Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
Dorilar katalogi
Dorilar katalogiYurak va qon tomirlarDiroton
Aylantiring
Qutini aylantirib, qo‘lingizdagi bilan solishtiring
Davlat reyestrida ro‘yxatdan o‘tgan

Diroton

lizinopril · 5 mg · tabletka
Retsept bilan beriladiRenin-angiotenzin tizimi (bosim)
Ishlab chiqaruvchi
Gedeon Richter PLC
Mamlakat
Vengriya
Ro‘yxat raqami
DV/X 06778/08/19
Ruxsat muddati
31.10.2030 gacha
Saqlash muddati
3 yil
ATX kodi
C09AA03
Analoglari (1) Rasmiy yo‘riqnoma
HomiladorlikdaMumkin emas (1-trimestrda tavsiya etilmaydi, 2–3-trimestrda qat’iyan man)
Bolalarga6 yoshgacha mumkin emas; 6–16 yoshda faqat qon bosimi uchun
Qabul qilishKuniga 1 marta, har kuni bir vaqtda
RetseptDozani shifokor tanlaydi
Nima uchunDozasiKimga mumkin emasTarkibiNojo‘ya ta’sirlarBoshqa dorilar bilanNarxiAnaloglari · 1SavollarRasmiy yo‘riqnoma

Diroton nima uchun ishlatiladi

Diroton (lizinopril) — angiotenzinni o‘zgartiruvchi ferment (APF) ingibitorlari guruhidagi qon bosimini tushiruvchi dori. Yuqori qon bosimi, yurak yetishmovchiligi, o‘tkir infarktdan keyin va qandli diabetda buyrak zararlanishida qo‘llanadi.

  • Yuqori qon bosimi

    Arterial gipertenziyani davolash — yakka o‘zi yoki boshqa bosim tushiruvchi dorilar bilan birga.

  • Yurak yetishmovchiligi

    Belgilari bor yurak yetishmovchiligini davolash — siydik haydovchilarga qo‘shimcha.

  • O‘tkir miokard infarkti

    Infarktdan keyingi 24 soat ichida, gemodinamikasi barqaror bemorlarda qisqa (6 hafta) davolash.

  • Diabetda buyrak zararlanishi

    Yuqori qon bosimi va 2-tur qandli diabeti bor, nefropatiyaning boshlang‘ich bosqichidagi bemorlarda buyrakni davolash.

Qancha va qanday qabul qilinadi

Rasmiy yo‘riqnoma bo‘yicha, Diroton 5 mg tabletka uchun (yo‘riqnoma 5 mg, 10 mg va 20 mg li tabletkalarga umumiy). Dozalar mg da; dozani shifokor qon bosimiga qarab individual tanlaydi.

Kim uchunBir martadaNecha martaSutkasiga ko‘pi bilan
Kattalar — yuqori qon bosimi
Bir martada:boshlang‘ich 10 mg; ushlab turuvchi 20 mg
Necha marta:kuniga 1 marta
Sutkasiga ko‘pi bilan:uzoq tadqiqotlarda ko‘pi bilan 80 mg
2–4 haftada natija bo‘lmasa, dozani oshirish mumkin. Renin-angiotenzin tizimi kuchli faollashganda (renovaskulyar gipertenziya, tuz va suyuqlik yo‘qotish, yurak dekompensatsiyasi, og‘ir gipertenziya) boshlang‘ich doza 2,5–5 mg, qat’iy shifokor nazoratida.
Siydik haydovchi ichayotganlar
Bir martada:boshlang‘ich 5 mg
Necha marta:kuniga 1 marta
Sutkasiga ko‘pi bilan:—
Iloji bo‘lsa, siydik haydovchini Dirotondan 2–3 kun oldin to‘xtatish kerak. To‘xtatib bo‘lmasa — 5 mg dan boshlanadi, buyrak faoliyati va qondagi kaliy nazorat qilinadi.
Buyrak yetishmovchiligi (boshlang‘ich doza)
Bir martada:KK 31–80 ml/min — 5–10 mg; 10–30 ml/min — 2,5–5 mg; 10 ml/min dan kam (dializdagilar ham) — 2,5 mg
Necha marta:kuniga 1 marta
Sutkasiga ko‘pi bilan:ko‘pi bilan 40 mg
KK — kreatinin klirensi. Keyin dozani bosimga qarab oshirish mumkin.
Bolalar 6–16 yosh (faqat yuqori qon bosimi)6–16 yosh
Bir martada:20–50 kg: boshlang‘ich 2,5 mg; 50 kg va undan ko‘p: boshlang‘ich 5 mg
Necha marta:kuniga 1 marta
Sutkasiga ko‘pi bilan:20–50 kg — 20 mg gacha; 50 kg va undan ko‘p — 40 mg gacha
0,61 mg/kg (yoki 40 mg) dan yuqori dozalar o‘rganilmagan. Buyrak faoliyati pasaygan bolalarga kamroq boshlang‘ich doza yoki dozani sekinroq oshirish.
Yurak yetishmovchiligi
Bir martada:boshlang‘ich 2,5 mg
Necha marta:kuniga 1 marta
Sutkasiga ko‘pi bilan:ko‘pi bilan 35 mg kuniga 1 marta
Shifokor nazoratida boshlanadi. Doza har safar 10 mg dan ko‘p oshirilmaydi, oshirishlar orasi kamida 2 hafta.
O‘tkir miokard infarkti
Bir martada:1-kun 5 mg, 24 soatdan keyin 5 mg, 48 soatdan keyin 10 mg, so‘ng 10 mg
Necha marta:kuniga 1 marta
Sutkasiga ko‘pi bilan:ushlab turuvchi 10 mg
Belgilardan keyin 24 soat ichida boshlanadi; sistolik bosim 100 mm sim. ust. dan past bo‘lsa boshlanmaydi. Dastlabki 3 kunda sistolik bosim 120 yoki undan past bo‘lsa — 2,5 mg. Bosim 100 yoki undan past bo‘lsa — 5 mg, kerak bo‘lsa vaqtincha 2,5 mg. Sistolik bosim 90 dan past holat 1 soatdan ortiq davom etsa — dori to‘xtatiladi. Davolash 6 hafta, so‘ng qayta baholanadi. KK 80 ml/min dan kam bo‘lsa — doza buyrak jadvaliga ko‘ra.
Diabetda buyrak zararlanishi
Bir martada:10 mg; kerak bo‘lsa 20 mg gacha
Necha marta:kuniga 1 marta
Sutkasiga ko‘pi bilan:—
Maqsad — o‘tirib o‘lchanganda diastolik bosim 90 mm sim. ust. dan past. KK 80 ml/min dan kam bo‘lsa — doza buyrak jadvaliga ko‘ra.
Bolalar 6 yoshgacha
Mumkin emas
6 yoshgacha va og‘ir buyrak yetishmovchiligi bor bolalarga (KFT 30 ml/min/1,73 m² dan kam) mumkin emas. Bolalarda faqat yuqori qon bosimida qo‘llanadi.
Ichish uchun, kuniga 1 marta, har kuni bir xil vaqtda. Ovqat dori so‘rilishiga ta’sir qilmaydi.
Keksalarda samaradorlik va xavfsizlik yoshga qarab o‘zgarmaydi; buyrak faoliyati pasaygan bo‘lsa, boshlang‘ich doza KK bo‘yicha tanlanadi.
Yaqinda buyrak ko‘chirib o‘tkazilgan bemorlarga tavsiya etilmaydi — tajriba yo‘q.

