AlkogolDavolash paytida va 3 kun keyin mumkin emas
HomiladorlikdaI uch oylikda mumkin emas
Davolash muddati7–10 kundan oshmasin
Metronidazol nima uchun ishlatiladi
Metronidazol — kislorodsiz muhitda yashovchi (anaerob) bakteriyalarga qarshi antibiotik. Bu eritma vena ichiga tomchilab yuboriladi.
Qorin bo‘shlig‘i infeksiyalari
Oshqozon-ichak infeksiyalari, yo‘g‘on ichak operatsiyalaridan keyin, qorin parda yallig‘lanishi (peritonit), qorin bo‘shlig‘i abssessi va flegmonasi.
Ayollar jinsiy yo‘llari
Ayollar jinsiy yo‘llari infeksiyalari, tug‘ruqdan keyingi isitma.
Og‘ir infeksiyalar
Qon zaharlanishi (sepsis), o‘pka to‘qimasi nobud bo‘lishi bilan pnevmoniya, bosh miya abssessi, suyak ko‘migi yallig‘lanishi (osteomielit), endokardit; anaerob bakteriyalar chaqirgan og‘ir infeksiyalar.
Operatsiyada oldini olish
Qorin, chanoq, oshqozon-ichak, ayollar jinsiy yo‘llari va og‘iz-halqum operatsiyalaridan keyingi infeksiya asoratlarining oldini olish.
Qancha va qanday qabul qilinadi
Rasmiy yo‘riqnoma bo‘yicha, 1 ml da 5 mg metronidazol (0,5 %) eritmasi uchun. Og‘ir infeksiyada yoki dori ichib bo‘lmaganda qo‘llanadi.
Kim uchunBir martadaNecha martaSutkasiga ko‘pi bilan
Kattalar va 12 yoshdan katta bolalar
Bir martada:500 mg
Necha marta:har 8 soatda
Sutkasiga ko‘pi bilan:4 g dan oshmasin
Vena ichiga daqiqasiga 5 ml tezlikda (20 daqiqada 100 ml dan ko‘p emas). Keyin imkon bo‘lsa ichiladigan shaklga o‘tiladi.
Bolalar 8 haftalikdan 12 yoshgacha
Bir martada:—
Necha marta:bir martada yoki 7,5 mg/kg dan har 8 soatda
Sutkasiga ko‘pi bilan:20–30 mg/kg
Og‘irligiga qarab sutkasiga 40 mg/kg gacha oshirish mumkin. Davolash odatda 7 kun.
Chaqaloqlar 8 haftalikkacha
Bir martada:—
Necha marta:kuniga bir marta yoki 7,5 mg/kg dan har 12 soatda
Sutkasiga ko‘pi bilan:15 mg/kg
40 haftagacha tug‘ilganlarda birinchi haftada dori to‘planishi mumkin — qondagi miqdori tekshiriladi.
Operatsiyada oldini olish: kattalar
Bir martada:500 mg operatsiyadan sal oldin, keyin har 8 soatda
Necha marta:—
Sutkasiga ko‘pi bilan:—
Operatsiyada oldini olish: 12 yoshgacha bolalar
Bir martada:20–30 mg/kg bir marta
Necha marta:—
Sutkasiga ko‘pi bilan:—
Operatsiyadan 1–2 soat oldin. 40 haftagacha muddatda tug‘ilgan chaqaloqlarga — 10 mg/kg bir marta, operatsiyadan oldin.
Og‘ir jigar buzilishi
Bir martada:dozaning uchdan bir qismi
Necha marta:kuniga 1 marta
Sutkasiga ko‘pi bilan:—
Qondagi miqdori muntazam tekshiriladi.
Davolash 7–10 kundan oshmasligi kerak; alohida hollarda, davolash samarasiga qarab, uzaytirish mumkin (masalan, drenaj qilib bo‘lmaydigan o‘choqlarda); takroriy kurs juda kam hollarda. Cheklash metronidazolning inson jinsiy hujayralariga mumkin bo‘lgan salbiy ta’siri va hayvonlarda ayrim o‘smalar ko‘payishi bilan bog‘liq. 10 kundan ortiq qo‘llansa, puxta klinik va laboratoriya nazorati kerak.
Boshqa dorilar bilan aralashtirilmaydi; boshqa antibiotiklar alohida tizim orqali yuboriladi.
Buyrak yetishmovchiligida va peritoneal dializda doza o‘zgartirilmaydi; gemodializdan keyin qayta yuboriladi. Keksalarda, ayniqsa yuqori dozada, ehtiyotkorlik bilan.
Kimga mumkin, kimga mumkin emas
Alkogol Mumkin emas
Davolash paytida va tugagandan keyin kamida 3 kun alkogol va propilenglikolli mahsulotlar mumkin emas: yuz qizarishi, ko‘ngil aynishi, qusish, bosh og‘rig‘i va bosh aylanishi bo‘ladi.
