Klatsid
- Ishlab chiqaruvchi
- Abbvie S.R.L.
- Mamlakat
- Italiya
- Ro‘yxat raqami
- DV/X 00200/03/15
- Ruxsat muddati
- 14.08.2031 gacha
- Saqlash muddati
- 3 yil
- ATX kodi
- J01FA09
Klatsid nima uchun ishlatiladi
Klatsid — makrolidlar guruhidagi antibiotik (klaritromitsin). Bolalar suspenziyasi 6 oylikdan 12 yoshgacha bolalarda klaritromitsinga sezgir mikroblar chaqirgan nafas yo‘llari, quloq va teri infeksiyalarini davolaydi.
Pastki nafas yo‘llari infeksiyalari
Bronxit, zotiljam (pnevmoniya) va boshqalar.
Yuqori nafas yo‘llari infeksiyalari
Halqum yallig‘lanishi (faringit), burun yon bo‘shliqlari yallig‘lanishi (sinusit) va boshqalar.
O‘tkir o‘rta otit
O‘rta quloqning o‘tkir yallig‘lanishi.
Teri va yumshoq to‘qima infeksiyalari
Follikulit, teri osti kletchatkasi yallig‘lanishi, saramas (roja) va boshqalar.
Mikobakterial infeksiyalar
Mycobacterium avium yoki Mycobacterium intracellulare chaqirgan tarqalgan yoki mahalliy infeksiyalar; Mycobacterium chelonae, Mycobacterium fortuitum yoki Mycobacterium kansasii chaqirgan mahalliy infeksiyalar.
Qancha va qanday qabul qilinadi
Rasmiy yo‘riqnoma bo‘yicha, 125 mg/5 ml bolalar suspenziyasi uchun. Doza bola vazniga qarab hisoblanadi: odatda har kilogrammga 7,5 mg dan kuniga 2 marta, ko‘pi bilan 500 mg dan kuniga 2 marta. Quyida 125 mg/5 ml suspenziya uchun hajmlar (250 mg/5 ml suspenziya uchun yo‘riqnomada boshqa hajmlar berilgan).
Kimga mumkin, kimga mumkin emas
Bolalar Mumkin
Suspenziya 6 oylikdan 12 yoshgacha bolalar uchun o‘rganilgan. Nojo‘ya ta’sirlar bolalarda kattalarnikiga o‘xshash deb hisoblanadi.
Homiladorlik Ehtiyotkorlik bilan
Xavfsizligi aniqlanmagan, homilaga zarari istisno qilinmaydi; I–II uch oylikda bola tushish xavfi oshgani haqida ma’lumotlar bor. Faqat shifokor foyda va xavfni yaxshilab baholagandan keyin, ayniqsa I uch oylikda.
Emizish davri Ehtiyotkorlik bilan
Xavfsizligi aniqlanmagan. Klaritromitsin ona sutiga o‘tadi (chaqaloq taxminan 1,7% doza oladi).
Yurak ritmi Mumkin emas
QT intervali uzaygan (tug‘ma yoki orttirilgan), ilgari qorincha aritmiyasi bo‘lgan, qonda kaliy yoki magniy kam bo‘lganlarga mumkin emas. Yurak ishemik kasalligi, og‘ir yurak yetishmovchiligi, o‘tkazuvchanlik buzilishi va sekin yurak urishida ehtiyotkorlik bilan.
Jigar va buyrak Ehtiyotkorlik bilan
Bir vaqtda og‘ir jigar va buyrak yetishmovchiligida mumkin emas. Jigar kasalligi va o‘rta yoki og‘ir buyrak yetishmovchiligida ehtiyotkorlik bilan. Gepatit belgilari (ishtaha yo‘qolishi, sariqlik, siydik to‘qlashishi, qichishish, qorin og‘rig‘i) bo‘lsa — darhol to‘xtatiladi.
Qand (saxaroza) Ehtiyotkorlik bilan
Saxaroza saqlaydi: fruktozani ko‘tarmaslik, glyukoza-galaktoza malabsorbsiyasi, saxaraza-izomaltaza yetishmovchiligida mumkin emas. Qandli diabetda saxaroza hisobga olinadi.
Ich ketishi (kolit) Ehtiyotkorlik bilan
Antibiotiklardan Clostridium difficile ich ketishi va psevdomembranoz kolit bo‘lishi mumkin — hatto davolashdan ikki oy o‘tib ham. Uzoq qo‘llanganda sezgir bo‘lmagan bakteriya va zamburug‘lar ko‘payishi mumkin.
Sezgirlik testi va chidamlilik Ehtiyotkorlik bilan
Makrolidlarga chidamli pnevmokokklar ko‘paymoqda, shuning uchun kasalxonadan tashqari pnevmoniyada Klatsid tayinlashdan oldin sezgirlik testi o‘tkazish muhim; kasalxona pnevmoniyasida u mos antibiotiklar bilan birga beriladi. Teri va yumshoq to‘qima infeksiyalarida ham sezgirlik testi kerak. Klaritromitsin va boshqa makrolidlar, linkomitsin, klindamitsin o‘rtasida o‘zaro chidamlilik bo‘lishi mumkin.
Immuniteti zaif bemorlar Ehtiyotkorlik bilan
OITS va immuniteti zaif bemorlarda mikobakterial infeksiyalarni uzoq vaqt yuqori dozada davolaganda Klatsid nojo‘ya ta’sirlarini OIV infeksiyasi yoki hamroh kasalliklar belgilaridan ajratish har doim ham mumkin emas.
Haydovchilar Ehtiyotkorlik bilan
Ma’lumot yo‘q, lekin bosh aylanishi, chalkashlik va mo‘ljalni yo‘qotish bo‘lishi mumkinligini hisobga oling.
Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar
- Makrolid antibiotiklari yoki yordamchi moddalarga yuqori sezuvchanlik
- Astemizol, sizaprid, pimozid, terfenadin bilan birga (QT uzayishi va xavfli aritmiya)
- Ergotamin, digidroergotamin (shoxkuya alkaloidlari) bilan birga
- Ichiladigan midazolam bilan birga
- Lovastatin yoki simvastatin bilan birga (mushak shikastlanishi, rabdomioliz xavfi)
- Kolxitsin bilan birga
- Tikagrelor, ivabradin, ranolazin, lomitapid bilan birga
- QT intervali uzayishi (tug‘ma yoki orttirilgan) yoki ilgari qorincha aritmiyasi, jumladan «torsades de pointes»
- Qonda kaliy yoki magniy kamligi
- Bir vaqtda og‘ir jigar va buyrak yetishmovchiligi
- Fruktozani ko‘tarmaslik, glyukoza-galaktoza malabsorbsiyasi, saxaraza-izomaltaza yetishmovchiligi
Tarkibi
125 mg/5 ml li dorining barcha moddalari, yordamchi moddalar ham
Nojo‘ya ta’sirlar
Qanchalik ko‘p uchrashi bo‘yicha
Boshqa dorilar bilan birga
Sizaprid, pimozid, astemizol, terfenadin Birga ichilmaydi
Xavfli yurak aritmiyasi (QT uzayishi, qorincha taxikardiyasi va fibrillyatsiyasi).
Ergotamin, digidroergotamin Birga ichilmaydi
O‘tkir ergotizm: tomirlar spazmi, qo‘l-oyoq va boshqa to‘qimalarning qonsizlanishi.
Ichiladigan midazolam Birga ichilmaydi
Midazolam miqdori 7 baravar oshadi.
Lovastatin, simvastatin Birga ichilmaydi
Rabdomioliz xavfi — klaritromitsin davomida to‘xtatiladi.
Kolxitsin Birga ichilmaydi
Kolxitsin bilan zaharlanish, ba’zan o‘lim holatlari.
Lomitapid, tikagrelor, ivabradin, ranolazin Birga ichilmaydi
Birga qo‘llash mumkin emas.
Boshqa statinlar Ehtiyotkorlik
Yo‘riqnomaga ko‘ra, statinning eng kichik dozasi tavsiya etiladi (CYP3A bilan almashinmaydigan statin, masalan fluvastatin, ko‘rib chiqiladi); miopatiya belgilari kuzatiladi.
Rifampitsin, rifabutin, rifapentin, fenitoin, karbamazepin, fenobarbital, dalachoy, efavirenz, nevirapin, etravirin Ehtiyotkorlik
Klaritromitsin samarasi kamayishi mumkin. Rifabutin bilan uveit xavfi oshadi.
Ritonavir, atazanavir, sakvinavir, itrakonazol Ehtiyotkorlik
Ikki tomonlama ta’sir: dorilar miqdori oshadi. Proteaza ingibitorlari bilan klaritromitsin kuniga 1000 mg dan oshmasligi kerak; buyrak yetishmovchiligida doza kamaytiriladi.
Xinidin, dizopiramid va QT ni uzaytiruvchi boshqa dorilar, gidroksixlorokin, xlorokin Ehtiyotkorlik
Aritmiya xavfi — EKG nazorati. Dizopiramid bilan qand tushishi mumkin.
Qand tushiruvchi dorilar (sulfonilmochevina, nateglinid, repaglinid) va insulin Ehtiyotkorlik
Qandning keskin tushishi mumkin — qand nazorat qilinadi.
Varfarin va to‘g‘ridan-to‘g‘ri antikoagulyantlar (dabigatran, rivaroksaban, apiksaban, edoksaban) Ehtiyotkorlik
Kuchli qon ketish xavfi — XNM va protrombin nazorat qilinadi.
Kortikosteroidlar (tizimli va ingalyatsion) Ehtiyotkorlik
Ularning nojo‘ya ta’sirlari kuchayishi mumkin.
Alprazolam, triazolam, venaga yuboriladigan midazolam Ehtiyotkorlik
Uyquchanlik va chalkashlik; doza to‘g‘rilanadi.
Digoksin Ehtiyotkorlik
Digoksin miqdori oshib, xavfli aritmiya bo‘lishi mumkin — qondagi miqdori nazorat qilinadi.
Teofillin, karbamazepin, fenitoin, valproat, siklosporin, takrolimus, silostazol, omeprazol, kvetiapin, vinblastin Ehtiyotkorlik
Ularning qondagi miqdori oshishi mumkin — nazorat va doza to‘g‘rilash kerak bo‘lishi mumkin.
Sildenafil, tadalafil, vardenafil, tolterodin Ehtiyotkorlik
Ularning dozasini kamaytirish kerak bo‘lishi mumkin.
Verapamil, amlodipin, diltiazem Ehtiyotkorlik
Past qon bosimi xavfi; verapamil bilan sekin yurak urishi va laktatatsidoz kuzatilgan.
Zidovudin Ehtiyotkorlik
Kattalarda tabletka bilan zidovudin miqdori kamayadi (4 soat oraliq bilan ichiladi); bolalarda suspenziya bilan bu ta’sir kuzatilmagan.