Kimga mumkin, kimga mumkin emas

  • Homiladorlik Mumkin emas

    Homiladorlikda boshlanmaydi; 1-trimestrda tavsiya etilmaydi, 2- va 3-trimestrda mumkin emas — homila buyragi, homila suvi va bosh suyagi rivojiga zarar, chaqaloqda buyrak yetishmovchiligi, past bosim, kaliy oshishi. Homiladorlik aniqlansa, darhol to‘xtatiladi; rejalashtirayotganlar boshqa dori bilan almashtiriladi.

  • Emizish davri Mumkin emas

    Ma’lumot yo‘qligi sababli emizish davrida tavsiya etilmaydi, ayniqsa yangi tug‘ilgan yoki chala tug‘ilgan chaqaloqni emizganda.

  • Bolalar Ehtiyotkorlik bilan

    6 yoshgacha va og‘ir buyrak yetishmovchiligi bor bolalarga mumkin emas. 6–16 yoshda faqat yuqori qon bosimini davolashda.

  • Haydovchilar Ehtiyotkorlik bilan

    Bosh aylanishi yoki charchoq paydo bo‘lishi mumkinligini hisobga oling.

  • Qon bosimi keskin tushishi Ehtiyotkorlik bilan

    Ayniqsa siydik haydovchi ichganda, tuzsiz parhezda, dializda, ich ketishi yoki qusishda, og‘ir yurak yetishmovchiligida. Bosim tushsa — bemorni yotqizish kerak. Yurak ishemik kasalligi yoki miya qon tomir kasalligida haddan tashqari tushish infarkt yoki insultga olib kelishi mumkin.

  • Buyrak Ehtiyotkorlik bilan

    Buyrak yetishmovchiligida doza kamaytiriladi, kaliy va kreatinin nazorat qilinadi. Ikkala buyrak arteriyasi yoki yagona buyrak arteriyasi torayganda mochevina va kreatinin oshishi mumkin — kichik dozadan, qattiq nazoratda boshlanadi. Davolanish paytida kreatinin 265 mkmol/l dan oshsa yoki dastlabkidan ikki baravar ko‘paysa, shifokor dorini to‘xtatishni ko‘rib chiqadi.

  • Jigar Ehtiyotkorlik bilan

    Juda kam hollarda sariqlikdan boshlanib jigar nekroziga o‘tuvchi sindrom (ba’zan o‘lim bilan). Sariqlik yoki jigar fermentlari keskin oshsa — davolashni to‘xtating.

  • Angionevrotik shish Ehtiyotkorlik bilan

    Yuz, oyoq-qo‘l, lab, til, hiqildoq shishi davolashning istalgan paytida chiqishi mumkin — dori darhol to‘xtatiladi, bemor belgilar butunlay yo‘qolguncha kasalxonada davolanadi va kuzatiladi. Til, tomoq yoki hiqildoq shishida nafas yo‘li yopilishi mumkin — shoshilinch davo (jumladan adrenalin) kerak. Ilgari APF ingibitoriga bog‘liq bo‘lmagan shish bo‘lganlarda xavf yuqoriroq.

  • Yurak klapanlari Ehtiyotkorlik bilan

    Mitral klapan torayishi, aorta klapani torayishi yoki gipertrofik kardiomiopatiyada ehtiyotkorlik bilan.

  • Keksalar Ehtiyotkorlik bilan

    Buyrak faoliyati pasaygan bo‘lsa, boshlang‘ich doza kreatinin klirensiga qarab tanlanadi. NYQD bilan birga ichganda ayniqsa ehtiyot bo‘ling.

  • Diabet, kaliy, operatsiya Ehtiyotkorlik bilan

    Qandli diabetda birinchi oy qand nazorat qilinadi. Kaliyli qo‘shimchalar va tuz o‘rnini bosuvchilar kaliyni oshirishi mumkin. Katta operatsiya yoki narkoz paytida bosim tushishi mumkin. Quruq, uzoq yo‘tal chiqishi mumkin — to‘xtatgach o‘tadi.

  • Dializ, aferez, desensibilizatsiya Ehtiyotkorlik bilan

    Yuqori o‘tkazuvchan membranali (masalan, AN69) gemodializda anafilaktoid reaksiyalar kuzatilgan — boshqa membrana yoki boshqa guruh bosim dorisi ko‘rib chiqiladi. LPNP aferezi va hasharot zahari bilan desensibilizatsiya paytida hayot uchun xavfli anafilaktoid reaksiyalar bo‘lgan; dori vaqtincha to‘xtatilganda ular kuzatilmagan.

Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar

  • Lizinopril, tabletka tarkibidagi boshqa modda yoki boshqa APF ingibitorlariga yuqori sezuvchanlik
  • Ilgari APF ingibitorlari sababli angionevrotik shish (Kvinke shishi)
  • Irsiy yoki idiopatik angionevrotik shish
  • Homiladorlikning II va III trimestri
  • Qandli diabet yoki buyrak yetishmovchiligida (KFT 60 ml/min/1,73 m² dan kam) aliskiren saqlovchi dorilar bilan birga
  • Sakubitril/valsartan bilan birga; Dirotonni sakubitril/valsartanning oxirgi dozasidan kamida 36 soat o‘tgach boshlash mumkin
  • 6 yoshgacha bolalar yoki og‘ir buyrak yetishmovchiligi bor bolalar (KFT 30 ml/min/1,73 m² dan kam)
  • O‘tkir infarktda: sistolik bosim 100 mm sim. ust. yoki undan past, kardiogen shok; kreatinin 177 mkmol/l dan yuqori va/yoki siydikda oqsil 500 mg/24 soatdan ortiq bo‘lsa davolash boshlanmaydi
  • Ehtiyotkorlik bilan: mitral yoki aorta klapani torayishi, gipertrofik kardiomiopatiya; renovaskulyar gipertenziya; biriktiruvchi to‘qima tomir kasalliklari (kollagenoz), immunosupressiv davolash, allopurinol yoki prokainamid qabul qilish (ayniqsa buyrak faoliyati buzilganda)

Tarkibi

5 mg li dorining barcha moddalari, yordamchi moddalar ham

Lizinopril digidratta’sir qiluvchi10.89 mg
Makkajo‘xori kraxmali34.11 mg
Kalsiy gidrofosfat digidrat50 mg
Mannit20 mg
Tozalangan suv
Magniy stearat2 mg
Talk3 mg