Homiladorlik Mumkin emas
I uch oylikda — qarshi ko‘rsatma (homiladorlik bo‘limida faqat hayot uchun xavfli og‘ir infeksiyada deyilgan). II–III uch oylikda — foyda va xavf puxta baholangandan keyin.
Emizish davri Mumkin emas
Buyurilsa, emizish to‘xtatiladi va davolash tugagandan keyin yana 2–3 kun emizilmaydi.
Jigar Ehtiyotkorlik bilan
Jigar buzilishida ehtiyotkorlik bilan, og‘irida doza kamaytiriladi. Kokeyn sindromida og‘ir jigar shikastlanishi xavfi — jigar tahlillari oldin, davomida va keyin tekshiriladi.
Nerv tizimi va qon Ehtiyotkorlik bilan
Asab kasalliklari va qon hosil bo‘lishi buzilganda faqat foyda aniq ustun bo‘lsa. Uzoq davolashda qon tahlili muntazam tekshiriladi. 100 ml da 305,21 mg natriy bor — natriy yoki suyuqlik cheklangan bo‘lsa, hisobga olinadi. Tutqanoq va chekka nerv zararlanishi (uvishish, parestezi) haqida alohida xabarlar bor; asab belgilari paydo bo‘lsa, davolashni davom ettirish foydasi va xavfi qayta ko‘rib chiqiladi.
Haydovchilar Ehtiyotkorlik bilan
Uyquchanlik, bosh aylanishi, ong chalkashligi, gallyutsinatsiya, tutqanoq yoki vaqtinchalik ko‘rish buzilishi bo‘lishi mumkin, shuning uchun avtomobil haydash va mexanizmlar bilan ishlashdan saqlanish tavsiya etiladi. Bu ko‘proq davolash boshida va alkogol bilan kuzatiladi.
Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar
Metronidazol, boshqa nitroimidazollar yoki dorining boshqa moddalariga yuqori sezuvchanlik
Leykopeniya, agranulotsitoz, neytropeniya
Markaziy nerv tizimining organik zararlanishi
Disulfiram bilan birga yoki u oxirgi 2 hafta ichida qabul qilingan bo‘lsa
Davolash paytida va undan keyin kamida 3 kun alkogol yoki propilenglikolli mahsulotlar iste’mol qilish
Homiladorlikning I uch oyligi
Tarkibi
5mg li dorining barcha moddalari, yordamchi moddalar ham
Metronidazolta’sir qiluvchi5 mg на ml
Natriy digidrofosfat digidrat0.75 mg на ml
Natriy tsitrat0.49 mg на ml
Natriy xlorid7.4 mg на ml
In’yeksiya uchun suv
0,1 m rastvor xloristovodorodnoy kisloti
Nojo‘ya ta’sirlar
Qanchalik ko‘p uchrashi bo‘yicha
Tez-tez100 kishidan 1 tadan 10 tagacha
vena yallig‘lanishi, tromb hosil bo‘lishi mumkin
Ba’zan1000 kishidan 1 tadan 100 tagacha
qonda leykotsit yoki trombotsitlar kamayishiqichishish, eshakemi, toshma, qizarish, shish, dori isitmasigallyutsinatsiyalar, ong chalkashligi, depressiyabosh og‘rig‘i, bosh aylanishi, uyquchanlik, uyqusizlik, vaqtinchalik tutqanoqko‘rish buzilishi, ikkilanib ko‘rish, yaqindan ko‘rishjigar faoliyati buzilishimushak va bo‘g‘im og‘rig‘isiydikning to‘q rangi
Kamdan-kam10 000 kishidan 1 tadan 1000 tagacha
jinsiy a’zolarda zamburug‘ infeksiyasisiyish buzilishi, qovuq yallig‘lanishi, siydik tuta olmaslikholsizlik
Juda kam10 000 kishidan 1 tadan kam
barcha qon hujayralari yoki granulotsitlar hosil bo‘lishi buzilishimeningitharakat, nutq, yurish muvozanati buzilishi, ko‘zning tez tebranishi, titroqgepatit, sariqlik
Chastotasi noma’lumaniq chastota baholanmagan
ishtaha pasayishiko‘z mushaklari spazmi, ko‘rish nervi zararlanishipankreatit
Rasmiy yo‘riqnomada alohida aytilgan holatlar: qo‘l-oyoqda uvishish, og‘riq, sanchish yoki achishish; ong chalkashligi, isitma, bosh og‘rig‘i, falaj, yorug‘likka sezuvchanlik, iyakni ko‘krakka tekkiza olmaslik; og‘iz, burun, ko‘z, jinsiy a’zolar atrofida pufakli va po‘st tashlaydigan toshma; og‘ir allergiya: yuz, lab, til shishi, nafas qiyinlashuvi, bosim tushishi; davolash paytida yoki keyin kuchli va uzoq ich ketishi — darhol shifokorga murojaat qiling (psevdomembranoz kolit bo‘lishi mumkin; ichak harakatini susaytiruvchi dorilar mumkin emas).
