Ferrum lek — temir (III) gidroksidi polimaltoza kompleksi tutgan sirop. Organizmdagi temir tanqisligini to‘ldiradi va temir yetishmasligidan bo‘lgan kamqonlikni davolaydi.
Temir tanqisligidan kamqonlik
Temir yetishmasligidan bo‘lgan kamqonlikni (aniq, manifest temir tanqisligi) davolash.
Yashirin temir tanqisligi
Hali kamqonlik bo‘lmagan, lekin temir zahirasi kamaygan holatni (latent tanqislik) davolash.
Homiladorlikda profilaktika
Homiladorlikda temir yetishmasligining oldini olish.
Qancha va qanday qabul qilinadi
Rasmiy yo‘riqnoma bo‘yicha, Ferrum lek 50 mg/5 ml siropi uchun. Doza va muddat temir tanqisligi darajasiga bog‘liq. 1 o‘lchov qoshig‘i = 5 ml.
Kim uchunBir martadaNecha martaSutkasiga ko‘pi bilan
Kamqonlik — 1 yoshgacha bolalar
Bir martada:boshlanishi 2,5 ml (½ o‘lchov qoshig‘i)
Necha marta:sutkasiga
Sutkasiga ko‘pi bilan:asta-sekin 5 ml (1 o‘lchov qoshig‘i) gacha
Kamqonlik — bolalar1–12 yosh
Bir martada:5–10 ml (1–2 o‘lchov qoshig‘i)
Necha marta:sutkasiga
Sutkasiga ko‘pi bilan:—
Kamqonlik — 12 yoshdan katta bolalar, kattalar, emizuvchi onalar
Bir martada:odatda 10–30 ml (2–6 o‘lchov qoshig‘i)
Necha marta:sutkasiga
Sutkasiga ko‘pi bilan:—
Kamqonlik — homiladorlar
Bir martada:20–30 ml (4–6 o‘lchov qoshig‘i)
Necha marta:sutkasiga, gemoglobin me’yorlashguncha
Sutkasiga ko‘pi bilan:—
Keyin kamida homiladorlik oxirigacha sutkasiga 10 ml (2 o‘lchov qoshig‘i).
Yashirin tanqislik — 1 yoshgacha bolalar
Mumkin emas
Bu holatda juda kichik doza kerakligi sababli ishlatilmaydi.
Yashirin tanqislik — bolalar1–12 yosh
Bir martada:2,5–5 ml (½–1 o‘lchov qoshig‘i)
Necha marta:sutkasiga
Sutkasiga ko‘pi bilan:—
Yashirin tanqislik — 12 yoshdan katta bolalar, kattalar, emizuvchi onalar
Bir martada:5–10 ml (1–2 o‘lchov qoshig‘i)
Necha marta:sutkasiga
Sutkasiga ko‘pi bilan:—
Homiladorlar — yashirin tanqislik va profilaktika
Bir martada:5–10 ml (1–2 o‘lchov qoshig‘i)
Necha marta:sutkasiga
Sutkasiga ko‘pi bilan:—
Ichish uchun, ovqat paytida yoki ovqatdan keyin darhol. Aniq o‘lchash uchun o‘lchov qoshig‘idan foydalaning.
Siropni butilkada meva yoki sabzavot sharbati bilan aralashtirish mumkin; biroz rang o‘zgarishi ta’m va samaraga ta’sir qilmaydi.
Sutkalik dozani bir martada ichish yoki bir necha martaga bo‘lish mumkin.
Kamqonlikda gemoglobin me’yorlashguncha 3–5 oy davolanadi, keyin temir zahirasini to‘ldirish uchun yana bir necha hafta ichiladi. Yashirin tanqislikda davolash taxminan 1–2 oy.
Kimga mumkin, kimga mumkin emas
Homiladorlik Ehtiyotkorlik bilan
Homilaga salbiy ta’sir ehtimoli kam; II–III uch oylikda salbiy ta’sir kuzatilmagan. Faqat shifokor maslahatidan keyin.
Emizish davri Ehtiyotkorlik bilan
Bolada nojo‘ya ta’sir ehtimoli kam. Faqat shifokor maslahatidan keyin.
Jigar va alkogolizm Ehtiyotkorlik bilan
Jigar faoliyati buzilganda va alkogolizmda ehtiyotkorlik bilan. Siropda oz miqdorda etanol bor (5 ml da 16 mg gacha).