Nojo‘ya ta’sirlar

Qanchalik ko‘p uchrashi bo‘yicha

Tez-tez100 kishidan 1 tadan 10 tagacha
bosh aylanishi, bosh og‘rig‘iturganda bosim tushishi (ortostatik gipotenziya)yo‘talich ketishi, qusishbuyrak faoliyati buzilishi
Ba’zan1000 kishidan 1 tadan 100 tagacha
kayfiyat o‘zgarishi, uyqu buzilishi, gallyutsinatsiyalaruvishish, vertigo, ta’m buzilishiyuqori xavfli bemorlarda bosim keskin tushishi fonida infarkt yoki miyada qon aylanishi buzilishi; yurak tez urishi, taxikardiyaReyno sindromirinitko‘ngil aynishi, qorin og‘rig‘i, hazm buzilishitoshma, qichishishimpotensiyatez charchash, holsizlikqonda mochevina, kreatinin, kaliy va jigar fermentlari oshishi
Kamdan-kam10 000 kishidan 1 tadan 1000 tagacha
antidiuretik gormonning noto‘g‘ri ajralishi sindromiong chalkashligihid bilish buzilishi (parosmiya)og‘iz qurishieshakemi, soch to‘kilishi, psoriaz, angionevrotik shish (yuz, oyoq-qo‘l, lab, til, hiqildoq shishi)uremiya, o‘tkir buyrak yetishmovchiligiginekomastiyagemoglobin va gematokrit pasayishi, bilirubin oshishi, natriy kamayishi
Juda kam10 000 kishidan 1 tadan kam
suyak ko‘migi faoliyati susayishi, kamqonlik (jumladan gemolitik), trombotsitopeniya, leykopeniya, neytropeniya, agranulotsitoz, limfa tugunlari kattalashishiautoimmun kasallikqand kamayishi (gipoglikemiya)bronxospazm, sinusit, allergik alveolit, eozinofil pnevmoniyapankreatit, ichak angionevrotik shishigepatit, sariqlik, jigar yetishmovchiligiterlash, pemfigus, toksik epidermal nekroliz, Stivens-Jonson sindromi, multiform eritema, terining xavfsiz limfadenozisiydik kamayishi yoki to‘xtashi
Chastotasi noma’lumaniq chastota baholanmagan
anafilaktik/anafilaktoid reaksiyadepressiyahushdan ketishbelgilar majmuasi: isitma, vaskulit, mushak va bo‘g‘im og‘rig‘i/artrit, antinuklear antitelalar, EChT oshishi, eozinofiliya, leykotsitoz, toshma, quyoshga sezuvchanlik
Rasmiy yo‘riqnomada alohida aytilgan holatlar: yuz, oyoq-qo‘l, lab, til yoki hiqildoq shishi — dori darhol to‘xtatiladi, kasalxonada davolanadi va kuzatiladi; sariqlik yoki jigar fermentlari keskin oshishi — to‘xtating, shifokorga boring; har qanday infeksiya belgisi — shifokorga ayting (neytropeniya xavfi); sistolik bosim 90 dan past bo‘lib 1 soatdan uzoq turishi (infarktdan keyin) — dori to‘xtatiladi; bu yerda ko‘rsatilmagan yoki kuchaygan nojo‘ya ta’sirlar haqida shifokorga xabar bering.

Boshqa dorilar bilan birga

  • Sakubitril/valsartan Birga ichilmaydi

    Birga mumkin emas — angionevrotik shish xavfi. Oralig‘i kamida 36 soat.

  • Aliskiren, angiotenzin II retseptor blokatorlari (ikki tomonlama blokada) Birga ichilmaydi

    Tavsiya etilmaydi: bosim tushishi, kaliy oshishi, buyrak yetishmovchiligi. Diabet yoki buyrak yetishmovchiligida aliskiren bilan mumkin emas; diabetik nefropatiyada ARB bilan birga qo‘llanmaydi.

  • Kaliy tejovchi siydik haydovchilar (spironolakton, triamteren, amilorid), kaliyli qo‘shimchalar va tuz o‘rnini bosuvchilar, trimetoprim, ko-trimoksazol Birga ichilmaydi

    Qonda kaliy keskin oshishi mumkin — birga tavsiya etilmaydi; zarur bo‘lsa, kaliy nazorati bilan.

  • Litiy preparatlari Birga ichilmaydi

    Litiy miqdori oshib zaharlanish mumkin — birga tavsiya etilmaydi; zarur bo‘lsa, litiy darajasi nazorat qilinadi.

  • Boshqa bosim tushiruvchilar, nitratlar, tomir kengaytiruvchilar, siydik haydovchilar Ehtiyotkorlik

    Bosim keskin tushishi mumkin.

  • mTOR ingibitorlari (temsirolimus, sirolimus, everolimus), rasekadotril, to‘qima plazminogen aktivatorlari, vildagliptin Ehtiyotkorlik

    Angionevrotik shish xavfi oshadi.

  • Siklosporin, geparin Ehtiyotkorlik

    Kaliy oshishi mumkin — kaliy nazorati.

  • NYQD, jumladan atsetilsalitsil kislota sutkasiga 3 g va undan ko‘p Ehtiyotkorlik

    Bosim tushirish ta’siri susayadi, buyrak faoliyati yomonlashishi va kaliy oshishi mumkin. Ayniqsa keksalarda ehtiyot bo‘ling, yetarli suyuqlik iching.

  • Oltin preparatlari (natriy aurotiomalat inyeksiyasi) Ehtiyotkorlik

    Qizarish, ko‘ngil aynishi, bosh aylanishi, bosim keskin tushishi ko‘proq uchraydi.

  • Triyiklik antidepressantlar, antipsixotiklar, ba’zi anestetiklar Ehtiyotkorlik

    Bosim yanada tushishi mumkin.

  • Simpatomimetiklar Ehtiyotkorlik

    Bosim tushirish ta’sirini kamaytirishi mumkin.

  • Insulin va qand tushiruvchi tabletkalar Ehtiyotkorlik

    Qand haddan tashqari tushishi mumkin, ayniqsa dastlabki haftalarda va buyrak yetishmovchiligida.

  • Atsetilsalitsil kislota (kardiologik dozada), trombolitiklar, beta-blokatorlar, nitratlar Ehtiyotkorlik

    Birga qo‘llash mumkin.

Ko‘p ichib qo‘ydingizmi?

Belgilari: qon bosimi keskin tushishi, kollaps, elektrolitlar buzilishi, buyrak yetishmovchiligi, tez nafas olish, yurak tez yoki sekin urishi, bosh aylanishi, xavotir, yo‘tal. Bosim tushsa, bemor chalqancha yotqiziladi. Davolash: vena ichiga fiziologik eritma; imkon bo‘lsa angiotenzin II yoki katexolaminlar. Dori yaqinda ichilgan bo‘lsa — qustirish, oshqozonni yuvish, sorbentlar va natriy sulfat. Lizinopril gemodializ bilan chiqariladi. Davoga bo‘ysunmaydigan sekin yurak urishida kardiostimulyator qo‘yiladi. Hayotiy ko‘rsatkichlar, elektrolitlar va kreatinin doimiy nazorat qilinadi.

103

Diroton narxi

Davlat belgilagan eng yuqori chakana narx (referent narx). Har bir qadoq yonida narx belgilangan sana.

DIROTON Tabletkalar 5 mg blisterlar №28(2x14)09.12.202525 075 so‘m
DIROTON Tabletkalar 10 mg blisterlar №28(2x14)09.12.202538 651 so‘m
DIROTON Tabletkalar 20 mg blisterlar №28(2x14)09.12.202560 041 so‘m

Manba: Farmatsevtika tarmog‘ini rivojlantirish agentligi, referent narxlar ro‘yxati.

Analoglari: lizinopril

Tarkibida lizinopril bor 1 ta dori. Almashtirishdan oldin shifokor yoki farmatsevt bilan maslahatlashing.

LizinokorTabletka · 5 mg · GruziyaRetseptli

Ko‘p beriladigan savollar

Dirotonni qachon ichish kerak — ovqatdan oldinmi, keyinmi?

Kuniga 1 marta, har kuni bir xil vaqtda. Ovqat ta’sir qilmaydi — ovqatdan qat’i nazar ichish mumkin.

Diroton 5 mg odatda qancha ichiladi?

Dozani shifokor tanlaydi. Yuqori bosimda odatiy boshlang‘ich doza 10 mg, ushlab turuvchi 20 mg kuniga 1 marta; siydik haydovchi ichayotganlar va ayrim bemorlarda 2,5–5 mg dan boshlanadi.

Homiladorlikda Diroton ichsa bo‘ladimi?

Yo‘q. Homiladorlik aniqlansa, darhol to‘xtatib shifokorga boring — 2- va 3-trimestrda homilaga zarari isbotlangan.

Dirotondan yo‘tal chiqishi mumkinmi?

Ha, yo‘tal tez-tez uchraydi. Odatda quruq va uzoq davom etadi, dori to‘xtatilgach o‘tadi.

Bolalarga Diroton berish mumkinmi?

