkorlik bilan: surunkali yurak yetishmovchiligi, yuqori qon bosimi, glaukoma, gipertireoz, feoxromotsitoma, dekompensatsiyalangan qandli diabet, buyrak va jigar kasalliklari, homiladorlik, emizish, 18 oylikkacha
Tarkibi
1 mg li dorining barcha moddalari, yordamchi moddalar ham
Nojo‘ya ta’sirlar
Qanchalik ko‘p uchrashi bo‘yicha
Boshqa dorilar bilan birga
Noselektiv beta-blokatorlar (masalan, propranolol) Birga ichilmaydi
Astmada og‘ir bronxospazm xavfi — birga qo‘llanmaydi.
MAO ingibitorlari va trisiklik antidepressantlar Ehtiyotkorlik
Salbutamol ta’sirini kuchaytiradi, bosim keskin tushishi mumkin.
Teofillin va boshqa ksantinlar Ehtiyotkorlik
Taxiaritmiya xavfi oshadi.
Ingalyatsion narkoz dorilari, levodopa Ehtiyotkorlik
Og‘ir qorincha aritmiyalari xavfi.
Yurak glikozidlari Ehtiyotkorlik
Ekstrasistoliya ehtimoli oshadi.
M-xolinolitiklar (ipratropiy va boshqalar) Ehtiyotkorlik
Ko‘z ichi bosimi oshishi mumkin.
Siydik haydovchilar va glyukokortikosteroidlar Ehtiyotkorlik
Kaliy kamayishini kuchaytiradi.
Boshqa simpatomimetiklar, MNS stimulyatorlari, qalqonsimon bez gormonlari Ehtiyotkorlik
Ularning ta’siri yoki yurakka nojo‘ya ta’siri kuchayadi.
Ko‘p ichib qo‘ydingizmi?
Belgilari: yurak tez urishi, titroq, giperaktivlik, qonda kaliy kamayishi, laktatsidoz (nafas tezlashishi). Kaliy va laktat darajasi tekshiriladi.
Nebutamol narxi
Davlat belgilagan eng yuqori chakana narx (referent narx). Har bir qadoq yonida narx belgilangan sana.
Manba: Farmatsevtika tarmog‘ini rivojlantirish agentligi, referent narxlar ro‘yxati.
Analoglari: salbutamol
Tarkibida salbutamol bor 8 ta dori. Almashtirishdan oldin shifokor yoki farmatsevt bilan maslahatlashing.
NubetalEritma · 0.2 % · O‘zbekistonRetseptli
SalbutamolSprey · 100 mkg · RossiyaRetseptliKo‘p beriladigan savollar
Nebutamol qanday qo‘llanadi?
Faqat nebulayzer orqali, niqob yoki mundshtuk bilan og‘izdan nafas olib. Eritmani ichmang va ukol qilmang.
Kattalarga qancha?
Odatda 2,5 mg salbutamol, 5 mg gacha oshirilishi mumkin, kuniga 4 martagacha. Dozani faqat shifokor oshiradi.
Bolalarga mumkinmi?
4 yoshdan: 4–11 yoshda 2,5 mg dan (5 mg gacha), kuniga 4 martagacha. 4 yoshgacha boshqa dori shakllari ishlatiladi.
Suyultirish kerakmi?
Odatda suyultirilmaydi. Ingalyatsiya 10 daqiqadan uzoq davom etishi kerak bo‘lsa, steril fiziologik eritma bilan suyultirish mumkin.
Dori yordam bermay qo‘ysa nima qilish kerak?
Dozani o‘zingiz oshirmang — shifokorga murojaat qiling. Bu astma nazorati yomonlashganini bildirishi mumkin.
Homiladorlikda mumkinmi?
Faqat ona uchun foyda homilaga xavfdan ustun bo‘lsa, shifokor buyrug‘i bilan.