Flukonazol Ehtiyotkorlik
Klaritromitsin miqdori biroz oshadi, doza o‘zgartirilmaydi.
Ko‘p ichib qo‘ydingizmi?
Ko‘p miqdorda ichilganda oshqozon-ichak belgilari bo‘lishi mumkin. Bir bemorda 8 g ichilgandan keyin ruhiy holat o‘zgarishi, paranoyya, qonda kaliy va kislorod kamayishi kuzatilgan. So‘rilmagan dori tezda chiqariladi va belgilarga qarab davolanadi; dializ samarasiz.
Klatsid narxi
Davlat belgilagan eng yuqori chakana narx (referent narx). Har bir qadoq yonida narx belgilangan sana.
Manba: Farmatsevtika tarmog‘ini rivojlantirish agentligi, referent narxlar ro‘yxati.
Analoglari: klaritromitsin
Tarkibida klaritromitsin bor 10 ta dori. Almashtirishdan oldin shifokor yoki farmatsevt bilan maslahatlashing.
FromilidTabletka · 500 mg · SloveniyaRetseptli
KlabelSuspenziya · 250 mg/5 ml · O‘zbekistonRetseptli
KlarantaTabletka · 500 mg · HindistonRetseptliKo‘p beriladigan savollar
Bolaga Klatsid suspenziyasidan necha ml berish kerak?
125 mg/5 ml suspenziyadan kuniga 2 marta: 8–11 kg — 2,5 ml, 12–19 kg — 5 ml, 20–29 kg — 7,5 ml, 30–40 kg — 10 ml. 8 kg dan kam bolalarga doza har kilogrammga taxminan 7,5 mg dan hisoblanadi.
Klatsid necha kun ichiladi?
Odatda 5–10 kun, qo‘zg‘atuvchi va kasallik og‘irligiga qarab — muddatni shifokor belgilaydi.
Ovqatdan oldin yoki keyin beriladimi?
Tayyor suspenziyani ovqat bilan yoki ovqatsiz, sut bilan ham berish mumkin.
Klatsid qaysi yoshdan beriladi?
Suspenziya 6 oylikdan 12 yoshgacha bolalarda qo‘llanadi.
Klatsid bilan boshqa dorilarni birga ichsa bo‘ladimi?
Ko‘p dorilar bilan mumkin emas yoki ehtiyotkorlik kerak (masalan, kolxitsin, simvastatin, ichiladigan midazolam, ergotamin, ayrim yurak dorilari). Bolangiz ichayotgan barcha dorilarni shifokorga ayting.
Klatsiddan ich ketsa nima qilish kerak?
Ich ketishi tez-tez uchraydigan nojo‘ya ta’sir. Yo‘riqnomaga ko‘ra, antibiotikdan keyingi ich ketishida Clostridium difficile chaqirgan ich ketishi (CDAD) ehtimolini hisobga olish kerak; bunday holatlar antibiotikdan ikki oy o‘tib ham qayd etilgan.
Rasmiy yo‘riqnoma
Rasmiy yo‘riqnomaning to‘liq matni
Tavsifi
granulalar – yengil sochiluvchan, oqdan deyarli oq ranggacha, mevali hushbo‘yli granulalar;
tayyor suspenziya – tiniq bo‘lmagan, oqdan deyarli oq rangligacha bo‘lgan, mevali hushbo‘yli suspenziya.
Qo‘llanilishi
6 oylikdan 12 yoshgacha bo‘lgan bolalarda klaritromisinga sezgir mikroorganizmlar chaqirgan infeksiyalarni davolashda qo‘llaniladi:
Quyi nafas yo‘llarining infeksiyalari (bronxit, pnevmoniya va boshq.). (“Maxsus ko‘rsatmalar” va “Farmakologik xususiyatlari” sezuvchanlik testlari bo‘limiga qarang.)
Yuqori nafas yo‘llarining infeksiyalari (faringit, sinusit va boshq.).
O‘tkir o‘rta otit.
Teri va yumshoq to‘qimalarning infeksiyalari (follikulit, teri osti kletchatkasini yallig‘lanishi, saramasli yallig‘lanish va boshq.). (“Maxsus ko‘rsatmalar” va “Farmakologik xususiyatlari” sezuvchanlik testlari bo‘limiga qarang.)
Mycobacterium avium yoki Mycobacterium intracellulare chaqirgan disseminasiyalangan yoki lokalizasiyalangan mikobakterial infeksiyalar. Mycobacterium chelonae, Mycobacterium fortuitum yoki Mycobacterium kansasii tomonidan chaqirilgan lokalizasiyalangan infeksiyalarda qo‘llanadi.
Antibakterial vositalarni muvofiq ravishda qo‘llash yuzasidan rasmiy Milliy tavsiyalarni e’tiborga olish lozim.
Qo‘llash usuli va dozalari
12 yoshgacha bo‘lgan bolalar
6 oylikdan 12 yoshgacha bo‘lgan bolalarda klaritromisinning bolalar uchun suspenziyasini qo‘llash bilan klinik tadqiqotlar o‘tkazilgan. Shunday qilib, 12 yoshdan kichik bolalar uchun klaritromisinning bolalar uchun suspenziyasi (ichga qabul qilish uchun suspenziya tayyorlash uchun granulalar) buyuriladi.
Mikobakterial bo‘lmagan infeksiyalarni davolash uchun suspenziya shaklidagi klaritromisinning bolalar uchun tavsiya etilgan sutkalik dozasi (125 mg/5 ml yoki 250 mg/5 ml) sutkada 7,5 mg/kg dan 2 marta, to maksimal – 500 mg sutkada 2 martani tashkil qiladi. Davolash davomiyligi qo‘zg‘atuvchining turi va kasallikning kechishini og‘irligiga qarab, odatda 5-10 kunni tashkil qiladi. Tayyorlangan suspenziyani ovqat bilan yoki usiz, shuningdek sut bilan qabul qilish mumkin.
Quyidagi jadvalda bolalarning tana vazni va suspenziyaning konsentrasiyasiga (125 mg/5 ml yoki 250 mg/ml) asoslangan dozalash bo‘yicha tavsiyalar berilgan.
Bolaning tana vaznidan kelib chiqib preparatni dozalash bo‘yicha tavsiyalar | ||
Tana vazni* (kg) | 7,5 mg/kg x kuniga 2 marta doza uchun suspenziyaning xajmi | |
125 mg/5 ml | 250 mg/5 ml | |
Kilogramm | doza (ml) x sutkada 2 marta | doza (ml) x sutkada 2 marta |
8 – 11 | 2,5 ml | 1,25 ml |
12 – 19 | 5,0 ml | 2,5 ml |
20 – 29 | 7,5 ml | 3,75 ml |
30 – 40 | 10,0 ml | 5,0 ml |
* Tana vazni 8 kg gacha bo‘lgan bolalarga dozani tana vaznining kilogrammiga nisbatan hisoblash lozim (7,5 mg/kg sutkada 2 marta). |
Mikobakterial infeksiyalari bo‘lgan pasiyentlar uchun dozalash
Tarqalgan yoki lokal mikobakterial infeksiyalari (M.avium, M.intracellulare, M.chelonae, M.fortuitum, M.kansasii) bo‘lgan bolalar uchun klaritromisinning tavsiya etilgan dozasi, maksimal doza 500 mg dan sutkada ikki martadan oshirmagan holda, kuniga ikki marta 7,5 mg/kg dan 15 mg/kg gachani tashkil qiladi.
Davolash preparatni qo‘llashdan klinik samaradorlik kuzatilmagunicha davom ettiriladi. Boshqa antimikobakterial preparatlarni qo‘shish klinik samarali bo‘lishi mumkin.
Tana vaznidan kelib chiqib, mikobakterial infeksiyasi bo‘lgan bolalarda dozalash uchun tavsiyalar | ||||
Tana vazni* | Dozasi ml da, kuniga ikki marta qabul qilish uchun (KLARITROMISIN, 125 mg/5 ml) | Dozasi ml da, kuniga ikki marta qabul qilish uchun (KLARITROMISIN, 250 mg/5 ml) | ||
kilogramm | 7,5 mg/ml kuniga ikki marta | 15 mg/kg kuniga ikki marta | 7,5 mg/ml kuniga ikki marta | 15 mg/kg kuniga ikki marta |
8 – 11 | 2,5 ml | 5 ml | 1,25 ml | 2,5 ml |
12 – 19 | 5 ml | 10 ml | 2,5 ml | 5 ml |
20 – 29 | 7,5 ml | 15 ml | 3,75 ml | 7,5 ml |
30 – 40 | 10 ml | 20 ml | 5 ml | 10 ml |
* Tana vazni 8 kg gacha bo‘lgan bolalarga dozni tana vaznining kilogrammiga nisbatan hisoblash lozim (7,5-15 mg/kg sutkada 2 marta). |
Buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan pasiyentlar
Kreatinin klirensi 30 ml/min/1,73 m2 dan kam buyrak faoliyatini buzilishi bo‘lgan bolalar uchun klaritromisinning dozasi ikki marta kamaytirilishi kerak, ya’ni kuniga bir marta 250 mg yoki og‘irroq infeksiyalarda kuniga ikki marta 250 mg. Ko‘rsatilgan guruh pasiyentlarida davolashning maksimal davomiyligi 14 kundan oshmasligi kerak.
Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar
Makrolid guruhi antibiotiklariga va preparatning har qanday yordamchi moddalariga o‘ta yuqori sezuvchanlik.
Klaritromisinni quyidagi preparatlarning birontasi bilan bir vaqtda qo‘llash mumkin emas: astemizol, sizaprid, pimozid, terfenadin, chunki bu QT intervalini uzayishiga va yurak aritmiyalarining, shu jumladan qorinchalar taxikardiyasi, qorinchalar fibrillyasiyasi va piruet qorincha taxikardiya torsades de pointes rivojlanishiga olib kelishi mumkin (“Dorilarning o‘zaro ta’siri” ga qarang)
Klaritromisin va shoxkuya alkaloidlari (ergotamin, digidroergotamin) bilan bir vaqtda qabul qilish mumkin emas, chunki bu ergotoksiklikka olib kelishi mumkin (“Dorilarning o‘zaro ta’siri” ga qarang)
Klaritromisinni peroral qo‘llash uchun midazolam bilan bir vaqtda qo‘llash mumkin emas.
Anamnezida QT intervalining uzayishi yoki yurak qorinchalari aritmiyalari, shu jumladan ikki tomonlama yo‘nalgan taxikardiyasi bo‘lgan pasiyentlarga klaritromisinni buyurish mumkin emas (“Maxsus ko‘rsatmalar” va “Dorilarning o‘zaro ta’siri” ga qarang).