6 yoshgacha mumkin emas. 6–16 yoshda faqat yuqori qon bosimida: 20–50 kg li bolalarga boshlang‘ich 2,5 mg, 50 kg va undan ko‘p bo‘lsa 5 mg kuniga 1 marta.

Diroton bilan kaliyli dori yoki tuz o‘rnini bosuvchi ishlatsa bo‘ladimi?

Tavsiya etilmaydi — qonda kaliy keskin oshishi mumkin. Zarur bo‘lsa, faqat shifokor nazoratida.

Rasmiy yo‘riqnoma

Rasmiy yo‘riqnomaning to‘liq matni

Tavsifi

5 mg tabletkalar - oq yoki deyarli oq rangli, bir tomonida «5» gravirovkasi bo‘lgan va boshqa tomonida riskali, dumaloq faskali, yassi tabletkalar.

10 mg tabletkalar - oq yoki deyarli oq rangli, bir tomonida «10» gravirovkasi bo‘lgan va boshqa tomonida riskali, to‘rtburchak, ikki yoqlama qavariq tabletkalar.

20 mg tabletkalar - oq yoki deyarli oq rangli, bir tomonida «20» gravirovkasi bo‘lgan va boshqa tomonida riskali, beshburchak, ikki yoqlama qavariq tabletkalar.

Qo‘llanilishi

Arterial gipertenziya

Arterial gipertenziyani davolash.

Yurak yetishmovchiligi

Yurak yetishmovchiligini simptomatik davolash.

O‘tkir miokard infarkti

Gemodinamikasi barqaror bo‘lgan pasiyentlarni o‘tkir miokarddan keyin 24 soat davomida qisqa muddatli (6 haftalik) davolash.

Qandli diabetni buyrak asoratlari

Arterial gipertenziyasi va qandli diabetni 2 turi va nefropatiyani boshlang‘ich bosqichida bo‘lgan pasiyentlarda buyrak shikastlanishini davolash (“Farmakodinamika” bo‘limiga qarang).

Qo‘llash usuli va dozalari

Dozalash

Dozani klinik belgilarga va preparatni arterial qon bosimiga ta’siriga muvofiq indivivdual tanlash lozim (“Maxsus ko‘rsatmalar” bo‘limiga qarang).

Arterial gipertenziya

Dirotonni monoterapiyada yoki boshqa gipotenziv sinfi preparatlari bilan birgalikda (“Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar”, “Dorilarning o‘zaro ta’sirlari” va “Farmakodinamika” bo‘limlariga qarang) qo‘llash mumkin.

Boshlang‘ich doza

Arterial gipertenziyasi bo‘lgan pasiyentlarda tavsiya qilinadigan boshlang‘ich doza
10 mg ni tashkil qiladi. Renin-angiotenzin-aldosteron tizimi yaqqol faollashgan pasiyentlarda (xususan renovaskulyar gipertenziyada, elektrolitlari kamaygan va/yoki gipovolemiyali, yurak faoliyati dekompensasiyalangan yoki og‘ir arterial gipertenziyali pasiyentlarda) boshlang‘ich dozadan keyin arterial qon bosimini yanada yaqqolroq pasayishi bo‘lishi mumkin. Bunday pasentlarda tavsiya qilinadigan boshlang‘ich doza 2,5-5 mg ni tashkil qiladi, bunda davolashni boshlanishi qa’tiy tibbiy kuzatuvi ostida o‘tkazilishi kerak. Buyrak yetishmovchiligida yanada kichik boshlang‘ich dozani qo‘llash tavsiya qilingan (jadval 1 qarang-pastda).

Samarani bir maromda tutib turuvchi doza

Samarali bir maromda tutib turuvchi doza 20 mgdan sutkada 1 martani tashkil qiladi. Odatda agar aniq dozani 2-4 hafta davomida qo‘llanganda hohlangan dozaga erishilmasa keyingi dozalarni oshirish mumkin. Uzoq muddatli nazoratli klinik tadqiqotlarda qo‘llaniladigan maksimal doza sutkada 80 mg ni tashkil qiladi.

Diuretiklarni qabul qiladigan pasiyentlar

Diroton preparati bilan davolash boshlangandan keyin simptomatik gipotenziyani rivojlanishi mumkin. Diuretiklarni olgan pasiyentlarda simptomatik gipotenziyani rivojlanish xavfi yuqori. Shu sababli bunday pasiyentlarni davolashda gipovolemiyada elektrolitlarni yo‘qotish xavfi sababli ehtiyotkorlikka rioya qilish lozim. Diroton preparati bilan davolashni boshlashdan oldin diuretiklarni iloji boricha 2-3 kun oldin bekor qilish lozim. Diuretiklarni bekor qilish mumkin bo‘lmagan arterial gipertenziyasi bo‘lgan pasiyentlarda Diroton preparati bilan davolashni 5 mg dozadan boshlash lozim. Bunda buyrak funksiyasini va qon zardobida kaliy miqdorini nazorati ko‘rsatilgan. Keyinchalik Diroton preparatini dozasini arterial qon bosimini darajasida ko‘ra tuzatish kiritish mumkin. Zarur bo‘lganda diuretiklar bilan davolashni tiklash mumkin (“Maxsus ko‘rsatmalar” va “Dorilarning o‘zaro ta’siri” bo‘limlariga qarang).

Buyrak yetishmovchiligida dozaga tuzatish kiritish

Buyrak funksiyasini buzilishi bo‘lgan pasiyentlarda dozani kreatinin klirensini (KK) hisobga olgan holda tanlanishi kerak (jadval 1 ga qarang).

Jadval 1. Buyrak yetishmovchiligida dozaga tuzatish

Kreatinin klirensi
(ml/min)

Boshlang‘ich doza
(mg/sut)

Minutiga 10 mldan kam

(jumladan dializda bo‘lgan pasiyentlar)

2,5 mg*

10-30 ml/min

2,5-5 mg

31-80 ml/min

5-10 mg

* Qabul qilish dozasini va/yoki tez-tezligini arterial qon bosimini darajasini hisobga olgan holda tanlash lozim.

Dozani arterial qon bosimini hohlangan qiymatiga erishguncha yoki maksimal sutkada 40 mg gacha oshirish mumkin.

Arterial gipertenziyasi bo‘lgan 6-16 yoshdagi bolalar

Tana vazni 20-50 kg bo‘lgan pasiyentlarda tavsiya qilinadigan boshlang‘ich doza 2,5 mgdan sutkada 1 martani va tana vazni ≥50 kg bo‘lgan pasiyentlarda 5 mg dan sutkada 1 martani tashkil qiladi. Dozani tana vazni 20-50 kg bo‘lgan pasiyentlarda maksimal sutkada 20 mg gacha va tana vazni ≥50 kg bo‘lgan pasiyentlarda 40 mg gacha individual tanlash lozim. Pediatrik pasiyentlar ishtirokidagi tadqiqotlarda kg tana vazniga 0,61mgdan yuqori (yoki 40 mg) dozalar o‘rganilmagan (“Farmakokinetikasi” bo‘limiga qarang).

Buyrak funksiyasi pasaygan bolalarda kichik boshlang‘ich dozani buyurish yoki dozani oshirishlari o‘rtasidagi intervallarni oshirish kerak.