Rasmiy yo‘riqnoma
Rasmiy yo‘riqnomaning to‘liq matni
Bu dorining o‘z yo‘riqnomasi reyestrda yo‘q, shu ta’sir qiluvchi moddali dori yo‘riqnomasi keltirilgan: САЛБУКОРТ Ингаляционный раствор для распыления 2.5 мг / 2.5мл флаконы №20(1x20) (DV/X 08197/08/20). Doza dorining shakli va miqdoriga qarab farq qilishi mumkin.
Tavsifi
tiniq, rangsiz yoki deyarli rangsiz eritma.
Qo‘llanilishi
Bronxial astma:
bronxial astma, shu jumladan og‘ir kechuvchi bronxial astmani zo‘rayishida xurujlarni bartaraf etish;
allergenlar ta’siri bilan bog‘liq yoki jismoniy zo‘riqish oqibatida chaqirilgan bronxospazm xurujlarini oldini olish;
bronxial astmani uzoq vaqt samarani bir maromda tutib turuvchi davolashning bir komponenti sifatida qo‘llash uchun ko‘rsatilgan.
Nafas yo‘llarining qaytuvchan obstruksiyasi bilan kechuvchi o‘pkaning surunkali obstruktiv kasalligi (O‘SOK), surunkali bronxitda qo‘llanadi.
Qo‘llash usuli va dozalari
Preparat nebulayzer yordamida og‘iz orqali nafas olish yo‘li bilan ingalyasion qo‘llash uchun mo‘ljallangan va shifokorning nazorati ostida qo‘llanadi.
Eritmani ineksiya yo‘li bilan yuborish yoki yutish mumkin emas.
β2-agonistlarga yuqori talabchanlik astmani kechishini og‘irlashishidan darak berishi mumkin. Bunday hollarda pasiyentning davolash tartibini qayta ko‘rib chiqish va yondosh glyukokortikosteroidlar bilan davolash tavsiya qilishni qarab chiqish lozim.
Kattalar (shu jumladan keksa yoshli pasiyentlar)
Ingalyasiya yo‘li bilan yuboriladigan salbutamolning odatdagi boshlang‘ich dozasi 2,5 mg hisoblanadi. U 5 mg gacha oshirilishi mumkin. Ingalyasiyani sutkada 4 martagacha takrorlash mumkin.
Nafas yo‘llarining og‘ir obstruksiyasi bo‘lgan katta yoshdagi bemorlarni davolash uchun dozalar sutkada 40 mg gacha oshirilishi mumkin, lekin bunday davolashni stasionar sharoitlarida shifokorning sinchkov kuzatuvi ostida o‘tkazish kerak.
12 yoshdan oshgan bolalar
Dozasi xuddi kattalarnikidek bo‘ladi.
4 yoshdan 11 yoshgacha bo‘lgan bolalar
Ingalyasiya yo‘li bilan yuboriladigan salbutamolning odatdagi boshlang‘ich dozasi 2,5 mg hisoblanadi. U 5 mg gacha oshirilishi mumkin. Ingalyasiyani sutkada 4 martagacha takrorlash mumkin.
4 yoshgacha bo‘lgan bolalarda dori vositasining boshqa dori shaklini qo‘llash kerak.
18 oylikkacha bo‘lgan go‘daklarda salbutamolni nebulizasiya yo‘li bilan qo‘llashning klinik samaradorligi aniqlanmagan.
Tranzitor gipoksemiya yuz berishi mumkinligi tufayli, qo‘shimcha kislorodli terapiya o‘tkazish zaruratini hisobga olish kerak.
Preparat odatda suyultirilmagan holda qo‘llanadi. Biroq, agar ingalyasiyani uzoq vaqt
(10 minutdan ko‘proq) davomida o‘tkazish kerak bo‘lsa, konteyner ichidagi bir martalik dozasi steril fiziologik eritma bilan suyultirilishi mumkin.
Aerozol ingalyasiyasi maxsus yuz niqobi yoki mundshtuk yordamida o‘tkazilishi mumkin. Ingalyasiya o‘tkazilayotgan xonani vaqti-vaqti bilan shamollatish kerak. Gipoventilyasiya oqibatida gipoksiyani rivojlanish xavfi paydo bo‘lganda, nafas olinayotgan havoni kislorod bilan boyitish kerak.