Klaritromisinni gipokaliyemiyasi yoki gipomagniyemiyasi bo‘lgan pasiyentlarga buyurish mumkin emas (QT intervalining uzayishi xavfi).
Bir vaqtning o‘zida og‘ir jigar va buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan pasiyentlarga klaritromisinni buyurish mumkin emas.
Miopatiya, shu jumladan rabdomiolizni rivojlanishi xavfi sababli, klaritromisinni CYP3A4 tomonidan ahamiyatli darajada metabolizmga uchraydigan GMG-KoA-reduktaza ingibitorlari (statinlar) (lovastatin yoki simvastatin) bilan bir vaqtda qo‘llash mumkin emas (“Maxsus ko‘rsatmalar”ga qarang).
Klaritromisin (va CYP3A4 ning kuchli boshqa ingibitorlari) ni kolxisin bilan bir vaqtda qabul qilish mumkin emas (“Maxsus ko‘rsatmalar” va “Dorilarning o‘zaro ta’siri” ga qarang).
Tikagrel, ivabradin yoki ranolazin bilan bir vaqtda qabul qilish mumkin emas. (“Maxsus ko‘rsatmalar” va “Dorilarning o‘zaro ta’siri” ga qarang).
Klaritromisin va lomitapidni bir vaqtda qo‘llash mumkin emas.
Nojo‘ya ta’sirlar
Kattalar va bolalarni klaritromisin bilan davolashda eng tez-tez uchraydigan va keng tarqalgan nojo‘ya reaksiyalar qorin sohasida og‘riq, diareya, ko‘ngil aynishi, qusish va ta’mning buzilishini o‘z ichiga oladi. Bu nojo‘ya reaksiyalar odatda axamiyatsiz ifodalangan va makrolid antibiotiklarning xavfsizligini ma’lum bo‘lgan profili bilan to‘g‘ri keladi.
Klinik tadqiqotlar vaqtida bu nojo‘ya reaksiyalarning tez-tezligida, mikobakterial infeksiyalari bo‘lgan yoki bo‘lmagan pasiyentlar guruxlari orasida axamiyatli farqlar aniqlanmagan.
Quyida jadvalda klaritromisin, ichish uchun suspenziya tayyorlash uchun granulalar ishlatilganda klinik tadqiqotlar vaqtida va postmarketing qo‘llashda paydo bo‘lgan nojo‘ya reaksiyalari keltirilgan.
Xech bo‘lmaganda ehtimol klaritromisinni qabul qilish bilan bog‘liq bo‘lgan nojo‘ya reaksiyalari a’zolar tizimi bo‘yicha va paydo bo‘lishining tez-tezligi bo‘yicha taqsimlangan: juda tez-tez (≥1/10), tez-tez (≥1/100 dan <1/10 gacha), tez-tez emas (≥1/1000 dan <1/100 gacha), va tez-tezligi noma’lum bo‘lgan (postmarketing kuzatuvlarda aniqlangan nojo‘ya reaksiyalar; bor bo‘lgan ma’lumotlardan tez-tezligini aniqlash mumkin emas). Har bir guruh chegarasida nojo‘ya reaksiyalar, agar og‘irligini baholash mumkin bo‘lgan bo‘lsa, ko‘rinishlarining og‘irligini kamayib borishi tartibida berilgan.
Klaritromisinni qabul qilganda xabar berilgan nojo‘ya reaksiyalar | ||||
MedDRA bo‘yicha a’zolar tizimi sinfi | Juda tez-tez (≥1/10) | Tez-tez (≥1/100 dan <1/10 gacha) | Tez-tez emas (≥1/1000 dan <1/100 gacha) | Tez-tezligi noma’lum* (mavjud ma’lumotlar asosida tez-tezligini aniqlash mumkin emas) |
Infeksion va parazitar kasalliklar | Kandidoz, infeksiya, vaginal infeksiya | Soxtamembranoz kolit, saramasli yallig‘lanish | ||
Qon va limfatik tizimi tomonidan buzilishlar | leykopeniya, , trombositopeniya | Agranulositoz, trombositopeniya | ||
Immun tizimi tomonidan buzilishlar | O‘ta yuqori sezuvchanlik | Anafilaktik reaksiya, angionevrotik shish | ||
Modda almashinuvi va ovqatlanish tomonidan buzilishlar | Anoreksiya, ishtahani pasayishi | |||
Ruhiyatni buzilishlari | Uyqusizlik | Xavotirlik, asabiylik | Psixotik buzilishlar, ongni chalkashishi, depersonalizasiya,depressiya, dezoriyentasiya, gallyusinasiyalar, g‘ayrioddiy tush ko‘rishlar, maniya | |
Nerv tizimi tomonidan buzilishlar | Disgevziya, bosh og‘rig‘i | Bosh aylanishi, uyquchanlik, tremor | Mushak spazmlari, agevziya, parosmiya, anosmiya, paresteziya | |
Eshitish va muvozanat a’zosi tomonidan buzilishlar | Vertigo, eshitishni buzilishi, quloqlarda jaranglash | Karlik | ||
Yurak tomonidan buzilishlar | QT intervalini uzayishi, yurak urishini tezlashishi | Piruet qorincha taxikardiyasi (torsades de pointes), qorincha taxikardiyasi, qorinchalar fibrillyasiyasi | ||
Qon-tomir tomonidan buzilishlar | Qon quyilishi | |||
Me’da-ichak yo‘llari tomonidan buzilishlar | Diareya, qusish, dispepsiya, ko‘ngil aynishi, qorin sohasida og‘riq | Stomatit, glossit, qabziyat, og‘izni qurishi, kekirish, meteorizm | O‘tkir pankreatit, tilning rangini o‘zgarishi, tishlarning rangini o‘zgarishi | |
Jigar va o‘t chiqarish yo‘llari tomonidan buzilishlar | Jigarning funksional sinamalarini me’yordan siljishi | Alaninaminotransferaza darajasini oshishi, Aspartataminotransferaz darajasini oshishi | Jigar yetishmovchiligi, gepatosellyulyar sariqlik | |
Teri va teri osti kletchatkasi tomonidan buzilishlar | Toshma, gipergidroz | Qichishish, eshakemi, makulo-papulyoz toshma | Teridagi og‘ir nojo‘ya reaksiyalar (SCAR) (masalan, o‘tkir tarqalgan ekzantematoz pustulyoz (AGEP), Stivens-Djonson sindromi, toksik epidermal nekroliz, eozinofiliya va tizimli ko‘rinishlar (DRESS) bilan kechuvchi dori toshmasi, akne | |
Skelet-mushak va biriktiruvchi to‘qima tomonidan buzilishlar | Mushak spazmlari | Miopatiya | ||
Buyrak va siydik chiqarish yo‘llari tomonidan buzilishlar | Buyrak yetishmovchiligi, interstisial nefrit | |||
Umumiy buzilishlar va preparatni yuborish joyidagi reaksiya | Gipertermiya,asteniya | |||
Laborator va instumental ma’lumotlar | Xalqaro me’yorlashtirilgan nisbatni oshishi, protrombin vaqtini oshishi, siydikni rangini o‘zgarishi | |||
*Ushbu reaksiyalar xaqida soni aniqlanmagan pasiyentlar populyasiyasidan ixtiyoriy ravishda xabar olinganligi tufayli, bunday reaksiyalarning tarqalganlik darajasini ishonchli baholash yoki tibbiy preparatni qo‘llash bilan bog‘liq sabab-oqibat bog‘liqligini har doim ham aniq aniqlab bo‘lmaydi. Klaritromisinni qo‘llashning umumiy tajribasi 1 milliarddan ortiq pasiyent-kunni tashkil qiladi. **Rabdomioliz to‘g‘risidagi ba’zi xabarlarda, klaritromisin rabdomioliz chaqirishi mumkin bo‘lgan boshqa dori vositalari (masalan, statinlar, fibratlar, kolxisin va allopurinol) bilan bir vaqtda qabul qilingan. |
Bolalardagi nojo‘ya reaksiyalarning tarqalganlik darajasi, turi va og‘irligi kattalardagiga mos keladi deb taxmin qilinadi.
Immun tizimini buzilishi bo‘lgan pasiyentlar
Klaritromisinning yuqori dozalarini tavsiya etilgandan uzoqroq qo‘llagan OITS bo‘lgan pasiyentlarda va immun tizimida buzilishlar bo‘lgan pasiyentlarda klaritromisin preparatini qo‘llash bilan bog‘liq nojo‘ya reaksiyalar va asosiy yoki yo‘ldosh kasallikning simptomlarini ajratish qiyin bo‘lgan.
Klaritromisinni 1000 mg sutkalik dozada qabul qilgan pasiyentlarda eng ko‘p uchragan nojo‘ya samaralari ko‘ngil aynishi, qusish, ta’m bilishni o‘zgarishi, qorin sohasida og‘riq, diareya, toshma, meteorizm, bosh og‘rig‘i, qabziyat, eshitishni buzilishi, shuningdek qon zardobda ALT va AST ni oshishi bo‘lgan.
Dispnoe, uyqusizlik va og‘izni qurishi tez-tez bo‘lmagan suratda yuz bergan.
Immuniteti susaygan pasiyentlarda laborator ko‘rsatkichlarni normal ko‘rsatkichlardan ahamiyatli darajada siljishlarini tahlil qilinib, ularni baholangan (ya’ni keskin oshish yoki pasayish). Ushbu keltirilgan mezon asosida klaritromisinni har kuni 1000 mg dozada qabul qilgan 2-3% pasiyentlarda ALT va AST miqdorini axamiyatli oshishi va qonda leykositlar va trombositlar sonini kamayishi kuzatilgan. Ayrim pasiyentlarda qonda mochevina miqdorini oshishi kuzatilgan.
Maxsus ko‘rsatmalar
Shifokor klaritromisinni homilador ayollarga, ayniqsa homiladorlikning I uch oyligida agar foyda xavfdan ustun bo‘lgan hollardagina buyurishi mumkin.
Boshqa antibiotiklar kabi uzoq muddatli qo‘llash sezgir bo‘lmagan bakteriyalar va zamburug‘larning oshiqcha o‘sishini chaqirishi mumkin. Superinfeksiya paydo bo‘lganida muvofiq davolashni boshlash kerak.
Klaritromisinning katta qismi jigar orqali chiqariladi. Shuning uchun jigar funksiyasini buzilish bo‘lgan pasiyentlarga bu antibiotikni ehtiyotkorlik bilan buyurish kerak. Shuningdek klaritromisinni o‘rtacha va og‘ir darajadagi buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan pasiyentlarga buyurilganda ehtiyotkorlikka rioya qilish lozim.
Og‘ir buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan pasiyentlarda preparatni extiyotkorlik bilan qo‘llash kerak.