Yurak yetishmovchiligi

Simptomatik yurak yetishmovchiligi bo‘lgan pasiyentlarda Dirotonni diuretiklarga va zarurat bo‘lganda angishvonaguli preparatlariga yoki beta-adrenoblokatorlarga qo‘shimcha davolash terapiyasining preparati sifatida qo‘llash lozim (“ Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar”, “Maxsus ko‘rsatmalar”, “Dorilarning o‘zaro ta’sirlari” va “Farmakodinamikasi” bo‘limlariga qarang). Boshlang‘ich doza 2,5 mgdan sutkada 1 martani tashkil qilishi mumkin. Bunda davolashni arterial qon bosimiga bo‘lgan samarasini aniqlash uchun sinchkov tibbiy kuzatuvi ostida boshlash lozim. Dozani oshirishda quyidagilarni hisobga olish lozim:

- dozani oshirish tartibi 10 mg dan oshmasligi kerak;

- dozani oshirish o‘rtasidagi interval 2 haftadan kam bo‘lmasligi kerak;

- dozani maksimal o‘zlashtiraoladigan dozaga qadar oshirish zarur, ammo 35 mg dan sutkada 1 martadan ko‘p emas.

Dozani to‘g‘rilashni klinik samaraga ko‘ra individual o‘tkaziladi. Simptomatik gipertenziyani yuqori xavfi bo‘lgan pasiyentlarda, masalan, tuzlarni kamayishi va/yoki giponatriyemiyasi bo‘lgan pasiyentlarda yoki kuchli diuretiklarni qabul qilayotgan pasiyentlarda iloji boricha bunday omillarni Diroton preparatini buyurishdan oldin to‘g‘rilash kerak. Buyrak funksiyasini va qon zardobida kaliyni miqdorini nazorati ko‘rsatilgan (“Maxsus ko‘rsatmalar” bo‘limiga qarang).

O‘tkir miokard infarkti

Pasiyentlar zaruratga ko‘ra trombolitiklar, aspirin va beta-adrenoblokatorlar kabi standart tavsiya qilinadigan preparatlarni olishlari kerak. Nitrogliserinni vena ichiga yoki transdermal Diroton preparati bilan birga qo‘llash mumkin (“Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar”, “Maxsus ko‘rsatmalar”, “Dorilarning o‘zaro ta’sirlari” va ”Farmakodinamikasi“ bo‘limlariga qarang).

Boshlang‘ich doza (miokard infarktidan keyin birinchi 3 kun)

Diroton preparati bilan davolashni simptomlar paydo bo‘lganidan keyin 24 soat davomida boshlash mumkin. Davolashni sistolik arterial qon bosimi 100 mm. sim. ust.dan kam bo‘lganda boshlash kerak emas. Diroton preparatini birinchi dozasi – 5 mg dan ichga qabul qilinadi, keyin 5 mg dan 24 soatdan keyin, 10 mg dan 48 soatdan keyin va keyin 10 mg dan sutkada 1 marta buyuriladi. Past sistolik arterial qon bosimi bo‘lgan pasiyentlarda (120 mm. sim. ust. yoki undan past), agar davolash boshlansa yoki miokard infarktidan keyin birinchi 3 kun davomida davom ettirilsa, doza ichga 2,5mgdan past bo‘lishi kerak (“Maxsus ko‘rsatmalar” bo‘limiga qarang).

Buyrak yetishmovchiligi bo‘lganda (kreatinin klirensi minutiga <80 ml), Diroton preparatini boshlang‘ich dozasini KK ko‘ra tanlanishi kerak. (1 jadvalga qarang).

Samarani bir maromda tutib turuvchi doza

Tutib turuvchi doza 10 mg dan sutkada 1 martani tashkil qiladi. Gipotenziyani rivojlanish hollarida (sistolik arterial qon bosimi 100 mm. sim. ust. dan kam yoki teng) sutkalik bir maromda tutib turuvchi doza 5 mg ni tashkil qilishi mumkin bo‘lib, ushbu dozani vaqti-vaqti bilan zarur bo‘lganda 2,5 mg gacha pasaytirish mumkin. Uzoq arterial gipotenziya rivojlanganida (1 soat davomida sistolik arterial qon bosimi 90 mm. sim. ust. dan kam) Dirtonni bekor qilish zarur.

Davolashni 6 hafta davomida davom ettirish va keyin qayta pasiyentni holatini baholashni o‘tkazish lozim. Yurak yetishmovchiligi simptomlari rivojlangan pasiyentlar Diroton preparati bilan davolashni davom ettirishlari kerak.

Qandli diabetni buyrak asoratlari

Arterial gipertenziyali, qandli diabetni 2 turi va nefropatiyani boshlang‘ich bosqichidagi pasiyentlarda doza 10 mg dan sutkada 1 martani tashkil qiladi; o‘tirgan holatda o‘lchanganda diastolik arterial qon bosimini 90 mm. sim. ust.ga erishish uchun zarur bo‘lganda dozani 20 mg dan sutkada 1 martagacha oshirish mumkin.

Buyrak yetishmovchiligi bo‘lganda (kreatinin klirensi minutiga <80 ml) Diroton preparatini boshlang‘ich dozasi KK ko‘ra tanlanishi kerak (1 jadvalga qarang).

Pediatrik populyasiya

6 yoshdan katta arterial gipertenziyasi bo‘lgan bolalarda preparatni samaradorligi va xavfsizligi bo‘yicha ma’lumotlar cheklangan (“Farmakodinamikasi” bo‘limiga qarang). Lizinoprilni bolalarga faqat arterial gipertenziyani davolash uchun (va boshqa ko‘rsatmalarda tavsiya qilinmagan) qo‘llash lozim. Lizinoprilni 6 yoshdan kichik yoki og‘ir buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan bolalarda (kalavali filtrasiyani tezligi (KFT) minutiga <30 ml/1,73 m2 tana yuzasi maydoni) qo‘llash mumkin emas (“Farmakokinetikasi” bo‘limlariga qarang).

Keksa pasiyentlar

Klinik tadqiqotlarda samaradorligi yoki xavfsizligida yosh bilan bog‘liq o‘zgarishlar aniqlanmagan. Agar keksa pasiyentlarda buyrak funksiyasi pasaygan bo‘lsa, u holda boshlang‘ich dozani KK hisobga olgan holda tanlash lozim (jadval 1). Keyinchalik dozani arterial qon bosimini o‘zgarishiga qarab nazorat qilish kerak.

Buyrak ko‘chirib o‘tkazilgan pasiyentlar

Diroton preparatini yaqinda buyraklar ko‘chirib o‘tkazilgan pasiyentlarda qo‘llash tajribasi cheklangan. Shu sababli bunday pasiyentlarda Diroton preparatini qo‘llash tavsiya qilinmaydi.

Qo‘llash usuli

Dirotonni ichga sutkada 1 marta qo‘llanadi. Boshqa preparatlarni qo‘llangandagi kabi sutkada 1 marta buyuriladigan lizinoprilni har kuni bir xil vaqtada qo‘llash lozim. Diroton preparatini so‘rilishi ovqatni qabul qilinishiga bog‘liq emas.

Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar

- Ta’sir etuvchi moddaga yoki “Tarkibi” bo‘limida sanab o‘tilgan preparatning har qanday komponentlariga yoki angiotenzin aylantiruvchi fermenti (AAF) ingibitorining har qanday boshqa komponentlariga o‘ta yuqori sezuvchanlik.

- Anamnezida oldin AAF boshqa ingibitorlari bilan davolash bilan bog‘liq angionevrotik shish (Kvinke shishi).

- Nasliy yoki idiopatik angionevrotik shish.

- Homiladorlikning II va III uchinchi uch oyligi (“Maxsus ko‘rsatmalar” va “Homiladorlikda qo‘llanishi va emizish davri”).

- Aliskiren saqlagan preparati bilan Diroton preparatini qandli diabeti yoki buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan pasiyentlarda (KFT minutiga <60 ml/1.73 m2 tana yuzasini maydoni) bir vaqtda qo‘llanmaydi (“Dorilarning o‘zaro ta’siri” va “Farmakodinamikasi” bo‘limlariga qarang).