Preparatning dozasini va qo‘llash tezligini oshirishni, dozasi oshirilganida nojo‘ya ta’sirlari paydo bo‘lishini mumkinligini hisobga olib, faqat shifokor amalga oshirishi mumkin.
Preparatning qo‘llash uchun yo‘riqnoma
Karton qutini oching va u yerdan bir martalik flakon chiqarib oling.
Bir qo‘lingiz bilan bir martalik flakonni ushlang, boshqa qo‘lingiz bilan eng chekkadagi konteynerni ushlang. Nebulayzerlarni oldinga aylantirib, chekkadagi nebulayzerni ajratib oling.
Bir martalik flakonni yuqori chekkasidan ushlab, boshqa chekkasini burab, konteynerni oching.
Bir martalik flakonni pastki chekkasini ochiq holda nebulayzerga o‘rnating va yengil kuch bilan bosing. Flakonning ichidagi eritma butunlay nebulayzerga tushganligiga ishonch hosil qiling.
Nebulayzerni uning qo‘llash bo‘yicha yo‘riqnomasiga muvofiq ravishda ishlating.
Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar
Preparatning komponentlariga yuqori sezuvchanlik.
yurak ishemik kasalligi;
og‘ir yurak yetishmovchiligi;
yurak ritmini buzilishlari (paroksizmal taxikardiya, politop yurak qorinchalari ekstrasistoliyasi);
miokardit;
yurak nuqsonlari, aortal stenoz;
tutqanoq;
piloroduodenal stenoz;
noselektiv beta-adrenoblokatorlarni bir vaqtda qabul qilish;
buyrak va jigar yetishmovchiligida qo‘llash mumkin emas.
Ehtiyotkorlik bilan: surunkali yurak yetishmovchiligi, arterial gipertenziya, glaukoma, gipertireoz, feoxromositoma, dekompensasiyalangan qandli diabet, buyrak va jigar kasalliklari, homiladorlik, laktasiya davrida, 18 oylikgacha bo‘lgan bolalarda ehtiyotkorlik bilan qo‘llanadi.
Nojo‘ya ta’sirlar
Quyida keltirilgan nojo‘ya ta’sirlar a’zolar va tizimlar hamda yuz berish tezligiga muvofiq tasniflangan. Yuz berish tezligi quyidagicha tasniflanishi mumkin: juda tez-tez (1/10), tez-tez (1/100 va 1/10), tez-tez emas (1/1000 va 1/100), kam hollarda (1/10000 va 1/1000), juda kam hollarda (<1/10000), shu jumladan yakka holatlar. Umuman olganda, juda tez-tez va tez-tez uchraydigan nojo‘ya samaralar klinik tadqiqotlarning ma’lumotlari bo‘yicha aniqlanadi, ayni paytda kam va juda kam hollarda uchraydigan nojo‘ya samaralar esa – spontan xabarlar bo‘yicha aniqlanadi.
Immun tizimi tomonidan: kam hollarda – dermatit; juda kam hollarda – o‘ta yuqori sezuvchanlik reaksiyalari, shu jumladan angionevrotik shish, eshakemi, bronxospazm, arterial gipotenziya va kollaps.
Nerv tizimi tomonidan: tez-tez – tremor, bosh og‘rig‘i, xavotirlik; kam hollarda – bosh aylanishi, uyquchanlik, charchoqlik; juda kam hollarda – yuqori faollik.
Yurak-qon tomir tizimi tomonidan: tez-tez – taxikardiya, tez-tez emas – yurak urishini his qilish; juda kam hollarda – yurak ritmini buzilishi, shu jumladan yurak qorinchalari fibrillyasiyasi, supraventrikulyar taxikardiya va ekstrasistoliya, periferik vazodilatasiya; uchrash tezligi aniqlanmagan – miokard ishemiyasi.
