





Geparin
- Ishlab chiqaruvchi
- ООО Radiks
- Mamlakat
- O‘zbekiston
- Ro‘yxat raqami
- DV/M 03719/02/21
- Ruxsat muddati
- 07.04.2031 gacha
- Saqlash muddati
- 2 yil
- ATX kodi
- B01AB01
Geparin nima uchun ishlatiladi
Geparin — qon ivishini kamaytiruvchi dori (antikoagulyant). Tomirlarda qon laxtasi (tromb) hosil bo‘lishining oldini oladi va davolaydi. In’yeksiyani faqat shifokor yoki hamshira yuboradi.
Tromboz va emboliya
Chuqur venalar trombozi, o‘pka arteriyasi tromboemboliyasi, yurak toj tomirlari trombozi, tromboflebitlar, buyrak venalari trombozi — oldini olish va davolash.
Yurak kasalliklari
Beqaror stenokardiya, o‘tkir miokard infarkti, hilpillovchi aritmiya (emboliya bilan ham), mitral yurak nuqsonida tromb hosil bo‘lishining oldini olish.
Qon ivishi buzilishlari
DVS-sindromning birinchi bosqichi, mayda tomirlarda tromb hosil bo‘lishi va qon aylanishi buzilishi, gemolitik-uremik sindrom.
Buyrak kasalliklari
Glomerulonefrit, volchanka nefriti.
Muolajalar paytida
Sun’iy qon aylanishi bilan operatsiyalar, gemodializ, gemosorbsiya, peritoneal dializ, sitoferez, majburiy diurez paytida va vena kateterlarini yuvishda qon ivishining oldini olish; laboratoriya va qon quyish uchun ivimaydigan qon tayyorlash.
Qancha va qanday qabul qilinadi
Rasmiy yo‘riqnoma bo‘yicha, 1 ml da 5000 XB (xalqaro birlik) geparin. In’yeksiyani faqat shifokor yoki hamshira yuboradi — o‘zingiz qo‘llamang. Doza qon ivish tahlili (AChTV) bo‘yicha tanlanadi: AChTV nazoratdagidan 1,5–2,5 marta ko‘p bo‘lishi kerak.
Kimga mumkin, kimga mumkin emas
Homiladorlik Ehtiyotkorlik bilan
Faqat qat’iy ko‘rsatma bilan, qattiq tibbiy nazoratda. Bola tushish xavfi va tug‘ruq (yaqinda bo‘lgan ham) paytida mumkin emas.
Emizish davri Ehtiyotkorlik bilan
Ko‘rsatma bo‘lsa qo‘llash mumkin. Ba’zi hollarda emizikli ayollarda suyak mo‘rtlashishi (osteoporoz) va umurtqa zararlanishi tez rivojlanishi mumkin.
Keksalar Ehtiyotkorlik bilan
60 yoshdan katta, ayniqsa ayollarda ehtiyotkorlik bilan, doza kamaytiriladi.
Mushak ichiga mumkin emas Mumkin emas
Geparin mushak ichiga yuborilmaydi — gematoma hosil bo‘ladi. Davolash paytida boshqa dorilar ham mushak ichiga yuborilmaydi va a’zolar biopsiyasi qilinmaydi.
Allergiya Ehtiyotkorlik bilan
Ko‘p narsaga allergiyasi borlar (jumladan bronxial astma) — ehtiyotkorlik bilan.
Jigar va buyrak Ehtiyotkorlik bilan
Jigar yetishmovchiligi va surunkali buyrak yetishmovchiligida ehtiyotkorlik bilan. Qizilo‘ngach venalari kengaygan jigar sirrozi va buyrak yetishmovchiligi qarshi ko‘rsatmalar ro‘yxatida ham bor.
Haydovchilar Mumkin
Ma’lumot yo‘q.
Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar
- Geparinga yuqori sezuvchanlik
- Qon ketishiga moyillik bilan kechadigan kasalliklar (gemofiliya, trombotsitopeniya, vaskulit va boshqalar), qon ketish
- Bosh miyaga qon quyilishi, miya tomirlari anevrizmasi, gemorragik insult, aortaning qatlamlanuvchi anevrizmasi
- Antifosfolipid sindrom
- Jarohatlar (ayniqsa bosh miya jarohati)
- Nazorat qilinmaydigan yuqori qon bosimi
- Oshqozon-ichakning eroziya va yaralari
- Qizilo‘ngach venalari kengaygan jigar sirrozi
- Buyrak yetishmovchiligi
- Bakterial endokardit
- Hayz davri, bola tushish xavfi, tug‘ruq (yaqinda bo‘lgan ham)
- Yaqinda ko‘z, miya, prostata, jigar va o‘t yo‘llarida operatsiya; orqa miya punksiyasidan keyingi holat
- Ehtiyotkorlik bilan: ko‘p allergiya, bronxial astma, yuqori qon bosimi, qandli diabet, tish muolajalari, endokardit, perikardit, bachadon ichi kontratseptivi, faol sil, nur terapiyasi, jigar yetishmovchiligi, surunkali buyrak yetishmovchiligi, 60 yoshdan katta (ayniqsa ayollar)
Tarkibi
5000 ME li dorining barcha moddalari, yordamchi moddalar ham
Nojo‘ya ta’sirlar
Qanchalik ko‘p uchrashi bo‘yicha
Boshqa dorilar bilan birga
Antibiotiklar, aspirin, dipiridamol, NYQD, trombotsitlar yopishishini kamaytiruvchi dorilar, bilvosita antikoagulyantlar Ehtiyotkorlik
Geparin ta’sirini kuchaytiradi — qon ketish xavfi oshadi.
Antigistamin dorilar, fenotiazinlar, yurak glikozidlari, nikotin kislotasi, tetratsiklinlar, shoxkuya alkaloidlari, nikotin, nitroglitserin (vena ichiga), tiroksin, AKTG, protamin Ehtiyotkorlik
Geparin ta’sirini kamaytiradi.
Ko‘p ichib qo‘ydingizmi?
Belgilari: qon ketish. Kichik qon ketishda geparinni to‘xtatish kifoya. Ko‘p qon ketishda protamin sulfat yuboriladi (har 100 XB geparinga 1 mg; geparindan 30 daqiqa keyin bo‘lsa — yarim dozasi; ko‘pi bilan 50 mg). Gemodializ samarasiz.
Geparin narxi
Davlat belgilagan eng yuqori chakana narx (referent narx). Har bir qadoq yonida narx belgilangan sana.
Manba: Farmatsevtika tarmog‘ini rivojlantirish agentligi, referent narxlar ro‘yxati.
Analoglari: geparin natriy
Tarkibida geparin natriy bor 13 ta dori. Almashtirishdan oldin shifokor yoki farmatsevt bilan maslahatlashing.
GeparinMalham · 25 g · O‘zbekistonRetseptsiz
Lioton 1000Gel · 1000 ME · ItaliyaRetseptsiz
GepaKeyrIn’yeksiya · 25000 ME/5ml · XitoyRetseptli
Geparin NEOIn’yeksiya · 5000 ME · HindistonRetseptli
Geparin natriyIn’yeksiya · 25000 ME/5 ml · XitoyRetseptli
Geparin-belmedIn’yeksiya · 5000 ME · BelarusRetseptliKo‘p beriladigan savollar
Geparin in’yeksiyasini o‘zim qilsam bo‘ladimi?
Yo‘q. In’yeksiyani faqat shifokor yoki hamshira yuboradi; doza qon tahlili (AChTV) bo‘yicha tanlanadi.
Geparin mushak ichiga yuboriladimi?
Yo‘q. Faqat vena ichiga yoki teri ostiga (odatda qoringa). Mushak ichiga yuborilsa gematoma hosil bo‘ladi.
Necha kun qo‘llanadi?
Vena ichiga odatda 7–10 kun, keyin ichiladigan antikoagulyantlarga o‘tiladi. Operatsiyadan keyin oldini olish uchun 7–10 kun.
Homiladorlikda mumkinmi?
Faqat qat’iy ko‘rsatma bilan, qattiq nazoratda. Bola tushish xavfi va tug‘ruqda mumkin emas.
Qaysi dorilar bilan ehtiyot bo‘lish kerak?
Aspirin, NYQD, dipiridamol, antibiotiklar va boshqa antikoagulyantlar qon ketish xavfini oshiradi.