- Dirotonni sakubitril/valsartan bilan bir vaqtda qo‘llash. Dirotonni sakubitril/valsartanning oxirgi dozasini qabul qilganidan keyin 36 soatdan oldin boshlamang (shuningdek, “Maxsus ko‘rsatmalar” va “Dorilarning o‘zaro ta’siri” bo‘limiga qarang).

- 6 yoshgacha bo‘lgan bolalar yoki og‘ir buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan bolalarda (koptokchalar filtrasiya tezligi (KFT) <30 ml/min/1.73 m2 tana yuzasi) (“Qo‘llash usuli va dozalari bo‘limi, “Arterial gipertenziyasi bo‘lgan 6-16 yoshdagi bolalar” va “Pediatrik populyasiya” bo‘limlariga qarang).

Nojo‘ya ta’sirlar

Quyidagi nojo‘ya samaralar lizinopril va boshqa AAF ingibitorlarini qo‘llanganda quyidagi tez-tezlikda kuzatilgan:

Juda tez-tez (³1/10)

Tez-tez (³1/100dan <1/10gacha)

Tez-tez emas(³1/1,000dan <1/100gacha)

Kam hollarda (³1/10 000 dan <1/1,000 gacha)

Juda kam hollarda (<1/10 000dan)

Tez-tezligi noma’lum (mavjud ma’lumotlarga ko‘ra aniqlash mumkin emas)

A’zolar tizi

mi sinfi

Tez-tez

Tez-tez emas

Kam hollarda

Juda kam hollarda

Tez-tezligi noma’lum

Qon va limfa

tik tizimi tomonidan buzi

lishlar

Suyak ko‘migi funksiyasini susayishi,

anemiya, trombositopeniya, leykopeniya, neytropeniya, agranulositoz

(“Maxsus ko‘rsatmalar” ga qarang),

gemolitik anemiya,

limfadenopatiya

Immun tizimi tomonidan

buzilishlar

Autoimmun kasalligi

anafilaktik/anafilaktoid reaksiya

Endokrin tizimi tomonidan buzi

lishlar

antidiuretik gormonning neadekvat sekresiyasi sindromi (AGNSS)

Moddalar almashinuvi va ovqatlanish

tomonidan buzi

lishlar

gipoglikemiya

Ruhiyatni buzilishlari

kayfiyatni o‘zgarishi, uyquni buzilishi, gallyusinasiyalar

ongni chalkashuvi

depressiya

Nerv tizimi tomonidan buzi

lishlar

bosh aylanishi

, bosh og‘rig‘i

paresteziya, vertigo, ta’mni buzilishi

parosmiya (hid bilishni buzilishi)

hushdan ketish

Yurak tomonidan buzi

lishlar

miokard infarkti, ehti

mol yuqori xavf guruhi pasiyentlarda arterial qon bosimini haddan ziyod pasayishi (“Maxsus ko‘rsatmalar” bo‘limiga qarang)

tezlashgan yurak urishi hissi, taxikardiya

Qon tomirlari tomonidan buzi

lishlar

ortostatik samaralar (jumladan arterial gipotenziya)

Miyada qon aylanishi buzilishlarini o‘tkir buzilishi,

ehtimol yuqori xavf guruhi pasiyentlarda arterial qon bosimini haddan ziyod pasayishi (“Maxsus ko‘rsatmalar” bo‘limiga qarang)

sindrom Reyno

Nafas

tizimi, ko‘krak qafasi va ko‘ks oralig‘i a’zolari

tomonidan buzi

lishlar

yo‘tal

rinit

bronxospazm, sinusit, allergik alveolit, eozinofilli pnevmoniya

Ovqat hazm qilish tizimi tomonidan buzi

lishlar

diareya, qusish

Ko‘ngil aynishi, qorinda og‘riq, ovqat hazm qilinishini buzilishi

Og‘izni qurishi

pankreatit,

ichakni angionevrotik

shishi

Jigar va safro chiqarish yo‘llari tomonidan buzi

lishlar

gepatit, gepatosellyulyar yoki xolestatik sariqlik, jigar yetishmovchiligi (“Maxsus ko‘rsatmalar” bo‘limiga qarang)

Teri va teri osti to‘qimalari tomonidan buzi

lishlar*

toshma, qichishish

Eshakemi, sochni to‘kilishi, psoriaz, o‘ta yuqori sezuvchanlik/ angionevrotik shish: yuzni, oyoq-qo‘llarni, labni, tilni, tovush yorig‘ini (paylarini) va/yoki hiqildoqni shishi (“Maxsus ko‘rsatmalar” bo‘limiga qarang)

Terlash. Pufakcha,

toksik epidermal nekroliz, Stivens-Djonson sindromi, ko‘p shaklli eritema,

terining

xavfsiz

limfadenozi

Buyrak va siydik chiqarish yo‘llari

tomonidan buzi

lishlar

buyrak funksiyasini buzilishi

uremiya, o‘tkir buyrak yetishmovchiligi

oliguriya / anuriya

Jinsiy a’zolari va sut bezlari tomonidan buzi

lishlar

impotensiya

ginekomastiya

Umumiy buzilishlar va yuborish joyidagi buzilishlar

yuqori toliqish, asteniya

Laborator va instrumental tekshirishlar natijalariga ta’siri

Qon zardobida mochevina va kreatinin konsentrasiyasini oshishi, giperkaliyemiya, «jigar» fermentlarini faolligini oshishi, giperkaliyemiya

gematokrit pasayishi, gemoglobinni kamayishi, giperbilirubinemiya, giponatriyemiya

*Bir yoki quyidagi simptomlardan bir qanchasini o‘z ichiga olishi mumkin bo‘lgan simptomkompleks to‘g‘risida xabar qilingan: isitma, vaskulit, mialgiya, artralgiya, artrit, ijobiy reaksiya antinuklear antitanaga ijobiy reaksiya (ANA), eritrositlarni cho‘kish tezligini oshishi (EChT), eozinofiliya va leykositoz, teri toshmasi, fotosensibilizasiya, yoki teri tomonidan boshqa o‘zgarishlar.

Bolalar

Klinik tadqiqotlardan olingan xavfsizlik bo‘yicha ma’lumotlar lizinoprilni umuman arterial gipertenziyali bolalarda yaxshi o‘zlashtirilishidan dalolat beradi va bu yosh guruhida xavfsizlik profili katta pasiyentlardagi bilan solishtirarli.

Taxmin qilinadigan noxush dori reaksiyalari to‘g‘risida xabarlar

Dori preparatini ro‘yhatdan o‘tkazilgandan keyin taxmin qilinadigan noxush dori reaksiyalari to‘g‘risidagi xabarlar katta ahamiyatga ega. Ular dori preparatni foyda/xavf nisbatini baholashni davom ettirish imkonini beradi. Sog‘liqni saqlash mutaxassislariga har qanday taxmin qilinadigan noxush dori reaksiyalari to‘g‘risida xabar qilish tavsiya qilinadi.

Sanab o‘tilgan NDR paydo bo‘lishi yoki yomonlashuvi to‘g‘risida, shuningdek ushbu yo‘riqnomada ko‘rsatilmagan reaksiyalar to‘g‘risida shifokorga xabar qilish lozim.

Maxsus ko‘rsatmalar

Maxsus ogohlantirishlar va xavfsizlik choralari

Simptomatik gipotenziya

Arterial gipertenziyani asoratlanmagan pasiyentlarda kam hollarda simptomatik gipotenziya paydo bo‘ladi.