Qandli diabet va qandlar Ehtiyotkorlik bilan
1 ml siropda 0,04 non birligi. Tarkibida sorbitol va saxaroza bor: irsiy fruktozani ko‘tarmaslik, glyukoza-galaktoza so‘rilishi buzilishi yoki saxaraza-izomaltaza yetishmovchiligida ichmang.
Konservantlar Ehtiyotkorlik bilan
Metil- va propilparagidroksibenzoat allergik reaksiyalar (kechikkan ham) chaqirishi mumkin.
Infeksiya va o‘smalar Ehtiyotkorlik bilan
Kamqonlik infeksiya yoki o‘smadan bo‘lishi mumkin; temir asosiy kasallik davolangandan keyingina to‘liq o‘zlashadi — foyda va xavf baholanadi.
Haydovchilar Mumkin
Ta’sir qilmaydi.
Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar
Ta’sir qiluvchi yoki yordamchi moddalarga yuqori sezuvchanlik
Organizmda temir ortiqchaligi (gemoxromatoz, gemosideroz)
Temir o‘zlashtirilishining buzilishi (sidero-axrestik kamqonlik, qo‘rg‘oshin zaharlanishidagi kamqonlik, talassemiya)
Temir tanqisligidan bo‘lmagan kamqonlik (gemolitik kamqonlik, B12 vitamini yetishmasligidan megaloblastik kamqonlik)
50 mg/5 ml li dorining barcha moddalari, yordamchi moddalar ham
Jelezo (iii) gidroksid v komplekse s polimaltozoyta’sir qiluvchi50 mg на ml
Propilparagidroksibenzoat0.83 mg
Metilparagidroksibenzoat2.95 mg
Distillirovannaya voda5 ml
Slivochnaya essentsiya15 mg
Jidkiy sorbit2000 mg
Natriy gidroksidmg на ml
Etil spirti16.25 mg
Saxaroza1000 mg
Nojo‘ya ta’sirlar
Qanchalik ko‘p uchrashi bo‘yicha
Tez-tez100 kishidan 1 tadan 10 tagacha
qorinda noqulaylik, ich qotishi, ich ketishi, qusish, ko‘ngil aynishi, jig‘ildon qaynashinajas rangi o‘zgarishi
Ba’zan1000 kishidan 1 tadan 100 tagacha
bosh og‘rig‘igastritteri qizarishi (eritema)
Kamdan-kam10 000 kishidan 1 tadan 1000 tagacha
tishlar rangi o‘zgarishiteri allergiyasi: ekzantema, toshma, eshakemimushak tortishishi, mushak og‘rig‘i
Chastotasi noma’lumaniq chastota baholanmagan
qorin og‘rig‘ianafilaktik reaksiyalar
Boshqa dorilar bilan birga
Boshqa temir preparatlari (ichiladigan yoki ukol) Birga ichilmaydi
Birga qo‘llamang — ichilgan temir so‘rilishi ancha kamayadi.
Ovqat (oksalatlar, tanin), tetratsiklinlar, antatsidlar Ehtiyotkorlik
Temir kompleks holatda bo‘lgani uchun ular bilan o‘zaro ta’sir ehtimoli kam.
Najasda yashirin qon tahlili Ehtiyotkorlik
Natijaga ta’sir qilmaydi — tahlil uchun davolashni to‘xtatish shart emas.
Ko‘p ichib qo‘ydingizmi?
Temir sekin va nazoratli so‘rilgani uchun temir ortiqchaligi yoki zaharlanish kuzatilmagan va kam ehtimolli; tasodifiy oshirib yuborishdan o‘lim holatlari qayd etilmagan.
Manba: Farmatsevtika tarmog‘ini rivojlantirish agentligi, referent narxlar ro‘yxati.
Ko‘p beriladigan savollar
Bolaga Ferrum lekdan necha ml berish kerak?
Kamqonlikda: 1 yoshgacha 2,5 ml dan boshlab sutkasiga 5 ml gacha; 1–12 yoshda sutkasiga 5–10 ml; 12 yoshdan katta — 10–30 ml. Yashirin tanqislikda 1–12 yoshda 2,5–5 ml, 12 yoshdan katta 5–10 ml.
Ferrum lekni necha oy ichish kerak?
Kamqonlikda gemoglobin me’yorlashguncha 3–5 oy, keyin yana bir necha hafta. Yashirin tanqislikda taxminan 1–2 oy.
Ovqatdan oldin yoki keyin ichiladimi?
Ovqat paytida yoki ovqatdan keyin darhol. Sharbat bilan aralashtirish mumkin.
Homiladorlikda Ferrum lek ichsa bo‘ladimi?