Klaritromisin qo‘llanganida jigar faoliyatining buzilishi, shu jumladan jigar fermentlarining yuqori darajasi, va sariqlik bilan yoki usiz kechuvchi gepatosellyulyar va/yoki xolestatik gepatit xaqida xabar berilgan. Jigar faoliyatining bu buzilishi og‘ir va odatda qaytuvchan bo‘lishi mumkin. Shuningdek, o‘lim bilan yakunlangan jigar yetishmovchiligi hollari qayd etilgan, u asosan jiddiy asosiy kasalliklar va/yoki yondosh medikamentoz davolash bilan assosiasiyalangan. Gepatitning anoreksiya, sariqlik, siydikni to‘qlashishi, qorin soxasida qichishish yoki og‘riq kabi ko‘rinishlari va simptomlari paydo bo‘lganida klaritromisinni qo‘llashni darxol to‘xtatish kerak.
Ko‘pchilik antibakterial preparatlarni, shu jumladan makrolidlarni qabul qilinganda og‘irlik darajasi o‘rtachadan hayot uchun xavfli bo‘lgan soxtamembranoz kolit hollari qayd etilgan. Ko‘pchilik antibakterial preparatlarni, shu jumladan klaritromisin qo‘llanganida, Clostridium difficile (CDAD) chaqirgan yengil og‘irlik darajasidan fatal yakunlanadigan diareyaning rivojlanishi haqida xabar berilgan. Antibakterial preparatlarni qabul qilish ichakning normal mikroflorasini o‘zgartiradi, bu C. difficile ni ortiqcha o‘sishiga olib keladi. Antibiotiklar chaqirgan diareyasi bo‘lgan barcha pasiyentlarda CDAD rivojlanishi mumkinligini e’tiborga olish kerak. Anamnezni sinchiklab to‘plash kerak, chunki antibakterial preparatlar qo‘llanganidan keyin ikki oy o‘tgach CDAD rivojlanishi to‘g‘risida xabar qilingan.
Kolxisin
Klaritromisin va kolxisinni birga qabul qilganda, ayniqsa keksa pasiyentlarda, shu jumladan buyrak yetishmovchiligi fonida kolxisinli toksiklik haqida postmarketing xabarlari mavjud. Ba’zi pasiyentlarda o‘lim hollari qayd etilgan (“Dorilarning o‘zaro ta’siri”ga qarang). Klaritromisin va kolxisinni birga qabul qilish mumkin emas (“Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar” ga qarang).
Klaritromisinni vena ichiga in’eksiyauchun yoki og‘iz bo‘shlig‘i shilliq pardasi orqali triazolam va midazolam kabi triazolbenzadiazepinlar bilan bir vaqtda extiyotkorlik bilan buyurish kerak (“Dorilarning o‘zaro ta’siri” ga qarang).
Yurak qon tomir tizimi tomonidan buzilishlar
Yurak aritmiyasi va ikki tomonlama yo‘nalgan taxikardiya (torsades de pointes) xavfidan dalolat beruvchi miokardning repolyarizasiya davrini va QT intervalini uzayishi makrolidlar, shu jumladan klaritromisin bilan davolanish vaqtida kuzatilgan (“Nojo‘ya ta’sirlari” ga qarang). Quyidagi vaziyatlar yurak qorinchalari aritmiyasi (jumladan ikki tomonlama yo‘nalgan taxikardiya (torsades de pointes)) xavfiga olib kelishi mumkinligi tufayli, klaritromisinni quyidagi guruh pasiyentlarida ehtiyotkorlik bilan qo‘llash kerak:
Yurak ishemik kasalligi, og‘ir yurak yetishmovchiligi, impulsni yurak bo‘yicha o‘tkazuvchanligini buzilishi yoki klinik ahamiyatli bradikardiyasi bo‘lgan pasiyentlar.
Gipomagneziyemiya i gipokaliyemiya kabi elektrolit balansi buzilishlari bo‘lgan pasiyentlarga klaritromisinni buyurish mumkin emas. (“Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar” ga qarang).
QT intervalini uzayishini chaqirishi mumkin bo‘lgan tibbiy preparatlar bilan bir vaqtda qabul qilayotgan pasiyentlar (“Dorilarning o‘zaro ta’siri” bo‘limiga qarang).
Klaritromisinni astemizol, sizaprid, pimozid va terfenadin bilan bir vaqtda buyurish mumkin emas (“Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar” ga qarang).
Klaritromisinni QT intervalini tug‘ma yoki orttirilgan uzayishi yoki anamnezida yurak qorinchalari aritmiyalari bo‘lgan pasiyentlarda qo‘llash mumkin emas (Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar ga qarang).
Klaritromisinni gidroksixloroxin yoki xloroxin qabul qilayotgan pasiyentlarga tayinlashdan oldin, yurak-qon tomir asoratlari va yurak-qon tomir kasalliklaridan o‘lim xavfining ortishi ehtimoli tufayli, foyda va xavf nisbatini sinchiklab baholash lozim (“Dori o‘zaro ta’siri” ga qarang).
Makrolidlarni qo‘llash natijasida yurak - qon tomirlarga nojo‘ya ta’siri rivojlanish xavfini tekshirishga oid epidemiologik tadqiqotlar o‘zgaruvchan natijalar ko‘rsatdi.
Bir qator noeksperimental tekshirishlar vaqtida makrolidlar, jumladan klaritromisin, qo‘llash natijasida qisqa muddatli yurak ritmi buzilishlari, miokard infarkti va yurak – qon tomir kasalliklari natijasidagi o‘lim xavfi kamdan kam holatlarda kuzatildi. Bu natijalarni ko‘rib chiqish klaritromisin qo‘llashning afzalliklari bilan muvozanatlangan bo‘lishi kerak.
Pnevmoniya
Makrolidlarga chidamli Streptococcus pneumoniae ning shtammlari keng tarqalganligi tufayli, nogospital pnevmoniyasi bo‘lgan pasiyentlarga klaritromisinni buyurishdan oldin sezgirlikka sinama o‘tkazish muxim. Gospital pnevmoniya xolida, klaritromisinni boshqa muvofiq antibiotiklar bilan birga buyuriladi.
Teri va yumshoq to‘qimalarning og‘irligi yengil va o‘rtacha darajali infeksiyalari
Bunday infeksiyalarning eng ko‘p uchraydigan qo‘zg‘atuvchilari Staphylococcus aureus va Streptococcus pyogenes dir, ular makrolidlarga ham rezistent bo‘lishi mumkin. Demak, uchun sezgirlikka sinama o‘tkazish lozim. Agar beta-laktam antibiotiklarni qo‘llash mumkin bo‘lmagan hollarda (masalan, allergiya tufayli), boshqa preparatlar, masalan klindamisinni qo‘llash afzal hisoblanadi. Xozirgi vaqtda makrolidlar faqat ayrim teri va yumshoq to‘qimalarning infeksiyalarini davolashda qo‘llanadi, masalan: Corinobacterium minutissimum (eritrazma), acne vulgaris, saramasli yallig‘lanish, shuningdek penisillinlar bilan davolashni qo‘llash mumkin bo‘lmagan vaziyatlarda.
Anafilaksiya, teridagi og‘ir nojo‘ya reaksiyalari (SCAR) (masalan, o‘tkir tarqalgan ekzantematoz pustulyoz (AGEP), Stivens-Djonson sindromi, toksik epidermal nekroliz va DRESS kabi o‘ta yuqori sezuvchanlikning og‘ir o‘tkir reaksiyalari rivojlanganida, klaritromisin bilan davolashni darhol to‘xtatish va shoshilinch ravishda muvofiq davolashni boshlash kerak. Klaritromisinni CYP3A4 ni induksiyalovchi preparatlar bilan bir vaqtda extiyotkorlik bilan buyurish kerak («Dori vositalari bilan o‘zaro ta’siri»ga qarang).
Klaritromisin va boshqa makrolidlar, shuningdek linkomisin va klindomisin orasida kesishgan rezistentlik bo‘lishi mumkinligiga e’tibor berish kerak.
GMG-KoA-reduktaza ingibitorlari (statinlar)
Klaritromisinni lovastatin yoki simvastatin bilan majmuada qo‘llash mumkin emas (“Qo‘llash mumkin bo‘lmagan xolatlar” ga qarang).
Klaritromisinni boshqa statinlar bilan bir vaqtda ehtiyotkorlik bilan qo‘llash kerak. Klaritromisin va statinlarni bir vaqtda qabul qilgan pasiyentlarda rabdomiolizning rivojlanishi xaqida xabar berilgan. Bunday pasiyentlarda miopatiyaning belgilari va simptomlari borligiga kuzatish kerak.
Agar klaritromisin va statinlarni bir vaqtda qo‘llash zarurati bo‘lgan hollarda statinning qayd etilgan eng minimal dozasini buyurish kerak. CYP3A metabolizmiga bog‘liq bo‘lmagan statinni, masalan, fluvastatinni qo‘llash imkoniyatni ko‘rib chiqish kerak (“Dorilarning o‘zaro ta’siri”ga qarang).
Peroral gipoglikemik vositalar/Insulin
Klaritromisin va peroral gipoglikemik vositalarni (masalan, sulfonilmochevina hosilalari) va/yoki insulinni bir vaqtda qabul qilganda yaqqol gipoglikemiyani chaqirishi mumkin. Glyukoza darajasini sinchiklab monitoringini o‘tkazish tavsiya qilinadi.
Peroral antikoagulyantlar
Klaritromisin va varfarinni bir vaqtda qabul qilganda jiddiy qon ketishini paydo bo‘lishi va XMN (xalqaro me’yorlashtirilgan nisbat) ko‘rsatgichlarini va protrombin indeksini ahamiyatli oshishini xavfi bor. Pasiyentlar bir vaqtda klaritromisin va peroral antikoagulyantlarni qabul qilayotgan vaqtlarida XMN ko‘rsatgichini va protrombin vaqtini tez-tez nazorat qilish kerak.
Klaritromisinni dabigatran, rivaroksaban, apiksaban va edoksaban kabi to‘g‘ridan-to‘g‘ri ta’sir etuvchi peroral antikoagulyantlar bilan birga qo‘llaganda, ayniqsa qon ketish xavfi yuqori bo‘lgan pasiyentlarda ehtiyotkorlikka rioya qilish lozim.
Yordamchi moddalar
Ichga qabul qilish uchun suspenziya tayyorlash uchun granulalar dori shaklidagi klaritromisinning tarkibiga saxaroza kiradi. Kam uchraydigan fruktozani nasliy o‘zlashtiraolmaslik, saxaro-izomaltoz yetishmovchiligi va glyukozo-galaktoz malabsorbsiya sindromi bo‘lgan pasiyentlarda preparatni qo‘llash mumkin emas.