Eritma sarg‘ish bo‘lib qolsa nima bo‘ladi?
Yo‘riqnomaga ko‘ra sarg‘ish tus dorining faolligi va ko‘tarilishini o‘zgartirmaydi.
Rasmiy yo‘riqnoma
Rasmiy yo‘riqnomaning to‘liq matni
Tavsifi
rangsizdan sarg‘ish rangligacha bo‘lgan, kuchsiz benzil spirt hidiga ega, tiniq eritma
Qo‘llanilishi
Profilaktika va davolash: chuqur venalarning trombozi, o‘pka arteriyasining tromboemboliyasi (shu jumladan, periferik venalarning kasalliklaridagi), koronar arteriyalarning trombozi; tromboflebitlar, nostabil stenokardiya; o‘tkir miokard infarkti; xilpillovchi aritmiya (shu jumladan, embolizasiya bilan birga kechuvchi), DVS - sindromi (birinchi bosqichi).
Mikrotromblar hosil bo‘lishini va mikrosirkulyasiyaning buzilishini oldini olish va davolash, buyrak venalarining trombozi, gemolitikouremik sindromi, yurakning mitral nuqsoni (tromb hosil bo‘lishini oldini olish), glomerulonefrit, yugurikli nefrit. Ekstrakorporal qon aylanish usullarini ishlatish bilan operasiyalar vaqtida, gemodializ, gemosorbsiya, peritoneal dializ, sitoferez, jadallashgan diurez o‘tkazishda, venoz katetrlarni yuvishda qonning ivishini oldini olish. Laboratoriya maqsadlari va kon quyish uchun qonning ivimaydigan namunalarini tayyorlashda qo‘llanadi.
Qo‘llash usuli va dozalari
Davolash maqsadida geparin uzluksiz vena ichiga infuziya ko‘rinishida yoki vaqti-vaqti vena ichiga, shuningdek teri ostiga (korin soxasiga) in’eksiya ko‘rinishida buyuriladi. Profilaktika maqsadida teri ostiga sutkada 1500 XB dan 8-12 soat interval bilan buyuriladi. Teri ostiga in’eksiyalar uchun odatdagi joy qorinning oldingi - lateral devori (aloxida hollarda yelka yoki sonning yuqori sohasiga yuboriladi) hisoblanadi, bunda ingichka uzun igna ishlatiladi, uni chuqur qilib katta va ko‘rsatkich barmoq orasida eritmani yuborish tugagunicha tutib turilgan teri burmasiga perpendikulyar yuboriladi.
Yuborish joyini xar gal uzgartirish lozim (gematoma shakllanishidan saklanish uchun). Birinchi in’eksiyani operasiya boshlashdan 1-2 soat oldin amalga oshirish kerak; operasiyadan keyingi davrda - 7-10 kun davomida yuboriladi; zarurati bo‘lganida esa - uzoqroq vaqt davomida buyuriladi.
Davolash maqsadida yuboriladigan geparinning boshlang‘ich dozasi odatda 5000 XB ni tashkil qiladi va vena ichiga yuboriladi, undan keyin davolash vena ichiga infuziyalarni ishlatib davom ettiriladi.
Samarani bir maromda ushlab turuvchi dozalari qullash usuliga karab aniklanadi:
- uzluksiz vena ichiga infuziyalarda soatiga 1000-2000 XB dan (sutkada 24000-48000 XB) geparin 0,9% li natriy xloridining eritmasida suyultirib buyuriladi;
- muntazam vena ichiga in’eksiyalarda geparin 5000-10000 XB dan xar 4-6 soatda buyuriladi;
- teri ostiga 1500-2000 XB dan xar 12 soatdayoki 8000-1000 XB dan xar 8 soatdayuboriladi. Kattalarga yengil va urtacha ogirlik darajadagi trombozlarda preparat vena ichiga sutkada 40000-50000 XB dan 3-4 yuborishda;
- ogir tromboz va emboliyada vena ichiga 20000 XB sutkada 4 marta 6 soatlik interval bilan buyuriladi.
Xayotiy kursatmalar buyicha vena ichiga bir marta 25000 XB, sungra 20000 XB dan xar 4 soatda 80000-120000 XB sutkalik dozaga erishilguncha yuboriladi.