Ha, shifokor maslahatidan keyin. Kamqonlikda sutkasiga 20–30 ml, keyin homiladorlik oxirigacha 10 ml; profilaktikada 5–10 ml.
Najas qorayib ketdi — xavflimi?
Yo‘q, temirdan najas qorayishi mumkin va bu ahamiyatga ega emas.
Boshqa temir dorisi bilan birga ichsa bo‘ladimi?
Yo‘q, boshqa temir preparatlari bilan birga qo‘llanmaydi.
Rasmiy yo‘riqnoma
Rasmiy yo‘riqnomaning to‘liq matni
Tavsifi
Jigarrang rangli tiniq eritma.
Qo‘llanilishi
Latent (yashirish) temir tanqisligini davolashda. Temir tanqisligi anemiyasini (manifest temir tanqisligini) davolashda. Homiladorlik vaqtida temir tanqisligini oldini olishda qo‘llanadi.
Qo‘llash usuli va dozalari
Ichga qabul qilish uchun mo‘ljallangan. Ovqat vaqtida va ovqatdan keyin darhol qabul qilinsin. Siropni ovqatlantirish uchun butilkada mevali va sabzavotli sharbat bilan aralashtirish mumkin. Siropning dozasini to‘g‘ri o‘lchash uchun o‘lchov qoshig‘idan foydalanish kerak. Aralashmani biroz bo‘yalishi bolalar sharbati/ozuqasining ta’miga yoki preparatning samaradorligiga ta’sir qilmaydi. Sutkalik dozani bir marta qabul qilish yoki bir necha qabulga bo‘lish mumkin. Preparatning dozasi va qabul qilish davomiyligi temir tanqisligi darajasiga bog‘liq. Manifest temir tanqisligi Davolash gemoglobin darajasi normallashgunicha 3-5 oy davomida davom ettiriladi. Shundan so‘ng preparat organizmda temirning zahiralarini to‘ldirish uchun yana bir necha hafta davomida buyuriladi. 1 yoshgacha bo‘lgan bolalar: siropning boshlang‘ich dozasi 2,5 ml (½ o‘lchov qoshig‘i) ni tashkil etadi. Siropning dozasi asta-sekin sutkada 5 ml (1 o‘lchov qoshig‘i) gacha oshiriladi. 1 yoshdan 12 yoshgacha bo‘lgan bolalar: sutkada 5-10 ml (½ o‘lchov qoshig‘i) ni tashkil etadi. 12 yoshdan oshgan bolalar, kattalar, emizadigan onalar: odatda sutkada 10-30 ml (2-6 o‘lchov qoshig‘i) ni tashkil etadi. Yashirin temir tanqisligi Davolash taxminan bir-ikki oyni tashkil etadi. 1 yoshgacha bo‘lgan bolalar: preparat juda kichik dozalarda buyurilganligi sababli, u aynan shu ko‘rsatmalar uchun ishlatilmaydi. 1 yoshdan 12 yoshgacha bo‘lgan bolalar: sutkada 2,5-5 ml (½-1 o‘lchov qoshig‘i) ni tashkil etadi. 12 yoshdan oshgan bolalar, kattalar, emizikli onalar: sutkada 5-10 ml (1-2 o‘lchov qoshig‘i) ni tashkil etadi. Homilador ayollar Manifest temir tanqisligi Sutkada 20-30 ml (4-6 o‘lchov qoshig‘i) sirop gemoglobin darajasi normallashgunicha qabul qilinadi. Shundan so‘ng sutkada 10 ml (2 o‘lchov qoshig‘i) sirop organizmda temir zahiralarini to‘ldirish uchun homiladorlikni oxirigacha buyuriladi. Yashirin temir tanqisligi va temir tanqisligini oldini olish Sutkada 5-10 ml (1-2 o‘lchov qoshig‘i) sirop buyuriladi.
Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar
- ta’sir etuvchi moddaga yoki preparatning biror-bir komponentiga yuqori shaxsiy sezuvchanlik; - temirning ortiqchaligi (masalan, gemoxromatoz, gemosideroz) va temirni utilizasiya qilinishini buzilishi (masalan, anemiya, qo‘rg‘oshin bilan intoksikasiyada anemiya, sidero-axrestik anemiya, talassemiya); - temir tanqisligidan kelib chiqmaydigan anemiya (masalan, gemolitik anemiya, B12 vitamini tanqisligi munosabati bilan megaloblastli anemiya).