Arterial gipertenziyasi bo‘lgan pasiyentlarda lizinoprilni qo‘llash fonida arterial gipotenziya katta ehtimoli bilan gipovolemiya fonida paydo bo‘ladi, maslan, diuretiklarni qo‘llaganda, parhezda osh tuzini cheklaganda, dializ o‘tkazilganda, diareyada, qusishda yoki yaqqol reninga bog‘liq gipertenziyada (“Dorilarning o‘zaro ta’sirlashuvi” va “Nojo‘ya ta’sirlari” bo‘limlariga qarang). Yurak yetishmovchiligi bo‘lgan pasiyentlarda yondosh buyrak yetishmovchiiligni bo‘lishiga qaramay simptomatik gipotenziyani rivojlanishi kuzatilagan. Yanada og‘irroq yurak yetishmovchiligi bo‘lgan pasiyentlarda, bunda halqali diuretiklarni yanada yuqori dozalari qo‘llanadi, giponatriyemiyali yoki funksional buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan pasiyentlarda simptomatik gipotenziyani rivojlanishini ehtimoli katta. Simptomatik gipotenziyani rivojlanishini yuqori xavfi bo‘lgan pasiyentlarda terapiyani boshlashdan oldin yoki dozaga tuzatish kiritishda holatni sinchkov nazorati zarur. Xuddi shu yurak ishemik kasalligi yoki serebrovaskulyar kasalliklari bo‘lgan pasiyentalarga ham taaluqli bo‘lib, ularda arterial qon bosimini haddan kuchli pasayishi miokard infarktiga yoki miya qon aylanishini buzilishiga olib kelishi mumkin.

Arterial gipotenziya paydo bo‘lganida pasiyentni gorizontal holataga yotqizish, zarur bo‘lganda natriy xlorid eritmasini 0,9% eritmasini vena ichiga quyish lozim. O‘tib ketuvchan arterial gipotenziya, qoida bo‘yicha keyingi davolash uchun qarshi ko‘rsatma hisoblanmaydi; keyingi davolanishlar arterial qon bosimi tiklangandan keyin gipovolemiyani tuzatish natijasida odatda asoratsiz o‘tadi.

Yurak yetishmovchiligi va normal yoki pasaygan arterial qon bosimi bo‘lgan ayrim pasiyentlarda lizinoprilni qo‘llaganda arterial qon bosimini qo‘shimcha tizimli pasayishi mumkin. Ushbu samara kutilgan hisoblanmaydi va davolashni to‘xtatish uchun sabab bo‘lmaydi. Agar gipotenziya klinik belgilarga olib kelsa, u holda Diroton preparatini dozasini pasaytirish yoki bekor qilish ko‘rsatilgan.

O‘tkir miokard infarktida arterial gipotenziya

O‘tkir miokard infarktini rivojlanish hollarida, agar tomir toraytiruvchi preparatlar bilan davolash gemodinamik holatni jiddiy yomonlashtirishi mumkin bo‘lsa (masalan, agar sistolik arterial qon bosimi 100 mm. sim. ust. yoki undan pastni tashkil qilsa yoki kardiogen shok hollarida) lizinopril buyurilmaydi. Miokard infarktidan keyin birinchi 3 kun davomida agar sistolik arterial qon bosimi 120 mm. sim. ust. yoki undan pastni tashkil qilsa dozani kamaytirish kerak. Agar sistolik arterial qon bosimi 100 mm. sim. ust. yoki undan pastni tashkil qilgan bo‘lsa, samarani bir maromda tutib turuvchi dozani 5mg gacha yoki vaqtincha 2,5 mg gacha kamaytirish lozim. Turg‘un arterial qon bosimida (1 soatdan ko‘p vaqt davomida sistolik arterial qon bosimi 90 mm. sim.ust bo‘lsa) lizinoprilni bekor qilish lozim.

Aortal va mitral klapanini stenozi/gipertrofik kardiomiopatiya

AAF boshqa ingibitorlarini qo‘llangandagi kabi lizinoprilni mitral klapanini stenozi va chap qorinchani chiqish yo‘llarini obstruksiyasi bo‘lgan pasiyentlarda, masalan aortal klapanini stenozi yoki gipertrofik kardiomiopatiyada ehtiyotkorlik bilan qo‘llash lozim.

Buyrak funksiyasini buzilishlari

Buyrak funksiyasini buzilishlarida (KK minutiga <80 ml), lizinoprilni boshlang‘ich dozasini KK ko‘ra (“Qo‘llash usuli va dozalari” bo‘limiga, jadval 1 ga qarang), keyin pasiyentni davolashga bo‘lgan klinik javobiga ko‘ra tanlanishi kerak. Qon zardobida kaliy miqdorini va kreatinin konsentrasiyasini rutin nazorati bunday pasiyentlarni davolashning standart tibbiy amaliyotini bir qismi hisoblanadi.

Yurak yetishmovchiligi bo‘lgan pasiyentlarda AAF ingibitorlari buyurilgandan keyin arterial gipotenziya buyrak funksiyasini keyingi yomonlashuviga olib kelishi mumkin. Bunday holatda qaytuvchan o‘tkir buyrak yetishmovchiligini rivojlanishi to‘g‘risida xabar qilingan. AAF ingibitorlarini qabul qilgan ayrim buyrak arteriyasini ikki tomonlama stenozi yoki yakka buyrak arteriyasini stenozi bo‘lgan pasiyentlarda odatda qon zardobida davolanish bekor qilingandan keyin qaytuvchan mochevinani oshishi aniqlangan. Buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan pasiyentlarda bunday samarani kuzatilishini ehtimoli katta. Yondosh renovaskulyar gipertenziya bo‘lganida og‘ir arterial gipotenziya va buyrak yetishmovchiligini xavfi oshadi. Bunday pasiyentlarda davolashni kichik dozalarni qo‘llagan holda va dozani ehtiyotkorlik bilan titrlab sinchkov tibbiy kuzatuv ostida boshlash lozim.

Diuretiklar ushbu holatni chuqurlashtirishi mumkin, lizinopril bilan davolashni birinchi haftasi davomida ularni bekor qilish va buyrak funksiyasini nazorat qilish lozim.

Arterial gipertenziyasi bo‘lgan ayrim pasiyentlarda, ularda biron-bir yondosh buyrakni tomir kasalliklari bo‘lmagan, ayniqsa lizinopril va diuretikni bir vaqtda buyurilganda qon zardobida odatda ahamiyatsiz va qisqa muddatli mochevina va kreatinin konsentrasiyasini oshishi aniqlangan.

Bunday samara buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan pasiyentlarda katta ehtimollik bilan kuzatiladi. Dozani kamaytirish va/yoki diuretikni va/yoki lizinoprilni bekor qilish talab qilinishi mumkin. Qon zardobida kreatinin konsentrasiyasini 117 mkmol/l dan kattaligi va/yoki proteinuriya 24 soatda 500 mgdan oshganligi aniqlangan buyrak funksiyasini buzilishi bo‘lgan pasiyentlarda o‘tkir miokard infarktida lizinopril bilan davolashni boshlash kerak emas.

Buyrak funksiyasini davolash vaqtida rivojlanadigan hollarda (qon zardobida kreatinin konsentrasiyasi 265 mk mol/l dan yuqori yoki birlamchi darajasi bilan solishtirilganda ikkki barobar yuqori) shifokor lizinoprilni bekor qilish imkoniyatini ko‘rib chiqishi kerak.