Nafas tizimi tomonidan: kam hollarda – yo‘tal, nafas yo‘llarini ta’sirlanishi; juda kam hollarda – paradoksal bronxospazm. Boshqa ingalyasion dori vositalari qo‘llanganda bo‘lgani kabi bo‘g‘ilishni kuchayishi bilan birga kechuvchi paradoksal bronxospazm yuz berishi mumkin. Bunday hollarda zudlik bilan preparatning muqobil dori shakllarini yoki boshqa tez ta’sir qiluvchi ingalyasion bronxodilatatorlarni buyurish kerak. Salbutamolni darhol bekor qilish, pasiyentning ahvolini baholash va zarurat tug‘ilganda muqobil terapiyani boshlash kerak.
Ovqat hazm qilish yo‘llari tomonidan: tez-tez emas – og‘iz bo‘shlig‘i va hiqildoq shilliq qavatini ta’sirlanishi va qurishi, ta’m bilish hissini o‘zgarishi, ko‘ngil aynishi, qusish.
Moddalar almashinuvi tomonidan: kam hollarda – gipokaliyemiya. Potensial og‘ir gipokaliyemiya beta-2-agonistlar bilan davolash natijasida paydo bo‘lishi mumkin; juda kam hollarda – laktoasidoz. Vena ichiga yoki nebulayzer orqali yuboriladigan salbutamol bilan davolanayotgan zo‘rayish bosqichidagi astmasi bo‘lgan bemorlarda juda kam hollarda laktoasidoz paydo bo‘lishi mumkin.
Suyak-mushak tizimi tomonidan: tez-tez emas – mushak tirishishlari.
Maxsus ko‘rsatmalar
Nebutamolni og‘iz orqali ingalyasiya usuli bilan ishlatish kerak va in’eksiya yo‘li bilan yuborish yoki yutish mumkin emas.
Bronxial astmani davolash bosqichma-bosqich dasturga muvofiq o‘tkazilishi, pasiyentning holatini funksional o‘pka sinamalari yordamida klinik baholash kerak.
Qisqa ta’sir qiluvchi ingalyasion β2-agonistlarni ishlatish tez-tezligini oshishi, bronxial astma ustidan nazoratni yomonlashishi haqida dalolat beradi. Bunday holat bemorni davolashni qayta ko‘rib chiqish kerak.
Bronxial astmani to‘satdan va rivojlanib boruvchi og‘irlashishi bemor hayoti uchun xavfli holat hisoblanadi, u kortikosteroidlarni qo‘llashni boshlash yoki ko‘paytirishiga muhtojdir. Xavf guruhiga kiruvchi pasiyentlarda, nafas chiqarishni maksimal tezligini nazoratini har kuni o‘tkazish tavsiya etiladi.
Nebutamol preparati bilan uyda davolanayotgan bemorlarni quyidagilar haqida ogohlantirib qo‘yish kerak: agar qachon preparatning samarali dozasi bilan davolanish yengillik keltirmasa yoki bu yengillikning davomiyligi kamaysa, shifokorga murojaat qilish, preparatning dozasini yoki uni qo‘llash tez-tezligini mustaqil oshirmaslik kerak.
Boshqa simpatomimetiklarning katta dozalarini olayotgan bemorlarni davolash uchun Nebumatol ehtiyotkorlik bilan qo‘llanadi.
Simpatomimetiklarni, shu jumladan salbutamolni qo‘llash, yurak-qon tomir tizimiga ta’sir qiladi. Postlisenzion qo‘llash ma’lumotlari va adabiyotlarda chop etilgan ma’lumotlar bo‘yicha, salbutamolni qo‘llash bilan assosiasiyalangan miokard ishemiyasini paydo bo‘lishini kam hollari haqida dalillar mavjud. Yurak kasalliklari (masalan, yurak ishemik kasalligi, aritmiya yoki og‘ir yurak yetishmovchiligi) bo‘lgan va salbutamol bilan davolanayotgan pasiyentlar, ko‘krakda og‘riqlar yoki yurak kasalligini zo‘rayishidan dalolat beruvchi boshqa simptomlar paydo bo‘lgan hollarda, tibbiy yordamga murojaat qilishlari kerak. Diqqatni bo‘g‘ilish va ko‘krak og‘rig‘i kabi simptomlarni baholashga qaratish kerak, ular ham yurak kasalligini, ham nafas tizimi kasalliklarining oqibati bo‘lishi mumkin.