Nojo‘ya ta’sirlar
Asosiy tadqiqotlarda quyidagi nojo‘ya reaksiyalar kuzatilgan. Noxush reaksiyalarni rivojlanish tez-tezligi quyidagi shaklda aniqlanadi: juda tez-tez (≥1/10), tez-tez (≥1/100 va <1/10), tez-tez emas (≥1/1000 va <1/100), kam hollarda (≥1/10000 va <1/1000), juda kam hollarda (<1/10000) yoki tez-tezligi noma’lum (ma’lum bo‘lgan ma’lumotlarga asosan baholab bo‘lmaydi). Keng tarqalgan nojo‘ya reaksiyalardan me’da-ichak yo‘llari tomonidan buzilishlar kuzatilgan (ahlat rangini o‘zgarishi, ko‘ngil aynishi, qabziyat, diareya va qorinda og‘riq. Nerv tizimi tomonidan buzilishlar Tez-tez emas: bosh og‘rig‘i. Me’da-ichak yo‘llari tomonidan buzilishlar Tez-tez: qorin sohasida diskomfort, qabziyat, diareya, qusish, ko‘ngil aynishi, jig‘ildon qaynashi, ahlat rangini o‘zgarishi. Tez-tez emas: gastrit. Kam hollarda: tish rangini o‘zgarishi. Tez-tezligi noma’lum: qorinda og‘riq. Teri va teri osti to‘qimalari tomonidan buzilishlar Tez-tez emas: eritema. Kam hollarda: yuqori sezuvchanlik teri reaksiyalari, masalan, ekzantema, toshma, eshakemi. Tez-tezligi noma’lum: anafilaktik reaksiyalar. Skelet-mushak va biriktiruvchi to‘qimalar tomonidan buzilishlar Kam hollarda: mushak tirishishlari, mialgiya.
Maxsus ko‘rsatmalar
Preparatni qabul qilganda axlat to‘q rangga bo‘yalishi mumkin, bu klinik ahamiyatga ega emas. Infeksiyalar yoki o‘smalar ham anemiyani keltirib chiqarishi mumkin. Temirni organizm tomonidan to‘la-to‘kis o‘zlashtirilishi faqat asosiy kasallik davolangandan keyin boshlanishi tufayli, havf va foyda nisbatini baholash talab etiladi. Alkogolizm va jigar funksiyalari buzilgan bemorlarga preparatni ehtiyetkorlik bilan tavsiya qilinishi lozim. Qandli diabet bilan xastalangan pasiyentlar uchun ma’lumot: 1 ml sirop 0,04 non birligi saqlaydi. Preparat tarkibida sorbitol va saxaroza saqlaydi. Fruktozani o‘zlashtirolmaslik, glyukoza-galaktoza so‘rilishini buzilishi yoki saxaraza-izomaltaza yetishmovchiligi kabi, kam uchraydigan nasliy buzilishlari bo‘lgan pasiyentlar ushbu preparatni qabul qilishlari mumkin emas. Sirop oz miqdorda etanol (5 ml da 16 mg gacha) saqlaydi. Preparat, allergik reaksiyalarni (kechroq kuzatilishi ham mumkin) chaqirishi mumkin bo‘lgan metilparagidroksibenzoati va propilparagidroksibenzoatini saqlaydi.
Boshqa dorilar bilan o‘zaro ta’siri
Temir kompleks birikma tarkibiga kirganligi tufayli, oziq-ovqat komponentlari (fitin, oksalatlar, tanin) va dori preparatlari (tetrasiklinlar, antasidlar) bilan ionli o‘zaro ta’siri ehtimoli kam. Preparat yashirin qon borligi yuzasidan o‘tkazilgan tahlil (gemoglobinga selektiv test o‘tkazish) natijalariga ta’sir ko‘rsatmaydi, shuning uchun tahlilni o‘tkazish uchun davolashni to‘xtatish zarurati yo‘q. Temirning parenteral va boshqa peroral dori shakllari bilan birga qo‘llashdan saqlanish lozim, chunki bu ichga qabul qilinayotgan temirni so‘rilishini sezilarli darajada pasayishiga olib kelishi mumkin.
Homiladorlik va emizish davrida
Hayvonlarda o‘tkazilgan tajribalardan olingan va homiladorlikning dastlabki uch oyligida preparatni qabul qilinganda havf mavjud deb taxmin qilish imkonini beradigan dalillar yo‘q va homilaga salbiy ta’sir qilish ehtimoli kam. Nazoratli tadqiqotlar vaqtida preparat homiladorlikning ikkinchi va uchinchi uch oyliklarida qo‘llanganida ona organizmi va (yoki) homilaga salbiy ta’siri kuzatilmagan. Normal holatlarda ko‘krak sutida temir laktoferrin bilan bog‘langan holda saqlanadi. Temir [III] gidroksidining polimaltoza kompleksidan temirning qancha miqdorini ko‘krak sutiga o‘tishi noma’lum; emadigan bolada noxush reaksiyalarni paydo bo‘lish ehtimoli kam. Homilador va emizadigan ayollarga preparatni faqat shifokorning maslahatidan keyingina qo‘llash kerak.