Vena ichiga tomchilab yuborishda infuzion eritmaning sutkalik xajmiga kamida 40000 XB geparin kushish kerak.
Geparinning dozalari shunday tanlanadiki, bunda kisman faollashgan tromboplastin vakti (KFTV) nazoratidagiga nisbatan 1,5-2,5 marta katta bulishi kerak. Tromb xosil bulishini oldini olish uchun teri ostiga kichik dozalarda (5000 XB kuniga 2-3 marta) yuborishda KFTV ni muntazam nazorat kilish talab kilinmaydi, chunki u birozgina kupayadi.
Uzluksiz vena ichiga infuziya geparinni qo‘llashning eng samarali usuli bulib, muntazam (davriy) in’eksiyaga nisbatan yaxshi xisoblanadi, chunki ko‘prok turg‘un gipokagulyasiyani ta’minlaydi va kam qon ketishini chaqiradi.
Agar biron-bir sababga kura vena ichiga infuziya yoki teri ostiga yuborishni ishlatish mumkin bo‘lmaganida vena ichiga in’eksiyalarni faqat boshlangich dozalarda qo‘llanganida buyurish tavsiya qilinadi. Takroriy vena ichiga in’eksiyalari gemostaz ko‘rsatkichlarini axamiyatli tebranishlarini chaqiradi va ko‘proq xavfli qon ketishlarini chaqiradi, shuning uchun fakat preparat uta zarurat buyicha buyuriladi.
Ekstrakorporal qon aylanishini o‘tkazishda 140-400 XB/kg yoki 500 ml konga 1500-2000 XB dozada yuboriladi. Gemodializda avval vena ichiga 10000 XB, so‘ngra muolaja o‘rtasida - yana 30000-50000 XB yuboriladi. Katta yoshdagi shaxslar uchun, ayniqsa ayollarga doza kamaytirilishi kerak.
Bolalarga preparat vena ichiga tomchilab yuboriladi: 1-3 oylik - sutkada 800 XB/kg; 4-12 oylikda - sutkada 700 XB mg/kg, 6 yoshdan oshganlarga - sutkada 500 XB/kg, dozani shunday tanlash kerakki, bunda qonning ivish vakti 20 minutni tashkil qilishi kerak.
Geparin bilan davolash davomiyligi kursatmalar va qo‘llash usuliga bog‘liq. Vena ichiga qo‘llanganida davolashning optimal davomiyligi 7-10 kunni tashkil qiladi, shundan keyin davolash peroral antikoagulyantlar bilan davom ettiriladi (peroral antikoagulyantlarni geparin bilan davolashni birinchi kundanoq yoki 5-7 kunlari buyurish, geparin ko‘llashni esa majmuaviy davolashni 4-5 kunni to‘xtatish tavsiya etiladi). Yonbosh-son venalarining katta trombozlarida geparin bilan davolashning davomlirok kurslari maqsadga muvofiqdir.
Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar
Geparinga o‘ta yuqori sezuvchanlik, yuqori qon ketishi bilan namoyon bo‘luvchi kasalliklar (gemofiliya, trombositopeniya, vaskulit va boshkalar), qon ketishi, bosh miya ichki qon quyilishi, bosh miya qon tomirlarning anevrizmasi, gemorragik insult, aortaning qavatlanayotgan anevrizmasi, antifosfolipid sindromi, jarohatlar (ayniqsa bosh miya jaroxati), nazorat qilinmaydigan arterial gipertenziya. Me’da-ichak yo‘llarining eroziv - yarali shikastlanishlari; qizilo‘ngach venalarining varikoz kengayishi bilan birga kechuvchi jigar sirrozi; buyrak yetishmovchiligi, bakterial endokardit, xayz ko‘rish davri, bola tashlash havfi, ko‘zlarda, bosh miyada, prostata bezida, jigar va ut yullarida yaqinda o‘tkazilgan jarrohlik aralashuvlari, orqa miya punksiyasidan keyingi holatda qo‘llash mumkin emas.
Homiladorlik va emizish davri: homiladorlik vaqtida faqat qat’iy ko‘rsatmalar buyicha qo‘llash mumkin.