Boshqa dorilar bilan birga
Disulfiram Birga ichilmaydi
Psixoz va ong chalkashligi bo‘lishi mumkin — birga mumkin emas.
Alkogol Birga ichilmaydi
Yuz qizarishi, ko‘ngil aynishi, qusish, bosh og‘rig‘i va aylanishi.
Busulfan Birga ichilmaydi
Uning miqdori oshib, og‘ir zaharlanish xavfi — birga qo‘llashdan saqlanish kerak.
Varfarin va boshqa kumarinlar Ehtiyotkorlik
Qon ivishiga qarshi ta’siri kuchayadi — doza moslashtiriladi. Geparin bilan o‘zaro ta’sir yo‘q.
Litiy Ehtiyotkorlik
Litiy miqdori oshib zaharlanish va buyrak zarari — litiy to‘xtatiladi yoki kamaytiriladi, nazorat qilinadi.
Barbituratlar, fenitoin Ehtiyotkorlik
Metronidazol samarasi kamayadi; fenitoin miqdori oshadi.
Ularning miqdori va zaharliligi oshadi — nazorat qilinadi.
Amiodaron Ehtiyotkorlik
QT uzayishi va yurak ritmi buzilishi — EKG nazorati.
Mikofenolat mofetil Ehtiyotkorlik
Ta’siri o‘zgarishi mumkin — nazorat qilinadi.
Laboratoriya tahlillari Ehtiyotkorlik
Metronidazol ASAT, ALAT, LDG, triglitseridlar va glyukoza natijalarini past ko‘rsatishi mumkin.
Ko‘p ichib qo‘ydingizmi?
Belgilari: ko‘ngil aynishi, qusish, muvozanat buzilishi, og‘ir holda periferik neyropatiya va tutqanoq. Maxsus antidot yo‘q: infuziya to‘xtatiladi, belgilarga qarab davolanadi, kerak bo‘lsa gemodializ.
AlizametIn’yeksiya · 500 mg/100 ml · HindistonRetseptli
Ko‘p beriladigan savollar
Metronidazol qanday tezlikda yuboriladi?
Vena ichiga tomchilab, daqiqasiga 5 ml tezlikda (20 daqiqada 100 ml dan ko‘p emas).
Kattalarga qancha va necha marta?
500 mg (100 ml) dan har 8 soatda; sutkasiga 4 g dan oshmaydi.
Necha kun davolanadi?
7–10 kundan oshmasligi kerak; bolalarda odatda 7 kun. Uzaytirish faqat alohida hollarda, davolash samarasiga qarab hal qilinadi.
Davolash paytida alkogol ichsa bo‘ladimi?
Yo‘q. Davolash paytida va tugagandan keyin kamida 3 kun alkogol mumkin emas.
Homiladorlik va emizishda mumkinmi?
I uch oylikda mumkin emas; keyin faqat foyda va xavf puxta baholangach. Emizish to‘xtatiladi va davolashdan keyin yana 2–3 kun emizilmaydi.
Siydik qorayib qolsa xavflimi?
Siydikning to‘q rangga kirishi yo‘riqnomada ba’zan uchraydigan nojo‘ya ta’sir sifatida ko‘rsatilgan.
Rasmiy yo‘riqnoma
Rasmiy yo‘riqnomaning to‘liq matni
Tavsifi
ChatGPT skazal: Dori vositasi shaffof, rangsiz yoki biroz yashil-sariq tusli eritma ko‘rinishida bo‘ladi. Steril va apirogen shaklda ishlab chiqariladi.
Qo‘llanilishi
METRONIDAZOL – bu antibiotik bo‘lib, unga sezgir mikroorganizmlar chaqiradigan kasalliklarni davolashda, antibiotikni tomir ichiga yuborish talab etilgan hollarda qo‘llanadi. METRONIDAZOL me’da-ichak yo‘llari infeksiyalarini, yo‘g‘on ichakdagi jarrohlik amaliyotlaridan keyin, qorin pardasining yallig‘lanishi (peritonit), qorin bo‘shlig‘i yallig‘lanish kasalliklari (absesslar, flegmonalar), ayollar jinsiy a’zolarining infeksiyalari va tug‘ruqdan keyingi isitmani davolash uchun qo‘llanadi. METRONIDAZOL, shuningdek, qon infeksiyasini (sepsisni), ayniqsa manba me’da-ichak yo‘llari yoki kichik chanoq a’zolari bo‘lganda, o‘pkada to‘qima nobud bo‘lishi bilan kechuvchi yallig‘lanishni (nekrotizatsiyalovchi pnevmoniya), miya absesslarini, suyak iligi yallig‘lanishini va yurak ichki qavati yallig‘lanishini (endokarditni) davolashda qo‘llanadi. METRONIDAZOL quyidagilarda ko‘rsatilgan: kislorodsiz muhitda yashovchi bakteriyalar (anaerob bakteriyalar) chaqiradigan og‘ir infeksiyalarda; jarrohlik amaliyotlarida asoratlarning oldini olish uchun, ayniqsa peritonit, diafragma ostida yoki tos sohasida absess bo‘lganda yoki shubha qilinganda; jarrohlik amaliyotlarida, yuqori darajada infeksiya xavfi mavjud bo‘lganda (me’da-ichak yo‘llari, ayollar jinsiy a’zolari yoki halqumdan kelib chiqadigan mikroorganizmlar).