Diabet bilan kasal bo‘lgan pasiyentlar, preparat tarkibiga saxaroza kirishini inobatga olishlari kerak.
Boshqa dorilar bilan o‘zaro ta’siri
O‘zaro ta’sirning og‘ir oqibatlari rivojlanishi mumkinligi sababli quyidagi dori preparatlarni klaritromisin bilan birga qo‘llash qat’iyan man etiladi.
Sizaprid, pimozid, astemizol, terfenadin
Klaritromisin va sizapridni bir vaqtda qabul qilgan pasiyentlarda sizapridning miqdorini oshishi aniqlangan, bu QT intervalni uzayishiga va yurak aritmiyalariga, shu jumladan yurak qorinchalari taxikardiyasi, yurak qorinchalari fibrillyasiyasi va ikki tomonlama yo‘nalgan taxikardiyaga olib kelishi mumkin. Shunga o‘xshash ko‘rinishlar klaritromisin va pimozidni bir vaqtda qabul qilgan pasiyentlarda aniqlangan. (“Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar” ga qarang).
Makrolidlar terfenadinning metabolizmini o‘zgartirib, uning darajasini oshishiga olib kelishi haqida xabar berilgan, bu ayrim hollarda QT intervalni uzayishi, yurak qorinchalari taxikardiyasi, yurak qorinchalari fibrillyasiyasi va piruet turdagi qorinchalar taxikardiyasi kabi aritmiyalar bilan kechgan (“Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar” ga qarang). 14 ta sog‘lom ko‘ngillilarda o‘tkazilgan bir tadqiqotning natijalari bo‘yicha klaritromisin va terfenadinni birga qabul qilish qon zardobida terfenadinning kislotali metabolitining miqdorini ikki-uch marta oshishiga, shuningdek QT intervalini uzayishiga olib kelgan, bu klinik jihatdan ahamiyatli ko‘rinishlarga olib kelmagan. Shunga o‘xshash samara astemizol va boshqa makrolidlarni bir vaqtda qabul qilinganda kuzatilgan.
Shoxkuya alkaloidlari
Postmarketing tadqiqotlar klaritromisin va ergotamin yoki digidroergotaminni bir vaqtda qo‘llash vazospazm va oyoq-qo‘llar va boshqa to‘qimalar, shu jumladan markaziy nerv tizimini ishemiyasi bilan xarakterlanadigan o‘tkir ergotizm belgilari bilan assosiasiyalangan. Klaritromisin va shoxkuya alkaloidlarini bir vaqtda qo‘llash mumkin emas (“Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar” ga qarang).
Peroral midazolam
Midazolamni klaritromisin tabletkalari (500 mg kuniga ikki marta) bilan birga qabul qilinganda, og‘iz orqali qabul qilingan midazolamning AUC 7 martagacha oshgani kuzatilgan. Pereoral midazolam va klaritromisinni birga qo‘llash taqiqlanadi (“Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar” ga qarang).
GMG-KoA-reduktaza ingibitorlari (statinlar):
Klaritromisinni lovastatin yoki simvastatin bilan birga qo‘llash mumkin emas (“Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar” ga qarang), chunki bu statinlar CYP3A4 tomonidan ahamiyatli darajada metabolizmga uchraydi, klaritromisinni mavjudligi esa ularning plazmadagi konsentrasiyasini oshishini chaqiradi, shu sababli miopatiya, shu jumladan rabdomioliz xavfi oshadi. Klaritromisinni yuqorida ko‘rsatilgan statinlar bilan bir vaqtda qabul qilgan pasiyentlarda rabdomiolizni paydo bo‘lish hollari haqida xabarlar mavjud. Agar klaritromisinsiz davolashning iloji bo‘lmasa, klaritromisinni qabul qilish vaqtida lovastatin yoki simvastatinni qabul qilish to‘xtatiladi.
Klaritromisinni statinlar bilan bir vaqtda ehtiyotkorlik bilan buyurish kerak. Agar klaritromisin va statinlarni bir vaqtda qabul qilish lozim bo‘lsa, statinlarning minimal qayd etilgan dozasini buyurish tavsiya etiladi. CYP3A tomonidan metabolizmga uchramaydigan statin, masalan fluvastatinni buyurish imkoniyatini ko‘rib chiqish kerak. Pasiyentlarda miopatiyaning belgilari va simptomlari bor yo‘qligiga kuzatib borish kerak.
Lomitapid
Transaminazalar sezilarli darajada oshish xavfi sababli klaritromisinni lomitapid bilan birga qabul qilish mumkin emas. (“Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar” ga qarang).
Shuningdek, klaritromisinni asosan CYP3A4 fermenti tomonidan metabolizmga uchraydigan tikagrelor, ivabradin va ranolazin bilan birga qo‘llash ham mumkin emas. (“Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar” ga qarang).
Boshqa tibbiy preparatlarning klaritromisinga ta’siri
CYP3A ni induksiyalovchi preparatlar (masalan, rifampisin, fenitoin, karbamazepin, fenobarbital, dalachoy) klaritromisinning metabolizmini induksiyalashi mumkin. Bu klaritromisinning terapevtik darajasini pasayishiga olib kelishi mumkin, buning natijasida uning samaradorligi kamayishi mumkin. Bundan tashqari, CYP3A ga klaritromisinning ingibisiya qiluvchi ta’sirini oshishi sababli CYP3A induktori plazmadagi miqdorini nazorat qilish talab etilishi mumkin (shuningdek buyurilgan CYP3A4 ingibitori haqida muvofiq ma’lumotga qarang). Ma’lumki, Rifambutin va klaritromisinni bir vaqtda qabul qilish qon zardobida rifambutin miqdorini oshishi va klaritromisinning miqdorini kamayishi, shuningdek uveitni rivojlanish xavfini oshishiga olib keladi.
Quyidagi preparatlar klaritromisinning aylanib yuradigan konsentrasiyasini o‘zgarishini chaqirishi mumkin yoki o‘zgarishini chaqirishi mumkin deb taxmin qilinishi ma’lum. Klaritromisinning dozasini to‘g‘rilash talab etilishi yoki boshqa davolash variantlarini ko‘rib chiqish kerak.
Efavirens, nevirapin, rifampisin, rifambutin va rifapentin
Efavirens, nevirapin, rifampisin, rifabutin va rifapentin kabi sitoxrom R450 ning kuchli induktorlari klaritromisinning metabolizmini kuchaytirishi mumkin, shu tariqa, uning plazmadagi miqdorini kamaytirib, ayni vaqtda mikrobiologik faollik namoyon etuvchi metaboliti - 14(R)-gidroksiklaritromisin (14-ON-klaritromisin) ning miqdorini oshiradi. Klaritromisin va 14-ON-klaritromisinning turli bakteriyalarga mikrobiologik ta’siri farq qilishi sababli, klaritromisinni enzimlarning induktorlari bilan bir vaqtda qabul qilish istalgan terapevtik samaraga to‘sqinlik qilishi mumkin.
Etravirin
Etravirin qabul qilinganda klaritromisinning ekspozisiyasi pasayadi, uning faol metaboliti – 14-ON-klaritromisinning konsentrasiyasi esa oshadi. 14-ON-klaritromisin Mycobacterium avium majmuasi (MAS) ga nisbatan kamroq samarali bo‘lganligi tufayli, preparatning ushbu patogenga bo‘lgan umumiy samaradorligi o‘zgarishi mumkin. Shu sababli, MAS ni davolash uchun davolashning muqobil variantini ko‘rib chiqish kerak.
Flukonazol
21 nafar sog‘lom ko‘ngillilarda o‘tkazilgan sinovlar shuni ko‘rsatdiki, 200 mg flukonazolni kuniga bir marta va 500 mg klaritromisinni kuniga ikki marta bir vaqtda qabul qilish klaritromisinning o‘rtacha muvozanatli minimal konsentrasiyasini (Smin), shuningdek egri chiziq ostidagi maydon (AUC) ni muvofiq 33% va 18% ga oshishiga olib kelgan. Faol metaboliti 14-ON-klaritromisinning muvozanat konsentrasiyalari flukonazol bilan birga qabul qilinganda sezilarli o‘zgarmagan. Klaritromisinning dozasini to‘g‘rilash talab etilmaydi.
Ritonavir
Farmakokinetikani o‘rganish bo‘yicha tadqiqotlar, har sakkiz soatda 200 mg ritonavir va har 12 soatda 500mg klaritromisinni bir vaqtda qabul qilish klaritromisinning metabolizmini sezilarli ingibisiya qilinishiga olib kelishini ko‘rsatdi. Ritonavir bilan birga qabul qilinganda klaritromisinning Smax ko‘rsatkichi 31% ga oshgan, Smin ko‘rsatkichi 182% ga, AUC ko‘rsatkichi 77% ga oshgan. 14-ON-klaritromisinni hosil bo‘lishini deyarli to‘liq ingibisiya qilinishi aniqlangan. Klaritromisinning keng terapevtik diapazoni tufayli, buyrak faoliyati normal bo‘lgan pasiyentlarda dozani kamaytirish talab etilmaydi. Shunday bo‘lsada, buyrak faoliyatini buzilishi bo‘lgan pasiyentlarga dozani quyidagi to‘g‘rilashlar tavsiya etilgan: CLCR ko‘rsatkichi minutiga 30 dan 60 ml gacha bo‘lgan pasiyentlarda klaritromisinning dozasi 50% ga kamaytirilishi kerak. CLCR ko‘rsatkichi minutiga 30 ml dan kam bo‘lgan pasiyentlarda klaritromisinning dozasi 75% ga kamaytirilishi kerak. Ritonavir bilan birga qabul qilinganda klaritromisinning dozasi kuniga 1 g dan oshmasligi kerak.
Buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan pasiyentlarda, agar farmakokinetik kuchaytiruvchi sifatida ritonavir OITV-proteazaning boshqa ingibitorlari, shu jumladan atazanavir va sakvinavir bilan qo‘llanganda doza shu tariqa to‘g‘rilanadi (Dorilarning ikki tomonlama yo‘nalgan o‘zaro ta’siri ga qarang).
Klaritromisinni boshqa tibbiy preparatlarga ta’siri.
Antiaritmik preparatlar
Postmarketing xabarlarining ma’lumotlariga ko‘ra, klaritromisinni xinidin yoki dizopiramid bilan bir vaqtda qabul qilinganda “piruet” tipidagi ikki tomonlama yo‘nalgan taxikardiyani rivojlanish hollari qayd etilgan.