Transport boshqarishga ta’siri
Ta’sir qilmaydi.
Dozani oshirib yuborish
Polimaltoza bilan kompleks birikmasida temirni nazorat qilinuvchi so‘rilishi va past darajada toksikligi tufayli preparatni qabul qilishda temir miqdori oshib ketishi yoki intoksikasiya kuzatilmagan va preparat dozasi oshirib yuborilganida uning ehtimoli kam. Dozani tasodifiy oshirib yuborilishi bilan bog‘liq o‘lim bilan yakunlanuvchi hollar qayd etilmagan.
Farmakodinamikasi
Temir organizmning barcha hujayralarida bo‘lib, u hayotiy muhim jarayonlarni nazorat qiluvchi fermentlarni faoliyat ko‘rsatishi uchun zarur hisoblanadi. Temir preparatlarini qo‘llash, temir tanqisligi oqibatida yuzaga kelgan eritropoezni buzilishlarida yordam beradi. Temir [III] gidroksidining polinuklear molekulalari, ular bilan nokovalent bog‘langan polimaltoza molekulalari bilan o‘rab olingan bo‘lib, molekulyar massasi taxminan 50 kDa ni tashkil etgan kompleks hosil qiladi. Ushbu kompleks o‘zining o‘lchami tufayli, oddiy diffuziya mexanizmi yordamida shilliq qavatlarning membranalari orqali temir [II] geksakompleksiga nisbatan 40 barobar oson o‘tadi. Temir [III] gidroksidi kompleksi barqaror hisoblanadi va fiziologik sharoitlarda temir ionlarini ajratib chiqarmaydi. Kompleksning tuzilishi organizmda mavjud bo‘lgan tabiiy temir zahirasi proteini ferritinning tuzilishiga o‘xshash. Temir [III] gidroksidi va polimaltoza kompleksi ikki valentli temir tuzlariga xos bo‘lgan prooksidant hususiyatlariga ega emas. Shu boisdan juda past va past zichlikdagi lipoproteinlarning oksidlovchi omillarga nisbatan sezgirligi pasayadi.
Farmakokinetikasi
Tvin-izotoplar usuli (55Fe va 59Fe) yordamida, eritrositlardagi gemoglobinning darajasi bo‘yicha aniqlanadigan temirni so‘rilishi, yuborilgan dozaga teskari proporsional (dozasi qanchalik yuqori bo‘lsa, so‘rilish darajasi shunchalik past bo‘ladi) ekanligi aniqlangan. Temir tanqisligi darajasi va so‘riladigan temirning miqdori o‘rtasida statistik ishonchli teskari korrelyasiya mavjud (temir tanqisligi qanchalik yuqori bo‘lsa, temir shunchalik yaxshi so‘riladi). Eng yuqori so‘rilish darajasi o‘n ikki barmoq ichak va ingichka ichaklarda kuzatiladi. Uch valentli temirni so‘rilish darajasi nazoratli jarayon hisoblanadi. Yuborilgandan so‘ng qon zardobida temirning miqdorini oshishi eritrositlarda o‘lchangan umumiy so‘rilish bilan mos kelmaydi. Temir asosan jigarda to‘planadi, u yerda u ferritin bilan bog‘lanadi va suyak ko‘migida gemoglobinning strukturasiga kirishadi. Ichakla so‘rilmagan temir axlat bilan chiqariladi. Organizmdan MIY va terining qipiqlanadigan epiteliy hujayralari, ter, safro va siydik bilan chiqariladigan temir miqdori sutkada taxminan 1 mg ni tashkil etadi. Ayollarda shuningdek temirni hayz ko‘rish vaqtida ajralib chiqadigan qon bilan yo‘qotilishini ham inobatga olish kerak.
Manba: Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Farmatsevtika mahsulotlari xavfsizligi markazi — dori vositalari davlat reyestri, ro‘yxat raqami DV/X 04764/07/18, ro‘yxatga olingan: 13.08.2025. Qadoq rasmlari — Farmatsevtika tarmog‘ini rivojlantirish agentligi. Ma’lumot tanishish uchun, shifokor maslahatining o‘rnini bosmaydi. Sahifa yangilangan: .