Qo‘llash usuli va dozalari
Tomir ichiga tomchilab, daqiqasiga 5 ml tezlikda yuboriladi (20 daqiqada 100 ml dan oshmasligi kerak). Metronidazolni boshqa dori vositalari bilan aralashtirish tavsiya etilmaydi. Boshqa antibiotiklarni qo‘llash mumkin, ammo ular alohida infuzion tizim orqali yuborilishi lozim. Davolash davomiyligi Metronidazol bilan davolash 7–10 kundan oshmasligi kerak. Ayrim hollarda, klinik va bakteriologik samaradorlikka qarab, davolash muddatini uzaytirish mumkin, masalan, drenaj qilib bo‘lmaydigan infeksiya o‘choqlarini bartaraf etish yoki ichak, halqum yoki jinsiy yo‘llardan qayta anaerob patogenlar bilan kontaminatsiya bo‘lganda. Takroriy kurs faqat juda kam hollarda qo‘llanadi. Davolash muddatini cheklash zarur, chunki metronidazolning jinsiy hujayralarga salbiy ta’siri bo‘lishi mumkin va hayvonlarda o‘tkazilgan tadqiqotlar ayrim o‘smalarning ko‘payishini ko‘rsatgan. Metronidazolning tomir ichiga yuborilishi og‘ir infeksiyalarda yoki dori vositasini og‘iz orqali qabul qilish imkoni bo‘lmaganda ko‘rsatiladi. Dozalash: Kattalar va 12 yoshdan katta bolalar: bir martalik doza – 500 mg, vena ichiga daqiqasiga 5 ml tezlikda tomchilab yoki uzluksiz yuboriladi. Qabul oralig‘i – 8 soat. Kunlik maksimal doza – 4 g. Infeksiya turiga qarab, keyinchalik og‘iz orqali qabul qilinadigan shakllarga o‘tkaziladi. Profilaktika (anaerob infeksiya, jarrohlikda): kattalar – 500 mg operatsiyadan oldin va keyin har 8 soatda, keyinchalik og‘iz orqali. bolalar (<12 yosh) – 20–30 mg/kg operatsiyadan 1–2 soat oldin. yangi tug‘ilganlar (≤40 haftalik gestatsiya) – 10 mg/kg bir martalik doza operatsiyadan oldin. Anaerob infeksiya davolash: kattalar – 500 mg har 8 soatda. bolalar (8 hafta–12 yosh) – 20–30 mg/kg sutkada bir martalik yoki 7,5 mg/kg har 8 soatda. Maksimal – 40 mg/kg. Odatda 7 kun. bolalar (<8 hafta) – 15 mg/kg sutkada bir marta yoki 7,5 mg/kg har 12 soatda. yangi tug‘ilganlar (≤40 haftalik gestatsiya) – metronidazol to‘planishi mumkin, shuning uchun qonda konsentratsiya monitoringi tavsiya qilinadi. Maxsus guruhlar: Buyrak yetishmovchiligi: jiddiy holatlarda metronidazol asosan o‘t orqali chiqariladi, dozani tuzatish talab qilinmaydi. Peritoneal dializda – tuzatish kerak emas. Gemo-dializda – dializdan keyin qo‘shimcha doza yuboriladi. Jigar yetishmovchiligi: metronidazol chiqarilishi sezilarli sekinlashadi, shuning uchun dozani uchdan biriga kamaytirish va kuniga 1 marta yuborish kerak. Keksa yosh: doza tuzatish bo‘yicha ma’lumotlar cheklangan, ammo yuqori dozada qo‘llashda ehtiyotkorlik zarur.
Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar
Faol modda, boshqa nitroimidazol hosilalari yoki preparatning boshqa komponentlariga yuqori sezuvchanlik; Leykopeniya, agranulositoz, neytropeniya; Markaziy asab tizimining organik shikastlanishlari; Disulfiram bilan bir vaqtning o‘zida qo‘llash. Oxirgi ikki hafta ichida disulfiram qabul qilgan bemorlarga metronidazol yuborilmasligi kerak; Spirtli ichimliklar (hatto vaqti-vaqti bilan) yoki propilenglikol saqlovchi mahsulotlarni metronidazol terapiyasi vaqtida va undan keyin kamida uch kun davomida iste’mol qilish; Homiladorlikning birinchi trimestri.