Klaritromisinni ushbu preparatlar bilan bir vaqtda qabul qilinganda QT intervalini uzayishini aniqlash maqsadida elektrokardiogrammani monitoringini o‘tkazish kerak. Shuningdek klaritromisinni bunday preparatlar bilan qabul qilish vaqtida ularning qon zardobidagi miqdorini nazorat qilish kerak. Postmarketing hisobotlarida klaritromisin va dizopiramidni bir vaqtda qabul qilinganda gipoglikemiya hollari qayd etilgan. Shu sababdan, klaritromisin va dizopiramidni bir vaqtda qabul qilinganda qonda glyukoza darajasini nazorat qilish kerak.
Peroral gipoglikemik vositalar va insulin
Nateglinid va repaglinid kabi ayrim gipoglikemik preparatlar bilan bir vaqtda qo‘llaganda, klaritromisin tomonidan CYP3A enzimi ingibisiya qilinishi sababli gipoglikemiyani chaqirishi mumkin. Glyukoza miqdorini sinchkovlik bilan nazorat qilish tavsiya etiladi.
CYP3A bilan o‘zaro ta’siri
Klaritromisin tomonidan CYP3A ingibisiya qilinishi tufayli, klaritromisinni asosan CYP3A tomonidan metabolizmga uchraydigan dori preparatlari bilan bir vaqtda qabul qilish, ham terapevtik, ham nojo‘ya ta’sirlarini kuchaytirishi yoki uzaytirishi bilan bunday preparatlarning konsentrasiyasini oshirishi mumkin. Klaritromisinni CYP3A enzimining substrati bo‘lgan boshqa preparatlarni, xususan, agar bunday CYP3A enzimi substratida tor terapevtik diapazon bo‘lsa (masalan, karbamazepin) va/yoki substrat asosan bu enzim ta’siri ostida intensiv metabolizmga uchraydigan boshqa preparatlarni qabul qilayotgan pasiyentlarda ehtiyotkorlik bilan buyuriladi. Klaritromisin bilan bir vaqtda qabul qilingan hollarda preparatlarning, asosan CYP3A ta’siri ostida metabolizmga uchraydigan preparatlar dozasiga tuzatish kiritish va ularning plazmadagi konsentrasiyasini nazorat qilinishi kerak bo‘lishi mumkin..
Kortikosteroidlar
Kortikosteroidlarning sistemik ta’siri oshishi mumkinligi sababli, klaritromisinni birinchi navbatda CYP3A fermenti orqali metabolizmga uchraydigan sistemik va ingalyasion kortikosteroidlar bilan birga qo‘llaganda ehtiyotkorlikka rioya qilinishi kerak. Bir vaqtning o‘zida qo‘llanilganda, pasiyentlarda kortikosteroidlarning tizimli nojo‘ya ta’sirlarining paydo bo‘lishini sinchkovlik bilan kuzatib borish kerak.
Ma’lumki, quyidagi preparatlar va preparatlar sinfi yoki CYP3A izoenzimi ta’siri ostida metabolizmga uchraydi, yoki ehtimol ularning ta’sirida metaboloizmga uchrashi mumkin: alprazolam, astemizol, karbamazepin, silostazol, sizaprid, siklosporin, dizopiramid, qorakuya alkaloidlari, lovastatin, metilprednizolon, midazolam, omeprazol, peroral antikoagulyantlar (masalan, varfarin, rivaroksaban, apiksaban), atipik antipsixotiklar (masalan, kvetiapin), pimozid, xinidin, rifabutin, sildenafil, simvastatin, takrolimus, terfenadin, triazolam va vinblastin. Ushbu ro‘yhat yakuniy emas. Sitoxrom R450 tizimida boshqa izofermentlari ta’sirida metabolizmga uchrovchi fenitoin, teofillin va valproat qo‘llanganda ham o‘zaro ta’sirning bunday mexanizmi aniqlangan.
Bevosita ta’sir etuvchi peroral antikoagulyantlar (BTPA)
BTPA guruhiga kiruvchi dabigatran va edoksaban P-gp efflyuks transporteri uchun substrat hisoblanadi. Rivaroksaban va apiksaban CYP3A4 orqali metabolizmga uchraydi hamda P-gp substratlari hisoblanadi. Klaritromisin ushbu vositalar bilan bir vaqtda qo‘llanilganda, ayniqsa qon ketish xavfi yuqori bo‘lgan pasiyentlarda ehtiyotkorlikka rioya qilish kerak (“Maxsus ko‘rsatmalar va ehtiyot choralari” ga qarang).
Omeprazol
Klaritromisin (har 8 soatdan 500 mg) va omeprazolni (har kuni 40 mg) qabul qilgan katta yoshdagi sog‘lom ko‘ngillilarda o‘tkazilgan tadqiqot ma’lumotlariga ko‘ra, klaritromisin bilan bir vaqtda qabul qilganda omeprazolning plazmadagi muvozanat konsentrasiyasini (Smax, AUC0-24 va t1/2 muvofiq 30%, 89% va 34% ga) oshishi aniqlangan. Me’dada rN ko‘rsatkichining o‘rtacha qiymati omeprazolni alohida qabul qilinganda 5,2 ni, klaritromisin bilan birga qabul qilinganda 5,7 ni tashkil qilgan.
Sildenafil, tadalafil va vardenafil
Ushbu fosfodiesteraza ingibitorlarining har biri CYP3A tomonidan, hech bo‘lmaganda qisman metabolizmga uchraydi, u o‘z navbatida klaritromisin tomonidan ingibirlanishi mumkin. Sildenafil, tadalafil yoki vardenafilni klaritromisin bilan bir vaqtda qabul qilish, ehtimol fosfodiesteraza ingibisiya qilinishi ekspozisiyasini oshishini chaqiradi. Sildenafil, tadalafil yoki vardenafilni klaritromisin bilan bir vaqtda qabul qilinganda bu preparatlarning dozasini to‘g‘rilash talab etilishi mumkin.
Teofillin, karbamazepin
Klinik tadqiqotlarning natijalari klaritromisin bilan bir vaqtda qabul qilganda teofillin va karbamazepinning qondagi konsentrasiyasini biroz, ammo statistik ishonchli ravishda (r≤0,05) oshishini ko‘rsatgan.
Tolterodin
Tolterodin asosan sitoxrom R450 ning 2D6-izoformasi (CYP2D6) tomonidan metabolizmga uchraydi. Ammo CYP2D6 bo‘lmagan subpopulyasiyada metabolizm CYP3A tomonidan amalga oshiriladi. Bunday pasiyentlarda CYP3A ingibisiya qilinishi zardobda tolterodinning konsentrasiyasini ahamiyatli darajada oshishini chaqiradi. Bunday hollarda klaritromisin kabi CYP3A ingibitorlari bilan bir vaqtda qabul qilinganda tolterodinning dozasini kamaytirish talab etilishi mumkin.
Triazolbenzodiazepinlar (masalan, alprozolam, midazolam, triazolam)
Tabletka shaklidagi klaritromisin (kuniga ikki marta 500 mg) bilan bir vaqtda midazolamni vena ichiga yuborilganda AUC 2,7 marta oshishini ko‘rsatuvchi ma’lumotlar mavjud, dozaga tuzatish kiritish uchun pasiyentni sinchkovlik bilan nazorat qilish kerak . Shunga o‘xshash ehtiyotkorlik choralariga CYP3A yordamida metabolizmga uchraydigan boshqa benzodiazepinlar, shu jumladan triazolam va alprazolamni qo‘llaganda ham amal qilish lozim. Chiqarilishi CYP3A ga bog‘liq bo‘lmagan benzodiazepinlar (temazepam, nitrazepam, lorazepam) uchun klaritromisin bilan o‘zaro ta’sirini ehtimoli kam.
Klaritromisin va triazolamni bir vaqtda qabul qilinganda markaziy nerv tizimi tomonidan noxush ko‘rinishlar (masalan, uyquchanlik va ongni chalkashishi) haqida dalolat beruvchi postmarketing xabarlari mavjud. Markaziy nerv tizimi tomonidan farmakologik samaralarni kuchayishi mumkinligini e’tiborga olib, pasiyentning kuzatish kerak.
Kolxisin
Kolxisin CYP3A uchun ham, r-glikoproteinining tashuvchisi uchun ham substrat hisoblanadi. Ma’lumki, klaritromisin va boshqa makrolidlar CYP3A va r-glikoprotein ingibitori hisoblanadi. Klaritromisin va kolxisinni bir vaqtda qabul qilgan hollarda r-glikoprotein va/yoki CYP3A ni klaritromisin tomonidan ingibisiya qilinishi kolxisinning ekspozisiyasini oshishiga olib kelishi mumkin. Klaritromisin va kolxisinni birga qabul qilish mumkin emas. (“Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar” va “Maxsus ko‘rsatmalar va ehtiyot choralari” ga qarang).
Digoksin
Digoksin r-glikoprotein tashuvchisi uchun substrat hisoblanadi. Ma’lumki, klaritromisin r-glikoprotein ingibitoridir. Klaritromisin va digoksinni bir vaqtda qabul qilgan hollarda, r-glikoproteinni klaritromisin tomonidan ingibisiya qilinishi digoksinning ekspozisiyasini oshishiga olib kelishi mumkin. Digoksin va klaritromisinni bir vaqtda qabul qilgan pasiyentlarning qon zardobida digoksinning konsentrasiyasini oshishi to‘g‘risida postmarketing kuzatuvlarda xabar berilgan. Bunda ba’zi pasiyentlarda digoksinli intoksikasiyaning klinik belgilari, shu jumladan potensial fatal aritmiyalar namoyon bo‘lgan. Digoksin va klaritromisinni bilan bir vaqtda qabul qilinganda, qon zardobida digoksinning konsentrasiyasini sinchkovlik bilan nazorat qilish kerak.
Zidovudin
Tabletka shaklidagi klaritromisinni va zidovudinni OITV-infeksiyalangan katta pasiyentlar tomonidan bir vaqtda peroral qabul qilinishi, zidovudinning muvozanat konsentrasiyasini pasayishiga olib kelishi mumkin. Klaritromisin zidovudin bilan bir vaqtda peroral qabul qilinganda, klaritromisin zidovudinning so‘rilishiga ta’sir qilishi tufayli, agar klaritromisin va zidovudinni navbatma-navbat , har bir preparatni to‘rt soatlik tanaffusbilan qabul qilinsa, bu o‘zaro ta’sir ahamiyatli darajada bartaraf etilishi mumkin. OITV-infeksiyalangan bolalarda klaritromisinning suspenziyasini zidovudin yoki dideoksiinozin bilan bir vaqtda qabul qilganda bunday o‘zaro ta’sir yuz bermaydi.
Fenitoin va valproat
Klaritromisin kabi, CYP3A ingibitorlari va metabolizmida nazariy jihatdan CYP3A ishtirok etmaydigan preparatlar (masalan, fenitoin va valproat) o‘rtasida o‘zaro ta’sirlar haqida spontan va chop etilgan xabarlar mavjud.