Nojo‘ya ta’sirlar
Geparin odatda yaxshi o‘zlashtiriladi. Preparat qo‘llanilganda kuzatiladigan allergik reaksiyalar: terining giperemiyasi, dori isitmasi, eshakemi, rinit, astma, terini qichishishi va oyoq panjasida qizish xissi, bronxospazm, kollaps, anafilaktik shok, bosh aylanishi, bosh og‘rig‘i, ko‘ngil aynishi, ishtaxani pasayishi, qusish, diareya, trombositopeniya (6% bemorlarda) rivojlanishi mumkin.
Birinchi tur reaksiyalari, odatda yumshoq shaklda namoyon bo‘ladi va davolash to‘xtatilganidan keyin yukoladi; ikkinchi tur reaksiyalari esa og‘ir kechishi va o‘lim bilan tugashi mumkin. Geparin bilan induksiya qilgan trombositopeniya fonida gangrena, miokard infarkti, insult rivojlanishi bilan birga kechuvchi teri nekrozlari va arterial trombozlar rivojlanishi mumkin. Og‘ir trombositopeniya rivojlanganida (trombositlarning mikdorini boshlangich sonidan 2 marta yoki 100000 mkl dan pastga kamayishi) darxol geparin qo‘llashni to‘xtatish kerak.
Geparin uzoq muddat qullash fonida osteoporoz, suyaklarning o‘z-o‘zidan sinishlari, yumshok tuqimalarning kalsifikasiyasi, gipoaldosteronizm, o‘tkinchi alopesiya va «jigar» transaminazalari (AJIT, ACT) faolligini oshishi ta’riflangan.
Maxalliy nojo‘ya samaralaridan: ta’sirlanish, og‘riq, yuborish joyida giperemiya, gematoma va yara paydo bo‘lishi mumkin. Qon ketishi xam (qo‘llash mumkin bo‘lmagan xolatlar sinchiklab baxolanganida, qon ivishini muntazam laborator nazoratida va aniq dozalashda xavfni minimal darajagacha tushirishi mumkin) geparin bilan davolashning xarakterli asoratlari xisoblanadi.
Me’da-ichak yullari va siydik yullaridan qon ketishlar, yuborish joyidan qon ketishlar, bosimga duchor bulayotgan soxalardan, operasion jaroxatlardan, shuningdek boshqa a’zolarda qon kuyilishlar (buyrak usti bezlari, sariq tana, retroperitoneal bo‘shliq) tipik hisoblanadi.
Maxsus ko‘rsatmalar
Geparinni mushak ichiga yuborish mumkin emas, chunki yuborish joyida gematoma hosil bo‘lishi mumkin. Geparin eritmasi sariq tus olishi mumkin, bu uning faolligini yoki uzlashtirilishini o‘zgartirmaydi.
Polivalent allergiyada (shu jumladan, bronxial astma), arterial gipertenziyada, qandli diabetda, endokarditda, perikarditda, bachadon ichi kontrasepsiyasida, faol tuberkulyozda, nur bilan davolashda, jigar yetishmovchiligida, surunkali buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan shaxslarda, keksalarda (60 yoshdan oshganlarda, ayniqsa ayollarda) stomatologik muolajalarda ehtiyotkorlik bilan qo‘llanadi.
Geparin davolash maqsadida buyurilganida uni dozasi KFTV qiymatlariga qarab tanlanadi. Geparinni qo‘llash vaqtida boshqa dori vositalarini mushak ichiga yuborish va a’zolarning biopsiyasini o‘tkazish mumkin emas. Geparinni suyultirish uchun fakat 0,9% li natriy xloridining eritmasi ishlatiladi. Geparin ko‘krak sutiga utmasa ham, u emizikli onalarga buyurilganida aloxida xollarda osteoporozni tez rivojlanishini va umurtka pogonasining shikastlanishini chakirishi mumkin. Geparinni boshka dori vositalari bilan bir shprisda aralashtirish mumkin emas.