Nojo‘ya ta’sirlar
METRONIDAZOL, boshqa barcha dori vositalari kabi, noxush ta’sirlarni keltirib chiqarishi mumkin, ammo ular hamma bemorlarda ham uchramaydi. Quyidagi noxush ta’sirlarni sezsangiz, darhol shifokorga murojaat qiling — sizga shoshilinch tibbiy yordam kerak bo‘lishi mumkin: qo‘l-oyoqlarda uvishish, og‘riq, achishish yoki kuydiruvchi sezgi; ongning chalkashishi, isitma, bosh og‘rig‘i, falaj, yorug‘likka sezuvchanlik, harakat buzilishi, iyakni ko‘krakka tekkiza olmaslik; og‘iz, burun, ko‘z yoki jinsiy a’zolar atrofida pufakchali toshma va terining qobiq bo‘lib to‘kilishi (Stivens–Jonson sindromi), yanada og‘ir shakli esa tananing 30 % dan ortig‘ida terining qattiq to‘kilishi (toksik epidermal nekroliz); og‘ir allergik reaksiya (isitma, yuz, lab yoki tilning shishi, nafas olish qiyinlashishi, qichishish, toshma yoki qon bosimining pasayishi); davolanish vaqtida yoki undan keyin kuchli va uzoq davom etuvchi diareya. Boshqa mumkin bo‘lgan noxush ta’sirlar: Ko‘p hollarda (≤1/10): venaning yallig‘lanishi, tromblar hosil bo‘lishi. Kam hollarda (≤1/100): leykotsitlar yoki trombotsitlar kamayishi, qichishish, eshakemi, toshma va terining qizarishi, shish, dori bilan bog‘liq isitma, gallyutsinatsiyalar, ong chalkashishi, depressiya, bosh og‘rig‘i, bosh aylanishi, uyquchanlik, uyqusizlik, epileptik tutqanoq, ko‘rish buzilishi, ikki ko‘rish, yaqin masofani yomon ko‘rish, jigar faoliyati buzilishi, mushak va bo‘g‘im og‘riqlari, siydikning qorayishi. Juda kam hollarda (≤1/1000): jinsiy a’zolarda zamburug‘ infeksiyasi, siyish buzilishi, pufak yallig‘lanishi, siydikni tuta olmaslik, holsizlik. Juda noyob (≤1/10 000): barcha qon hujayralari yoki granulotsitlar hosil bo‘lishining buzilishi, meningit, muvofiqlashtirish buzilishi, nutq va yurish buzilishi, tez-tez tebranma ko‘z harakatlari, titroq, gepatit, sariqlik. Noma’lum chastota: ishtahaning pasayishi, ko‘z mushaklari spazmi, ko‘z nervining shikastlanishi, pankreatit. Og‘ir noxush ta’sirlar ko‘proq yuqori dozada yoki uzoq muddat davolashda yuz beradi. Bolalarda noxush ta’sirlarning chastotasi, turi va og‘irligi kattalarnikidan farq qilmaydi.
Maxsus ko‘rsatmalar
Metronidazol aerob bakteriyalarga va fakultativ anaeroblarga bevosita ta’sir ko‘rsatmaydi. Metronidazol 10 kundan ortiq qo‘llanganda klinik kuzatuv va laboratoriya nazorati zarur. Trichomonas vaginalis yo‘qotilgandan keyin ham gonokokk infeksiyasi saqlanib qolishi mumkin. Metronidazol asosan jigarda oksidlanish yo‘li bilan metabolizatsiyalanadi. Jigar faoliyati og‘ir buzilganda metronidazol klirensi sezilarli darajada kamayadi. Jigar ensefalopatiyasi bo‘lgan bemorlarda metronidazolning to‘planishi mumkin va qonda yuqori konsentratsiya ensefalopatiya simptomlarini kuchaytirishi mumkin. Shu sababli, metronidazol jigar kasalligi bo‘lgan bemorlarda ehtiyotkorlik bilan qo‘llanishi lozim. Og‘ir jigar yetishmovchiligi yoki gemopoez buzilishi (masalan, granulositopeniya) bo‘lgan bemorlarda metronidazol faqat kutilayotgan foyda aniq ravishda mumkin bo‘lgan xavfdan ustun bo‘lsa buyurilishi kerak. Kokkayn sindromi bo‘lgan bemorlarda metronidazolni tizimli yuborilganda og‘ir gepatotoksiklik yoki o‘tkir jigar yetishmovchiligi, shu jumladan o‘lim bilan tugagan hollari haqida xabarlar mavjud. Bunday bemorlarda preparat faqat boshqa davolash imkoniyati bo‘lmaganda va foyda-xavf