Tireotoksikozi bo‘lgan bemorlarga salbutamol ehtiyotkorlik bilan buyuriladi.
Nebulalardagi salbutamolni va ipratropium bromidining majmuasi bilan bemorlarni davolashda, ba’zida o‘tkir yopiq burchakli glaukomani rivojlanishi hollari kuzatilgan. Shuning uchun nebulalardagi salbutamolni antixolinergik preparatlar bilan majmuasini, nebulizasiya yo‘li bilan yuborilganda, ehtiyotkorlik bilan qo‘llash kerak. Bemorlar preparatni to‘g‘ri qo‘llash bo‘yicha kerakli ko‘rsatmalarini olishlari va purkalgan aerozolni ko‘zga tushishidan saqlanishlari kerakligi haqida ogohlantirilgan bo‘lishlari kerak.
β2-agonistlari bilan davolash oqibatida og‘ir gipokaliyemiya yuz berishi mumkin; asosan bu parenteral shakllar yoki nebulayzer qo‘llanganida kuzatiladi. O‘tkir og‘ir bronxial astmasi bo‘lgan bemorlarga alohida e’tibor beriladi, chunki gipokaliyemiya ksantin derivatlari, steroidlar va diuretiklarni yo‘ldosh qo‘llanishi va gipoksiya tasirida potensiyalanishi mumkin. Bunday vaziyatlarda qon zardobidagi kaliyning darajasini tekshirish tavsiya etiladi.
Boshqa ingalyasion vositalarni qo‘llashda bo‘lgani kabi, bo‘g‘ilish kuchayishi bilan paradoksal bronxospazm yuzaga kelishi mumkin. Bu holda darhol preparatning muqobil shakllarini yoki boshqa tez ta’sir etuvchi ingalyasion bronxodilatatorlarni buyurish zarur. Salbutamolni darhol bekor qilish va zarur bo‘lsa, doimiy ravishda boshqa tez ta’sir qiluvchi bronxodilatatorlarni buyurish kerak.
β-adrenoreseptorlarning boshqa agonistlari kabi, salbutamol ham teskari metabolik o‘zgarishlarga, masalan, qon zardobida qand miqdorini oshishiga olib kelishi mumkin. Qandli diabeti bo‘lgan bemorlarda bunday o‘zgarishlarni hamma vaqt ham kompensasiya qilib bo‘lmaydi, shuning uchun bunday bemorlarda ketoasedozni rivojlanishi haqida alohida xabarlar bor. Bir vaqtda kortikosteroidlarni qo‘llash, bu holatni kuchaytirishi mumkin.
Juda kam hollarda zo‘rayish bosqichidagi bronxial astmasi bo‘lgan, vena ichiga yoki nebulayzer orqali qo‘llangan salbutamolning yuqori dozalari bilan davolangan bemorlarda, laktoasidozni rivojlanish hollari haqida xabar berilgan. Qonda laktatning darajasini oshishi, bo‘g‘ilish va o‘pkaning kompensator giperventilyasiyasini rivojlanishiga olib kelishi mumkin, bu astmaga qarshi davolashning samaradorligi yetarli emasligi sifatida xato baholanishi va, o‘z navbatida qisqa ta’sir qiluvchi beta-agonistlar bilan davolashni noo‘rin jadallashtirilishiga olib kelishi mumkin. Shuning uchun bunday bemorlarda qon zardobida laktatning darajasini va, muvofiq holda, ularda metabolik asidoz mavjudligini nazorat qilish kerak.
Pediatriyada qo‘llanishi
Salbutamol 4 yoshdan oshgan bolalarga tavsiya etiladi.
Boshqa dorilar bilan o‘zaro ta’siri
Salbutamol boshqa farmakologik guruhlarga mansub astmaga qarshi preparatlar (glyukokortikosteroidlar, membrana stabilizatorlari, antigistamin, balg‘am ko‘chiruvchi vositalar, mukolitiklar, xolinolitiklar, ksantinlar) bilan o‘zaro ta’sirga yaxshi kirishadi.