Bunday preparatlarni klaritromisin bilan bir vaqtda buyurilganda qon zardobida ularning miqdorini nazorat qilish tavsiya etiladi. Bu preparatlarning konsentrasiyasi qon zardobida oshishi haqida xabar berilgan.
Dori preparatlari bilan ikki tomonlama yo‘nalgan o‘zaro ta’siri
Gidroksixloroxin va xloroxin
Kuzatuv ma’lumotlari shuni ko‘rsatadiki, revmatoid artrit bilan kasallangan pasiyentlarda azitromisin va gidroksixloroxinni bir vaqtda qo‘llash yurak-qon tomir asoratlari va yurak-qon tomir kasalliklaridan o‘limi xavfining oshishi bilan bog‘liq. Klaritromisinni QT intervalini uzaytirishi ma’lum bo‘lgan dorilarni qabul qilinayotganda yurak aritmiyasi va jiddiy yurak-qon tomir yomon asoratlari yuzaga kelishi mumkinligi sababli, ehtiyotkorlik bilan qo‘llash kerak.
Atazanavir
Klaritromisin ham, atazanavir ham CYP3A substrati va ingibitori hisoblanadi. Ushbu preparatlar o‘rtasida ikki tomonlama yo‘nalgan o‘zaro ta’sir mavjudligi tasdiqlangan. Klaritromisin (kuniga ikki marta 500 mg) va atazanavirni (kuniga bir marta 400 mg) bir vaqtda qabul qilish klaritromisinning ekspozisiyasini ikki marta oshishi, 14-ON-klaritromisinning ekspozisiyasini 70% ga pasayishi va atazanavirning AUC ni 28% ga oshishiga olib keladi. Klaritromisinning terapevtik diapazoni kengligi tufayli buyrak faoliyati normal bo‘lgan pasiyentlarda uning dozasini kamaytirishga zarurat yo‘q. Kreatinin klirensi minutiga 30 dan 60 ml gacha bo‘lganda klaritromisinning muvofiq dori shaklini qo‘llash yo‘li bilan klaritromisinning dozasi 75% ga kamaytirilishi kerak. Proteaza ingibitorlari bilan birga qo‘llanganda klaritromisinning dozasi kuniga 1000 mg dan oshmasligi kerak.
Kalsiy kanallari blokatorlari
Arterial gipotenziya paydo bo‘lishi xavfi sababli, metabolizmida CYP3A4 ishtirok etuvchi kalsiy kanallari blokatorlari (masalan, verapamil, amlodipin, diltiazem) bilan klaritromisinni birga ehtiyotkorlik bilan buyurish tavsiya etiladi. O‘zaro ta’sir qon plazmasida klaritromisinning ham va kalsiy kanallari blokatorining ham konsentrasiyasini oshishiga olib kelishi mumkin. Klaritromisin va verapamilni bir vaqtda qabul qilgan pasiyentlarda arterial gipotenziya, bradiaritmiya va laktatasidozni paydo bo‘lishi haqida xabarlar mavjud.
Itrakonazol
Klaritromisin ham, itrakonazol ham CYP3A substrati va ingibitori hisoblanadi, shuning uchun ushbu preparatlar orasida ikki tomonlama yo‘nalgan o‘zaro ta’sir paydo bo‘ladi. Klaritromisin plazmada itrakonazolning miqdorini oshishini chaqirishi, itrakonazol esa plazmada klaritromisinning miqdorini oshishini chaqirishi mumkin. Itrakonazol va klaritromisinni bir vaqtda qabul qilayotgan pasiyentlar kuchaygan yoki ta’siri uzaytirilgan farmakologik o‘zaro ta’sirning belgilari yoki simptomlarini aniqlash uchun sinchkovlik bilan kuzatuv ostida bo‘lishlari kerak.
Sakvinavir
Klaritromisin ham, sakvinavir ham CYP3A substrati va ingibitori hisoblanadi. Ushbu preparatlar o‘rtasida ikki tomonlama yo‘nalgan o‘zaro ta’sir mavjudligi tasdiqlangan. 12 ta sog‘lom ko‘ngillilarda o‘tkazilgan tadqiqotlar, klaritromisinni (kuniga ikki marta 500 mg) va sakvinavirni (yumshoq jelatin kapsula shaklida, kuniga uch marta 1200 mg) bir vaqtda qabul qilish, sakvinavirni alohida qabul qilishga nisbatan sakvinavirning muvozanat AUC va Cmax ko‘rsatkichlarini muvofiq 177% va 187% ga oshishini ko‘rsatgan. Klaritromisinni alohida qabul qilinishga nisbatan, klaritromisinning AUC va Cmax ko‘rsatkichlari taxminan 40% ga oshgan. Tadqiqot natijalari, tekshirilayotgan dozalarda va dori shakllarida qo‘llanganda cheklangan muddat davomida dozaga tuzatish kiritish talab etilmasligini ko‘rsatdi. Yumshoq jelatin kapsula shaklidagi dorilarning o‘zaro ta’siri samaralari, qattiq jelatin kapsulalari shaklidagi sakvinavirni ishlatilganda kuzatiladigan samaralarga mos kelmasligi mumkin. Faqat sakvinavirni qo‘llagandagi dorilarning o‘zaro ta’siri samaralari sakvinavir va ritonavir bilan majmuaviy davolashdagi samaralarga mos kelmasligi mumkin. Agar sakvinavir ritonavir bilan birga qo‘llansa, ritonavir va klaritromisinga nisbatan bo‘lishi mumkin bo‘lgan ta’sirini e’tiborga olish kerak (“Dorilarning o‘zaro ta’siri”ga qarang).
Homiladorlik va emizish davrida
Homiladorlik
Klaritromisinni homiladorlik davrida qo‘llashning xavfsizligi aniqlanmagan.
Hayvonlarda o‘tkazilgan turli tadqiqotlar natijalari va insonlardagi qo‘llash tajribasi asosida embrion va tug‘iladigan bola rivojlanishiga salbiy ta’sir ehtimolini inkor etib bo‘lmaydi. Homiladorlikning birinchi va ikkinchi trimestrlarida klaritromisin ta’sirini baholash bo‘yicha ba’zi kuzatuv tadqiqotlari, xuddi shu davrda ushbu yoki boshqa antibiotiklar qabul qilinmagan holatlarga nisbatan solishtirganda homila tushish xavfi ortgani haqida xabar qiladi. Homiladorlik davrida makrolidlar, jumladan, klaritromisinni qabul qilish bilan bog‘liq jiddiy tug‘ma nuqsonlar xavfini baholashga qaratilgan mavjud epidemiologik tadqiqotlar ziddiyatli natijalarni ko‘rsatmoqda. Shu sababli, klaritromisnni homiladorlik vaqtida foyda/xavf nisbatini sinchiklab baholamasdan qo‘llash mumkin emas.
Emizish
Klaritromisinni emizish davrida qo‘llashning xavfsizligi aniqlanmagan. Klaritromisin ko‘krak sutiga chiqariladi.
Faqatgina ona suti bilan oziqlanayotgan chaqaloq, ona vazniga mos ravishda hisoblangan klaritromisin dozasining taxminan 1,7 % ni qabul qiladi.
Fertillik
Kalamushlarda o‘tkazilgan fertillik bo‘yicha tadqiqotlar zararli ta’sir alomatlarini aniqlamadi.
Transport boshqarishga ta’siri
Klaritromisinni avtomobil va texnikani boshqarish qobiliyatiga ta’siri haqida ma’lumotlar yo‘q. Agar pasiyent avtomobil va texnikani boshqarmoqchi bo‘lsa, pasiyent ushbu dori preparatini qabul qilganda bosh aylanishi, vertigo, gallyusinasiyalar, ongni chalkashishi va dezoriyentasiya paydo bo‘lishi mumkinligini e’tiborga olishi kerak.
Dozani oshirib yuborish
Simptomlari
Mavjud bo‘lgan xabarlar klaritromisinning dozasini oshirib yuborilishi me’da-ichak yo‘llari tomonidan belgilarni paydo bo‘lishini chaqirishi mumkinligini ko‘rsatdi. Anamnezida bipolyar psixozi bo‘lgan bir pasiyentda, u 8 gramm klaritromisin qabul qilgan, aqliy holatini buzilishi, paranoidal xulq, gipokaliyemiya va gipoksemiya rivojlangan.
Davolash
Dozani oshirib yuborilishi bilan birga kechuvchi nojo‘ya reaksiyalarni me’dani yuvish va simptomatik davolash yordamida davolash kerak. Boshqa makrolidlar bilan bo‘lgan hollardagi kabi, gemodializ yoki peritoneal dializ klaritromisinning qon zardobdagi darajasini sezilarli o‘zgartirishini ehtimoli kam.
Farmakodinamikasi
Klaritromisin – Eritromisinning lakton halqasini 6-pozisiyasida gidroksil (OH) guruhini CH3O guruhi bilan almashtirish natijasida olingan makrolidlar guruhiga mansub yarim sintetik antibiotik.
Xususan, klaritromisin 6-O-metil eritromisin A hisoblanadi. Oqdan deyarli oq ranggacha bo‘lgan, achchiq, amalda hidsiz, amalda deyarli suvda erimaydigan va etanol, metanol va asetonitrilda ozgina eriydigan antibiotik kukun. Uning molekulyar og‘irligi 747,96 ni tashkil qiladi.
Klaritromisin bakterial pnevmoniya va boshqa og‘ir infeksiyalari bo‘lgan kattalardagi pasiyentlarda o‘tkazilgan randomizasiyalangan nazorat ostidagi klinik tadkikotlarda klinik ahamiyatga ega yallig‘lanishga qarshi ta’sir ko‘rsatishi va ushbu infeksiyalar bilan bog‘liq bo‘lgan immunitet regulyasiyasining buzilishini bartaraf etadi. Ushbu ta’sirlar 5.1 "Klinik tadqiqotlar" bo‘limida tavsiflangan.
Farmakokinetikasi
So‘rilishi
Dastlabki farmakokinetik ma’lumotlar klaritromisinning tabletka shakllarini o‘rganishda olingan. Bu ma’lumotlar preparat me’da-ichak yo‘llarida tez so‘rilishi, 250 mg klaritromisin tabletkasining mutlaq biokiraolishi esa, taxminan 50% ni tashkil etishini ko‘rsatgan. Ovqat preparatni so‘rilishi va faol metaboliti 14-ON-klaritromisinni hosil bo‘lishini biroz sekinlashtirgan, ammo preparatning biokiraolishiga ta’sir qilmagan.