nisbati sinchiklab baholanganidan keyin qo‘llanishi kerak. Davolash boshlanishidan oldin, davolash vaqtida va tugagandan keyin jigar faoliyati ko‘rsatkichlarini muntazam nazorat qilish lozim. Jigar fermentlari sezilarli oshsa, davolashni darhol to‘xtatish kerak. Kokkayn sindromi bo‘lgan bemorlar jigarga oid simptomlar paydo bo‘lsa darhol shifokorga murojaat qilishlari va preparatni to‘xtatishlari kerak. Metronidazol bilan davolash fonida ba’zan leykopeniya, granulositopeniya, juda kam hollarda agranulositoz va trombotsitoz kuzatilishi mumkin. Shu sababli uzoq muddatli davolashda muntazam qon tahlili nazorati kerak. Metronidazolni markaziy va periferik asab tizimining o‘tkir yoki og‘ir surunkali kasalliklari bo‘lgan bemorlarga faqat foyda xavfdan ustun bo‘lgandagina buyurish mumkin. Metronidazol terapiyasi fonida tutqanoq va periferik neyropatiya (asosan, qo‘l-oyoqlarda uvishish va karaxtlik) kuzatilishi haqida xabarlar bor. Juda kam hollarda, ayniqsa yuqori dozada uzoq muddat qo‘llanganda, MRTda miya tuzilmalarining shikastlanishi aniqlangan. Davolashni to‘xtatganda simptomlar kamayishi va tuzilmaviy o‘zgarishlar yo‘qolishi mumkin. Neyrologik buzilish belgilari paydo bo‘lsa, terapiyani davom ettirishning foyda-xavfi qayta baholanishi lozim. Og‘ir gipersezgirlik reaksiyalari (masalan, anafilaktik shok) paydo bo‘lsa, davolashni darhol to‘xtatish va zarur choralarni ko‘rish kerak. Davolash fonida yoki undan keyin paydo bo‘ladigan og‘ir diareya psevdomembranoz kolitga (ko‘pincha Clostridium difficile sababli) bog‘liq bo‘lishi mumkin va hayot uchun xavf tug‘diradi. Bunday hollarda metronidazolni darhol to‘xtatish va zarur choralarni ko‘rish kerak. Ichak peristaltikasini susaytiruvchi vositalarni qo‘llash mumkin emas. Ushbu preparat 100 ml eritmada 13,27 mmol (305,21 mg) natriy saqlaydi, bu Kattalar uchun VOZ tomonidan tavsiya etilgan maksimal sutkalik natriy dozasining (2 g) 15,26 % ini tashkil qiladi. Bu natriy cheklangan parhezdagilar yoki suyuqlik iste’moli cheklanishi kerak bo‘lgan holatlarda hisobga olinishi lozim.
Boshqa dorilar bilan o‘zaro ta’siri
umarinlar Metronidazol varfarin yoki boshqa kumarinlar bilan bir vaqtda qo‘llanganda, ularning antikoagulyant ta’sirini kuchaytiradi, shuning uchun dozani tuzatish kerak. Metronidazol geparin bilan o‘zaro ta’sir qilmaydi. Spirtli ichimliklar Metronidazol terapiyasi vaqtida spirtli ichimliklardan saqlanish tavsiya etiladi, chunki disulfiramga o‘xshash reaksiyalar paydo bo‘lishi mumkin: yuz va bo‘yinning qizarishi, ko‘ngil aynishi, qusish, bosh og‘rig‘i, bosh aylanishi. Disulfiram Metronidazol va disulfiram bir vaqtda qo‘llanganda psixoz va ong chalkashishi kuzatilishi mumkin. Litiy Metronidazol litiy preparatlari bilan birga qo‘llanganda qondagi litiy miqdorini oshiradi, bu tremor, tutqanoq va nefrotoksiklikka olib kelishi mumkin. Shuning uchun litiy qabulini to‘xtatish yoki dozasini kamaytirish lozim, davolashda litiy, kreatinin va elektrolitlarni muntazam nazorat qilish kerak. Barbituratlar Metronidazol barbituratlar (gexobarbital, fenobarbital) bilan qo‘llanganda uning yarim chiqarilish davri 3 soatgacha qisqaradi va samaradorligi kamayadi. Fenitoin Metronidazol fenitoin metabolizmini inhibe qiladi, qondagi konsentratsiyasini oshiradi; fenitoin esa metronidazol samaradorligini kamaytiradi. Simetidin Ba’zan simetidin metronidazolni chiqarilishini sekinlashtirib, qondagi konsentratsiyasini oshirishi mumkin. 