Bronxial astmasi bo‘lgan bemorlarda, og‘ir bronxospazmni rivojlanish xavfi borligi tufayli, salbutamolni va noselektivnix beta-adrenoblokatorlarni (propranolol kabi) bir vaqtda buyurish tavsiya etilmaydi.
Salbutamolni monoaminooksidaza ingibitorlari (MAOI) ni qabul qilayotgan pasiyentlarga buyurish mumkin. Biroq monoaminooksidaza ingibitorlari va trisiklik antidepressantlar salbutamolning ta’sirini kuchaytirib, bu holat arterial bosimni keskin pasayishiga olib kelishi mumkinligini hisobga olish kerak.
Salbutamol markaziy nerv tizimi stimulyatorlarining ta’sirini, qalqonsimon bez gormonlarining yurakka bo‘lgan nojo‘ya ta’sirini kuchaytiradi.
Salbutamol bilan davolash fonida yurak qisqarishlari soni oshgan va buning oqibati sifatida arterial bosim oshgan hollarda, nitratlar va gipotenziv preparatlarga bo‘lgan ehtiyoj oshadi.
Salbutamol yurak glikozidlarini qabul qilish fonida ekstrasistoliyalarni rivojlanish ehtimolini kuchaytiradi.
Teofillin va boshqa ksantinlar bir vaqtda qo‘llanganida taxiaritmiyalarni rivojlanish xavfini, ingalyasion anesteziya vositalari, levodopa qo‘llanganda esa – og‘ir yurak qorinchalari aritmiyalarini rivojlanish ehtimoli oshadi.
M-xolinolitiklar (shu jumladan ingalyasion) bilan bir vaqtda qo‘llash ko‘z ichki bosimini oshishiga olib kelishi mumkin.
Diuretiklar va glyukokortikosteroidlar salbutamolning gipokaliyemik ta’sirini kuchaytiradi.
Homiladorlik va emizish davrida
Salbutamol homiladorlik vaqtida faqat ona uchun davolashdan kutiladigan foyda, homila uchun kuzatilishi mumkin bo‘lgan potensial xavfdan yuqori bo‘lgan holatdagina buyuriladi. Ro‘yxatdan o‘tkazilgandan keyingi tekshiruv ma’lumotlariga binoan homiladorlik davrida salbutamol qabul qilgan onalarning bolalarida yakka hollarda turli tug‘ma nuqsonlar, jumladan tanglay yorig‘i va qo‘l-oyoqlar nuqsonlari haqida xabarlar tushgan. Bu ayollardan ba’zilari homiladorlik davrida boshqa dori vositalari ham qabul qilishgan. Bunday anomaliyalarning yuzaga kelish sabablarini salbutamolni qo‘llash bilan bog‘liqligini sababi aniqlanmagan.
Salbutamol ko‘krak sutiga o‘tishi mumkinligi tufayli, ona uchun davolashdan kutiladigan foyda, bola uchun potensial xavfdan ustun bo‘lgan vaziyatlardan tashqari, laktasiya davrida uni buyurish tavsiya etilmaydi. Ko‘krak sutidagi salbutamolni bolaga zararli ta’sirini bor-yo‘qligi noma’lum.
Transport boshqarishga ta’siri
Ta’sir qilishi haqida ma’lumotlar yo‘q. Markaziy nerv tizimi tomonidan nojo‘ya ta’sirlar (tremor) paydo bo‘lganida, avtotransportni boshqarish yoki boshqa mexanizmlar bilan ishlashni cheklash kerak.
Dozani oshirib yuborish
Salbutamolning dozasini oshirib yuborilishini eng keng tarqalgan belgilari va simptomlari, β2-agonistlar bilan farmakologik induksiyalangan tranzitor o‘zgarishlar, masalan: taxikardiya, tremor, yuqorifaollik va gipokaliyemiyani o‘z ichiga oluvchi metabolik o‘zgarishlar hisoblanadi (“Maxsus ko‘rsatmalar” va “Nojo‘ya ta’sirlari” bo‘limiga qarang).