Boshqa dorilar bilan o‘zaro ta’siri
Geparinning ta’sirini antibiotiklar (ichak mikroflorasi tomonidan K vitamining xosil bo‘lishini pasaytiradi), asetilsalisil kislotasi, dipiridamol, nosteroid yallig‘lanishiga qarshi preparatlar va boshka trombositlar agregasiyasini pasaytiruvchi vositalar (geparin bilan davolash fonida bemorlarda gemostazning asosiy mexanizm bo‘lib qoluvchi), bilvosita ta’sir etuvchi antikoagulyantlar kuchaytiradi. Geparinning ta’sirini antigistamin dori vositalari, fenotiazinlar, yurak glikozidlari, nikotin kislotasi, tetrasiklinlar, shoxkuya alkaloidlari, nikotin, nitrogliserin (vena ichiga yuborilganda), tiroksin, AKTG, ishqoriy aminlari va polipeptidlar, protamin kamaytiradi.
Homiladorlik va emizish davrida
Homiladorlik davrida dori vositasini faqat qat’iy ko‘rsatmalar bilan, shifokor nazorati ostida qo‘llash mumkin.
Qo‘llashga qarshi ko‘rsatma: xomila tushish xavfi, tug‘ruq (shu jumladan yaqinda bo‘lgan tug‘ruq).
Emizish davrida ko‘rsatmalar bo‘lganda qo‘llash mumkin.
Transport boshqarishga ta’siri
Ma’lumot mavjud emas.
Dozani oshirib yuborish
Simptomlari: qon ketishi.
Davolash: geparin dozasini oshirib yuborilishi chaqirgan kichik qon ketishlarida uni qo‘llashni to‘xtatish yetarli. Katta qon ketishlarda geparinni ortiqchasini protamin sulfati (1 mg protamin sulfatni 100 XB geparinga) bilan neytrallanadi. Geparinni tez chiqarilishini hisobga olish kerak va agar protamin sulfati geparinning oldingi dozasidan 30 minutdan keyin buyurilgan bo‘lsa faqat kerakli dozaning yarimini yuborish lozim.
Protamin sulfatni maksimal dozasi 50 mg ni tashkil kiladi. Gemodializ samarasiz.
Farmakodinamikasi
Bevosita ta’sirga ega antikoagulyant, o‘rtamolekulyar geparinlar guruhiga taalluqli, fibrinning hosil bo‘lishini sekinlashtiradi. Geparinning ta’sir mexanizmi eng avvalo uni qon ivishining faollashtirilgan omillari: IXa, Xa, XIa, XIIa va trombinni fiziologik ingibitori bo‘lib xizmat qiluvchi antitrombin III bilan bog‘lanishiga asoslangan.
Buyrakda qon oqimini oshiradi; bosh miya qon tomirlarining qarshiligini oshiradi, bosh miya gialuronidazasi faolligini kamaytiradi, lipoproteinlipazani faollashtiradi va gipolipidemik ta’sirga ega.
O‘pkada surfaktant faolligini pasaytiradi, buyrak usti bezlarining po‘stlog‘ida aldosteronning xaddan ziyod sintezini bostiradi, adrenalinni bog‘laydi, tuxumdonlarning gormonal rag‘batlantiruvchilarga reaksiyasini modulyasiya qiladi, paratgormonining faolligini kuchaytiradi. Fermentlar bilan o‘zaro ta’siri natijasida bosh miyaning tirozingidroksilazasining, pepsinogenning, DNK-polimerazaning faolligini oshiradi va miozin ATFazasi, piruvatkinaza, RNK-polimeraza, pepsinning faolligini pasaytiradi.
Farmakokinetikasi
Vena ichiga yuborilgandan keyin maksimal konsentrasiyaga (Cmax) deyarli darhol erishiladi, teri ostiga yuborilganidan keyin – 4-5 soatni tashkil qiladi. Plazma oqsillari bilan bog‘lanishi – 95% gacha, taqsimlanish xajmi juda kam – 0,06 l/kg (plazma oqsillari bilan kuchli bog‘lanishi sababli tomirdan tashqariga chiqmaydi). Yo‘ldosh va ona sutiga kirmaydi. Endotelial xujayralar va mononuklear-makrofagal tizim xujayralari (RET (retikuloendotelial tizim) xujayralari) tomonidan jadal qamrab olinadi, jigar va taloqda to‘planadi.
Buyrak orqali, asosan nofaol metabolitlari ko‘rinishida va faqat yuqori dozalari yuborilganda (50% gacha) o‘zgarmagan holda chiqariladi. Gemodializ yordamida chiqarilmaydi.