5-fluoruratsil Metronidazol 5-fluoruratsil klirensini kamaytirib, uning toksikligini kuchaytiradi. Siklosporin Metronidazol bilan bir vaqtda qo‘llanganda qondagi siklosporin miqdori oshadi, shuning uchun siklosporin va kreatinin muntazam nazorat qilinishi zarur. Busulfan Metronidazol bilan qo‘llanganda qondagi busulfan konsentratsiyasi ortadi va bu og‘ir toksiklikka sabab bo‘lishi mumkin. Shu bois metronidazol va busulfan bir vaqtda qo‘llanmasligi kerak. Karbamazepin Metronidazol karbamazepin metabolizmini inhibe qiladi va qondagi miqdorini oshiradi. Takrolimus Metronidazol takrolimus darajasini oshiradi; buyrak faoliyati va qondagi darajasi muntazam nazorat qilinishi kerak. Amiodaron Metronidazol va amiodaron bilan davolashda QT intervali uzayishi va “piruet” turidagi taxikardiya kuzatilgan. Shuning uchun muntazam EKG nazorati tavsiya etiladi. Bemorlar uyquchanlik, yurak urishining tezlashishi yoki hushdan ketish belgilarida darhol shifokorga murojaat qilishlari kerak. Mikofenolat mofetil Antibiotiklar ichak mikroflorasiga ta’sir qilib, mikofenol kislotasi biofoydalanishini o‘zgartirishi mumkin. Shuning uchun klinik va laborator nazorat lozim. Boshqa antibiotiklar Metronidazol va boshqa antibiotiklar (tetrasiklin, spiramitsin, klindamitsin, atsilureidopenitsillinlar, rifampitsin) bilan birga qo‘llanganda mo‘tadil sinergetik ta’sir kuzatiladi. Nalidiks kislotasi bilan aniq sinergetik ta’sir mavjud. Antagonizm qayd etilmagan. Laborator ko‘rsatkichlar Metronidazol ayrim biokimyoviy ko‘rsatkichlarga ta’sir qilishi mumkin: AST, ALT, LDH, triglitseridlar va glyukoza qiymatlari pastroq aniqlanishi mumkin. In vitro tadqiqotlarda metronidazol ampisillin, streptomitsin, gentamitsin yoki fuzidiy kislotasi bilan birga qo‘llanganda laborator ko‘rsatkichlarga ta’sir qilmagan.
Homiladorlik va emizish davrida
Homiladorlik Metronidazolning teratogen yoki fetotoksik ta’siri haqida ishonchli ma’lumotlar mavjud emas, biroq homiladorlikning 1-trimestrida uni faqat og‘ir, hayot uchun xavfli infeksiyalarni davolashda qo‘llash mumkin. 2- va 3-trimestrlarda metronidazolni faqat foyda va xavf nisbati sinchiklab baholanganidan keyin qo‘llash mumkin. Laktatsiya Agar emizikli davrda metronidazol buyurilishi zarur bo‘lsa, emizishni to‘xtatish kerak. Shuningdek, preparatning yarim chiqarilish davri uzoq bo‘lgani sababli terapiya tugaganidan keyin ham 2–3 kun davomida emizishni davom ettirmaslik tavsiya etiladi.
Transport boshqarishga ta’siri
ChatGPT skazal: Metronidazol bilan davolash vaqtida uyquchanlik, bosh aylanishi, ongning chalkashishi, gallyutsinatsiyalar, tutqanoq yoki vaqtinchalik ko‘rish buzilishlari kuzatilishi mumkin. Shu sababli, davolash davrida transport vositalarini boshqarish va mexanizmlar bilan ishlashdan saqlanish tavsiya etiladi. Bu reaksiyalar ko‘proq davolashning boshida yoki metronidazol qabul qilish vaqtida spirtli ichimlik iste’mol qilinganda kuzatiladi.
Dozani oshirib yuborish
Belgilar Ko‘ngil aynishi, qusish, ataksiya, og‘ir hollarda periferik neyropatiya va epileptik tutqanoqlar. Davolash Maxsus antidoti yo‘q. Metronidazol yuborilishini to‘xtatish va simptomatik terapiya o‘tkazish lozim. Zarurat tug‘ilganda metronidazol gemodializ yordamida samarali chiqarilishi mumkin.