Salbutamolning dozasini oshirib yuborilishi natijasida gipokaliyemiya paydo bo‘lishi mumkin, shuning uchun qon zardobida kaliyning darajasini tekshirish kerak. Qisqa ta’sir qiluvchi β2-agonistlar yuqori terapevtik dozalarda qo‘llanganida yoki dozasi oshirib yuborilganida laktoasidozni rivojlanish holatlari haqida xabarlar tushgan, shuning uchun qon zardobida laktat miqdorini tekshirib turish zarur. Shunday ekan, bronxospazmning simptomlari kamayganligiga qaramasdan kuchayganida, ayniqsa nafas tezlashgan yoki barqarorlashgan holatlarida metabolik asidozni nazorat qilib turish zarur.
Farmakodinamikasi
Salbutamol beta2-adrenoreseptorlarning selektiv agonistidir. Terapevtik dozalarda u miokardning beta1-adrenoreseptorlariga ahamiyatsiz ta’sir ko‘rsatib, bronxlarning silliq mushaklaridagi beta2-adrenoreseptorlarga ta’sir ko‘rsatadi. Yaqqol bronxodilatator ta’sir ko‘rsatib, bronxlarning spazmini oldini oladi yoki bartaraf etadi, nafas yo‘llarida qarshilikni kamaytiradi. O‘pkaning hayotiy xajmini oshiradi.
Tavsiya etilgan terapevtik dozalarda yurak-qon tomir tizimiga salbiy ta’sir ko‘rsatmaydi, arterial bosimni oshishini chaqirmaydi. Shu guruhga mansub boshqa dori vositalariga nisbatan, kamroq darajada musbat xrono- va inotrop ta’sir ko‘rsatadi. Koronar arteriyalarning kengayishini chaqiradi. Bir qator metabolik samaralarga ega: qonda kaliyning konsentrasiyasini kamaytiradi, glikogenoliz va insulin sekresiyasiga ta’sir ko‘rsatadi, giperglikemik (ayniqsa bronxial astmasi bo‘lgan pasiyentlarda) va lipolitik samara ko‘rsatib, asidozni rivojlanish xavfini oshiradi.
Ingalyasiya qilinganda ta’siri tez boshlanadi, samarasini boshlanishi – 5 minutdan keyin, maksimum – 30-90 minutdan keyin (maksimal samaraning 75% ga 5 minut davomida erishiladi), davomiyligi – 4-6 soatni tashkil etadi.
Farmakokinetikasi
So‘rilishi va taqsimlanishi. Ingalyasion qo‘ddanilgandan keyin yuborilgan dozaning
10-20% quyi nafas yo‘llariga yetib boradi. Dozaning qolgan qismi ingalyatorda qoladi yoki og‘iz-halqum shilliq qavatiga cho‘kadi va so‘ngra yutib yuboriladi. Nafas yo‘llariga yetib borgan fraksiyasi o‘pka to‘qimasiga so‘riladi va qon oqimiga tushadi, lekin o‘pkada metabolizmga uchramaydi. Preparatning ta’sirini boshlanishi ingalyasiyadan keyin 4-5 minutga to‘g‘ri keladi, ta’sir davomiyligi 4-6 soatni tashkil etadi. Salbutamolni plazma oqsillari bilan bog‘lanish darajasi taxminan 10% ni tashkil qiladi.
Metabolizmi va chiqarilishi. Tizimli qon oqimiga tushganidan so‘ng preparat jigarda metabolizmga uchraydi va asosan buyraklar oqali o‘zgarmagan holda va fenol sulfati metaboliti ko‘rinishida chiqariladi. Preparatning burun-yutqundan ovqat hazm qilish tizimiga tushgan dozasi me’da-ichak yo‘llaridan so‘riladi va jigarda metabolizmining birinchi bosqichi kechadi va fenol sulfati birikmasi hosil bo‘ladi, so‘ngra buyrak orqali chiqariladi.