Taqsimlanishi, metabolizmi va chiqarilishi
In vitro
In vitro sharoitlarda o‘tkazilgan tadqiqot natijalari klinik jihatdan ahamiyatli 0,45-4,5 mkg/ml konsentrasiyalarda klaritromisin odam qon plazma oqsillari bilan o‘rtacha 70% ga bog‘lanishini ko‘rsatdi.
Sog‘lom shaxslar
Klaritromisinning pediatrik suspenziyasining biokiraolishligi va farmakokinetikasi sog‘lom kattalar va bolalarda o‘rganilgan. Kattalarda bir marta qabul qilganda suspenziyaning biokiraolishligi ekvivalent yoki tabletkadan ko‘ra biroz yuqori bo‘lgan (har bir holatda doza 250 mg ni tashkil qilgan). Tabletkani qabul qilinganda bo‘lgani kabi, suspenziyani ovqat bilan birga qabul qilish so‘rilishni biroz kechikishiga olib kelgan, ammo umuman olganda klaritromisinning biokiraolishligiga ta’sir qilmagan. Suspenziya shaklidagi klaritromisinning Cmax, AUC va T1/2 (och qoringa emas) muvofiq ravishda 0,95 mkg/ml, 6,5 mkg s/ml va 3,7 soatni, 250 mg tabletka uchun esa (och qoringa)– muvofiq ravishda 1,10 mkg/ml, 6,3 mkg s/ml va 3,3 soatni tashkil qilgan.
Har 12 soatda bolalar uchun suspeziyani 250 mg qabul qilgan kattalarda preparatni ko‘p marta qabul qilish bo‘yicha o‘tkazilgan tadqiqot vaqtida qonda klaritromisinning muvozanat konsentrasiyasiga beshinchi doza qabul qilingandan keyin erishilgan. Klaritromisinning bolalar uchun suspenziyasining beshinchi dozasidan keyin farmakokinetik ko‘rsatkichlari quyidagilarni tashkil etdi: klaritromisin uchun Cmax 1,98 mkg/ml, AUC 11,5 mkg s/ml, Tmax 2,8 soatni va T1/2 3,2 soatni, 14-ON-klaritromisin uchun muvofiq ravishda 0,67, 5,33, 2,9 va 4,9 ni tashkil qilgan.
Sog‘lom odamlarda peroral (och qoringa) qabul qilingandan keyin zardobdagi maksimal konsentrasiyasiga ikki soat davomida erishilgan. 250 mg tabletkani kuniga ikki marta (har 12 soatda) qabul qilinganda zardobdagi klaritromisinning muvozanat konsentrasiyasiga 2-3 kundan keyin erishilgan va taxminan 1 mkg/ml ni tashkil qilgan. Har 12 soatda 500 mg qabul qilinganda zardobdagi muvofiq maksimal konsentrasiyasi 2-3 mkg/ml ni tashkil qilgan.
250 mg tabletkani har 12 soatda qabul qilinganda klaritromisinning yarim chiqarilish davri taxminan 3-4 soatni tashkil qilgan, ammo har 12 soatda 500 mg qabul qilinganda 5-7 soatgacha oshgan. Asosiy metaboliti (14-ON-klaritromisin) har 12 soatda 250 mg doza qabul qilingandan keyin taxminan 0,6 mkg/ml maksimal muvozanat konsentrasiyasiga erishadi va 5-6 soat yarim chiqarilish davriga ega bo‘ladi. Har 12 soatda 500 mg doza qabul qilingandan keyin 14-ON-klritromisinning muvozanat konsentrasiyasi biroz yuqori (1 mkg/ml gacha), uning yarim chiqarilish davri esa, taxminan 7 soatni tashkil qiladi. Har qanday dozani qo‘llaganda bu metabolitning muvozanat konsentrasiyasiga 2-3 kunda erishiladi.
Har 12 soatda 250 mg qabul qilingan dozaning taxminan 20% o‘zgarmagan klaritromisin shaklida siydik bilan chiqariladi. Har 12 soatda 500 mg doza qabul qilingan keyin dastlabki o‘zgarmagan preparatning siydik bilan chiqarilishi taxminan 30% ni tashkil qiladi. Biroq, klaritromisinning buyrak klirensi dozaning kattaligiga nisbatan bog‘liq emas va normal kalavalar filtrasiyasi tezligiga yaqinlashadi. Siydikda aniqlanadigan asosiy metaboliti – bu 14-ON-klaritromisin, u har 12 soatda yuboriladigan 250 mg yoki 500 mg dozaning qo‘shimcha 10-15% ni ta’minlaydi.
Pasiyentlar
Klaritromisin va uning 14-ON metaboliti organizmning to‘qima va suyuqliklarida oson taqsimlanadi. To‘qimadagi konsentrasiyalari odatda zardobdagidan bir necha marta yuqori. Quyidagi jadvalda odam to‘qimalari va zardobidagi konsentrasiyasining misollari keltirilgan:
KONSENTRASIYaSI (har 12 soatda 250 mg dan keyin) | ||
To‘qima turi | To‘qima (mkg/g) | Zardob (mkg/ml) |
Bodomcha bezlari | 1,6 | 0,8 |
O‘pka | 8,8 | 1,7 |
Peroral antibiotikoterapiyaga muhtoj bo‘lgan bolalarda suspenziya shaklidagi chiqarilish shaklini qabul qilayotan kattalardagi kabi klaritromisin farmakokinetik profil bilan yaxshi biokiraolishlikni namoyon qilgan. Olingan ma’lumotlar bolalarda tez va yuqori so‘rilishni namoyon qilgan va so‘rilishni biroz kechikishini e’tiborga olmasa, preparatning biokiraolishligi va farmakokinetik profiliga ovqatni ta’sir qilmasligi haqida taassurot qolgan. 5 kundan keyin (9-chi doza) klaritromisinning muvozanat farmakokinetik ko‘rsatkichlari quyidagicha bo‘lgan: Cmax 4,60 mkg/ml, AUC 15,7 mkg s/ml va Tmax 2,8 soat; 14-ON-klaritromisin uchun muvofiq ko‘rsatkichlar quyidagicha: 1,64 mkg/ml, 6,69 mkg s/ml va 2,7 soatga teng bo‘lgan. Klaritromisin va uning metabolitining yarim chiqarilish davri muvofiq 2,2 soat va 4,3 soatni tashkil qilgan.
Boshqa tadqiqotda o‘rta otiti bo‘lgan pasiyentlarda klaritromisinni o‘rta quloq suyuqligiga kirishi haqida ma’lumotlar olingan. Beshinchi doza (dozalash kuniga ikki marta 7,5 mg/kg ni tashkil qilgan) qabul qilingandan keyin o‘rta quloq suyuqligida klaritromisinning o‘rtacha konsentrasiyasi 2,53 mkg/g, 14-ON-metaboliti uchun esa – 1,27 mkg/g ni tashkil qilgan. Dastlabki preparat va 14-ON-metabolitining konsentrasiyasi odatda zardobdagi konsentrasiyasidan ikki marta yuqori bo‘lgan.
Jigar faoliyatini buzilishi
Jigar faoliyatini buzilishi bo‘lgan pasiyentlarda klaritromisinning muvozanat qonsentrasiyalari sog‘lom odamlarnikidan farq qilmagan; biroq, jigar faoliyatini buzilishi bo‘lgan pasiyentlarda 14-ON-klaritromisinning konsentrasiyasi pastroq bo‘lgan. Jigar faoliyatini buzilishi bo‘lgan pasiyentlarda 14-ON-klaritromisinni hosil bo‘lishi, sog‘lom odamlarnikiga nisbatan, klaritromisinning buyrak klirensini oshishi bilan bog‘liq ravishda oshgan.
Buyrak faoliyatini buzilishi
Preparatni 500 mg dan takroriy dozalarda qabul qilgan buyrak faoliyatini buzilishi bo‘lgan pasiyentlarda ham klaritromisinning farmakokinetikasi o‘zgargan. Bunday pasiyentlarda klaritromisin va uning 14-ON-metabolitining plazmadagi konsentrasiyasi, yarim chiqarilish davri, Cmax va Cmin va AUC sog‘lom odamlarnikiga nisbatan yuqori bo‘lgan. Bu ko‘rsatkichlarni siljishi buyrak yetishmovchiligining darajasiga muvofiq kelgan: Buyrak faoliyatini yaqqolroq buzilishida farqlar ahamiyatliroq darajada bo‘lgan (“Qo‘llash usuli va dozalari” bo‘limiga qarang).
Keksa yoshdagi pasiyentlar
500 mg klaritromisinni ichga qabul qilgan sog‘lom yosh va sog‘lom keksa yoshdagi pasiyentlar ishtirok etgan qiyosiy tadqiqotda yoshroq pasiyentlar guruhiga nisbatan keksa yoshdagi pasiyentlarda preparatning plazmadagi konsentrasiyasi yuqori, chiqarilishi esa – pastroq bo‘lgan. Biroq klaritromisinning buyrak klirensi bilan kreatinin klirensi korrelyasiyasi sharoitida ikkala guruh orasida hech qanday farqlar aniqlanmagan. Bu natijalarga asosan klaritromisinning farmakokinetikasiga ta’sirlar yoshga emas, balki buyrak faoliyati bilan bog‘liq degan xulosaga kelingan.
Mikobakterial infeksiyalari bo‘lgan pasiyentlar
OITV-infeksiyasi bo‘lgan pasiyentlar tomonidan odatdagi doza qabul qilinganidan keyin (kattalar uchun tabletka, bolalar uchun suspenziya) klaritromisin va 14-ON-klaritromisinning muvozanat konsentrasiyalari sog‘lom odamlarnikidek bo‘lgan. Biroq mikobakterial infeksiyalarni davolash uchun talab etilishi mumkin bo‘lgan yuqoriroq dozalarda klaritromisinning konsentrasiyasi, odatdagi dozalarda kuzatilganiga qaraganda yuqori bo‘lishi mumkin.
Klaritromisinni sutkada ikki marta 15-30 mg/kg dozada qabul qilgan OITV-infeksiyasi bo‘lgan bolalarda Cmax ning muvozanat ko‘rsatkichi odatda 8 mkg/ml dan 20 mkg/ml gachani tashkil qilgan. Biroq, klaritromisin suspenziyasini 30 mg/kg dozada sutkada ikki marta qabul qilgan OITV-infeksiyasi bo‘lgan bolalarda Cmax ko‘rsatkichi 23 mkg/ml gacha yetgan. Preparatning yuqoriroq dozalari qabul qilinganida klaritromisinni odatdagi dozada qabul qilgan sog‘lom odamlardagiga nisbatan yarim chiqarilish davri uzaygan. Yuqoriroq dozani qo‘llaganda plazmada konsentrasiyani oshishi va yarim chiqarilish davrini uzayishi klaritromisinning bir tekis bo‘lmagan farmakokinetikasi bilan bog‘liq.