Farmakodinamikasi
etronidazol – bu 5-nitroimidazol hosilasi bo‘lib, antiprotozoy va antimikrob ta’sirga ega dori vositasidir. Ta’sir mexanizmi anaerob mikroorganizmlar va sodda parazitlarning hujayra ichki tashuvchi oqsillari tomonidan metronidazolning 5-nitroguruhini biokimyoviy qaytarilishiga asoslanadi. Qaytarilgan 5-nitroguruh mikroorganizmlar hujayrasining DNKsiga ta’sir qilib, ularning nuklein kislotalari sintezini inhibe qiladi, natijada bakteriyalar nobud bo‘ladi. Farmakokinetika va farmakodinamika o‘zaro bog‘liqligi Metronidazol samaradorligi asosan uning qondagi maksimal konsentratsiyasi (Cmax) va qo‘zg‘atuvchiga nisbatan minimal ingibitiv konsentratsiyaga (MIK) bog‘liq. Rezistentlik rivojlanish mexanizmi Anaerob bakteriyalarning metronidazolga rezistentlik mexanizmlari qisman aniqlangan: Metronidazolga chidamli Bacteroides shtammlari nitroimidazolreduktazalarni kodlovchi determinantlarga ega bo‘lib, ular nitroimidazollarni aminoimidazollarga aylantiradi, shu tariqa metronidazolning antibakterial faolligi uchun mas’ul bo‘lgan nitrozoradikallar hosil bo‘lishini oldini oladi. Helicobacter pylori da rezistentlik NADPH-nitroreduktazani kodlovchi gen mutatsiyalari bilan bog‘liq. Bu mutatsiyalar aminokislota almashinuvi va ferment funksiyasining yo‘qolishiga olib keladi, natijada metronidazol reaktiv nitrozoradikallarga aylantirilmaydi. Metronidazol va boshqa nitroimidazol hosilalari (tinidazol, ornidazol, nimorazol) o‘rtasida to‘liq kross-rezistentlik mavjud. Minimal ingibitiv konsentratsiya (MIK) chegaralari (EUCAST): Clostridium difficile: ≤ 2 mg/l sezgir, > 2 mg/l rezistent Boshqa gram-musbat anaeroblar: ≤ 4 mg/l sezgir, > 4 mg/l rezistent Helicobacter pylori: ≤ 8 mg/l sezgir, > 8 mg/l rezistent Gram-manfiy anaeroblar: ≤ 4 mg/l sezgir, > 4 mg/l rezistent Faollik spektri Antibiotiklarga bakterial sezuvchanlik hududga va vaqtga qarab o‘zgaradi. Ayniqsa og‘ir infeksiyalarni davolashda mahalliy sezuvchanlik ma’lumotlarini hisobga olish lozim. Odatda sezgir mikroorganizmlar: Gram-musbat aeroblar: Gardnerella vaginalis Anaeroblar: Bacteroides fragilis, Clostridium difficile, Clostridium perfringens, Fusobacterium spp., Peptoniphilus spp., Peptostreptococcus spp., Porphyromonas spp., Prevotella spp., Veillonella spp. Boshqa mikroorganizmlar: Entamoeba histolytica, Giardia lamblia, Trichomonas vaginalis Rezistentlik rivojlanishi mumkin bo‘lgan mikroorganizmlar: Gram-manfiy aeroblar: Helicobacter pylori Tabiiy rezistent mikroorganizmlar: Barcha obligat aerob bakteriyalar Gram-musbat: Enterococcus spp., Staphylococcus spp., Streptococcus spp. Gram-manfiy: Enterobacterales, Haemophilus spp.
Farmakokinetikasi
So‘rilishi Ushbu dori vositasi vena ichiga yuboriladi, shuning uchun uning biokirishuvchanligi 100 % ni tashkil etadi. Oddiy dozalarda yuborilgandan so‘ng, faol moddaning qon plazmasidagi konsentratsiyasi 10 dan 30 mkg/ml gacha bo‘ladi. Bu konsentratsiyalar preparatning antimikrob ta’siri uchun yetarli hisoblanadi. 600 mg metronidazolni 20 daqiqa davomida vena ichiga yuborilganda, uning o‘rtacha konsentratsiyasi qonda 1 soatdan keyin 35,2 mkg/ml, 4 soatdan keyin 33,9 mkg/ml va 8 soatdan keyin 23,7 mkg/ml bo‘lgan. Taqsimlanishi Metronidazolning qon plazmasi oqsillari bilan bog‘lanish darajasi 10–20 % ni tashkil etadi. Ko‘rinadigan taqsimlanish hajmi taxminan 36 l ni tashkil etadi. Metabolizmi Inson organizmida metronidazolning turli xil metabolitlari hosil bo‘ladi. Asosiy metabolitlari: 1-(2-gidroksietil)-2-gidroksimetil-5-nitroimidazol («gidroksi hosila») va 2-metil-5-nitroimidazol-1-uksus kislotasi («kislota metaboliti»). Chiqarilishi Yuborilgan dozaning taxminan 80 % buyrak orqali chiqariladi, bunda o‘zgarmagan moddaning ulushi 10 % dan kam bo‘ladi. Taxminan 6 % jigar orqali chiqariladi. Metronidazolning qon plazmasidan yarim chiqarilish davri taxminan 8 soatni tashkil etadi. Maxsus bemor guruhlari Buyrak faoliyati buzilgan bemorlar Buyrak faoliyati buzilgan bemorlarda metronidazolning yarim chiqarilish davri biroz uzayadi. Og‘ir buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda yarim chiqarilish davri 30 soatgacha cho‘zilishi mumkin.
Manba: Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Farmatsevtika mahsulotlari xavfsizligi markazi — dori vositalari davlat reyestri, ro‘yxat raqami DV/X 11341/05/26, ro‘yxatga olingan: 14.05.2026. Qadoq rasmlari — Farmatsevtika tarmog‘ini rivojlantirish agentligi. Ma’lumot tanishish uchun, shifokor maslahatining o‘rnini bosmaydi. Sahifa yangilangan: .