O‘ta yuqori sezuvchanlik/angionevrotik shish

Kam hollarda angiotenzin aylantiruvchi fermenti ingibitorlarini, jumladan lizinoprilni qo‘llanganda yuz, oyoq-qo‘llarni, labni, tilni, tovush yorig‘ini (paylarini) va/yoki hiqildoqni shishi rivojlanishi to‘g‘risida xabar qilingan. Davolashning har qanday vaqtida shish rivojlanishi mumkin. Bunday hollarda lizinoprilni darhol bekor qilish, pasiyent muvofiq davolashni olishi va simptomatika to‘liq yo‘qolgunicha stasionarda tibbiy kuzatuvi ostida bo‘lishi kerak. Xatto shish nafas tizimini yondosh buzilishlarisiz til sohasida paydo bo‘lgan hollarda pasiyentga uzoq kuzatuv talab qilinishi mumkin, chunki antigistamin preparatlari va kortikosteroidlar bilan davolash yetarli bo‘lmasligi mumkin.

Juda kam hollarda hiqildoqni yoki tilni angionevrotik shishini rivojlanishi bilan bog‘liq letal yakun to‘g‘risida xabar qilingan. Til, tovush yorig‘i (paylarni) yoki hiqildoq jalb qilingan pasiyentlarda, ayniqsa anamnezida nafas yo‘llari sohalarida jarrohlik aralashuvlarida bo‘lganida nafas yo‘llarini obstruksiyasi xavfi yuqori. Bunday holatlarda shoshilinch davolash ko‘rsatilgan bo‘lib, u o‘z ichiga adrenalinni yuborishni va /yoki nafas yo‘llarini o‘tkazuvchanligini tutib turishni olishi mumkin. Pasiyent simptomlar to‘liq va turg‘un hal bo‘lgunicha qa’tiy tibbiy kuzatuvi ostida bo‘lishi kerak. Angiotenzin aylantiruvchi fermenti ingibitorlari negroid irqiga taaluqli pasiyentlarda boshqa irq pasiyentlarga qaraganda ko‘pincha angionevrotik shishni chaqiradi. Ilgari AAF ingibitorlari bilan davolanishga bog‘liq bo‘lmagan angionevrotik shish aniqlangan pasiyentlar AAF ingibitorlarini qabul qilganda anginevrotik shishini rivojlanish katta xavfiga moyil (“Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar” bo‘limiga qarang).

AAF ingibitorlarini sakubitril/valsartan bilan bir vaqtda qo‘llash angionevrotik shish xavfining ortishi sababli qo‘llash mumkin emas. Sakubitril/valsartanning birinchi dozasi lizinoprilning oxirgi dozasidan keyin 36 soatdan kechiktirmay qo‘llanilishi kerak. Lizinopril bilan davolashni sakubitril/valsartanning oxirgi dozasini qabul qilganidan keyin 36 soatdan kechiktirmasdan boshlash kerak (“Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar” va “Dorilarning o‘zaro ta’siri” bo‘limlariga qarang).

AAF ingibitorlarini rasekadotril, mTOR ingibitorlari (masalan, sirolimus, everolimus, temsirolimus), shuningdek vildagliptin bilan bir vaqtda qo‘llash angionevrotik shish (masalan, nafas yo‘llari yoki tilning shishishi, nafas olish yetishmovchiligi bilan yoki bo‘lmagan holda) rivojlanish xavfini oshirishi mumkin ("Dorilarning o‘zaro ta’siri" bo‘limiga qarang). AAF ingibitorlarini qabul qilgan pasiyentlarda rasekadotril, mTOR ingibitorlari va vildagliptin bilan davolashni ehtiyotkorlik bilan boshlash kerak.

Gemodializda bo‘lgan pasiyentlarda anafilaktoid reaksiyalar

Yuqori o‘tkazuvchan yuqori oqimli dializ membranalari qo‘llangan (masalan, N69) va bir vaqtda AAF ingibitorlarini olayotgan gemodializda bo‘lgan pasiyentlarda anafilaktoid reaksiyalari to‘g‘risida xabarlar qilingan. Bunday pasiyentlarda dializ membranasini boshqa turini yoki boshqa sinfi gipotenziv preparatini qo‘llanishiga e’tiborni qaratish lozim.

Past zichli lipoproteinlar (PZLP) aferezi vaqtida anafilaktoid reaksiyalar

Kam hollarda AAF ingibitorlarini olayotgan pasiyentlarda dekstran sulfatni qo‘llanishi bilan PZLP aferez vaqtida hayot uchun xavfli anafilaktik reaksiyalar rivojlanishi mumkin. Agar har bir aferezni o‘tkazishdan oldin AAF ingibitorlarini qabulini vaqtinchalik to‘xtatilsa, bunday reaksiyalardan saqlanishga erishish mumkin.

Desensibilizasiya

AAF ingibitorlarini qabul qilayotgan pasiyentlarda desensibilizasiya holatlarida (masalan, hasharotlarni zahri) turg‘un anafilaktoid reaksiyalar kuzatiladi. Xuddi shu pasiyentlarda AAF ingibitorlari bilan davolashni vaqtinchalik to‘xtatilganda bunday reaksiyalarni paydo bo‘lishidan saqlanishga erishish mumkin, ammo bu preparatlarni tasodifan qabul qilinganda ular qayta paydo bo‘lgan.

Jigar yetishmovchiligi

Juda kam hollarda AAF ingibitorlari bilan davolash fonida xolestatik sariqlik bilan boshlangan va fulminant nekrozgacha kuchayib boradigan va (ba’zida) o‘limga olib kelgan sindrom rivojlangan Ushbu sindromni rivojlanish mexanizmi o‘rganilmagan. Sariqlik belgilari paydo bo‘lganida yoki “jigar” fermentlari faolligini ahamiyatli oshishida lizinopril bilan davolashni to‘xtatish va tegishli tibbiy kuzatuv ostida bo‘lish lozim.

Neytropeniya/agranulositoz

AAF ingibitorlarini qabul qilayotgan pasiyentlarda neytropeniya/agranulositoz, trombositopeniya va anemiyani rivojlanishi to‘g‘risida xabar qilingan. Boshqa chuqurlashtiruvchi omillari bo‘lmagan buyrak funksiyasi normal pasiyentlarda neytropeniya kam hollarda rivojlanadi. Neytropeniya va agranulositoz AAF inigibitorlari bilan davolash tugagandan keyin yo‘qolgan. Tomirlarni kollagenozi, shuningdek immunosupressiv davolashni olayotgan pasiyentlarda allopurinol yoki prokainamidni yoki bu asoratlanadigan omillarni birgalikda kechsa, ayniqsa agar buyrak funksiyasini buzilishi bo‘lsa, lizinoprilni ehtiyotkorlik bilan qo‘llash lozim. Ayrim bunday pasiyentlarda jiddiy infeksiyalar rivojlangan bo‘lib, ular ayrim hollarda jadal antibiotikoterapiyasiga javob bermagan. Agar lizinopril bunday pasentlarda qo‘llansa, u holda vaqti-vaqtida leykositlar sonini nazorati tavsiya qilinadi; bundan tashqari pasiyentlarga infeksiyaning har qanday belgilari to‘g‘risida xabar qilish kerakligini tushuntirish lozim.

Renin-angiotenzin-aldosteron tizmining ikkilamchi blokadasi (RAAT)

Olingan ma’lumotlar AAF ingibitorlarini angiotenzin II reseptorlari blokatorlarini yoki aliskirenni yondosh qo‘llanishi arterial gipotenziyani, giperkaliyemiyani va buyrak funksiyasini pasayish xavfini oshiradi (jumladan, o‘tkir buyrak yetishmovchiligi). RAAT ikkilamchi blokada AAF ingibitorlarini, angiotenzin II reseptorlari blokatorlarini yoki aliskirenni majmuaviy qo‘llanishi hisobiga shu sababli tavsiya qilinmagan (“Dorilarning o‘zaro ta’siri” va “Farmakodinamika“ bo‘limiga qarang). Agar ikkibarobar blokada mutloq zarur bo‘lsa, bunday davolashni buyrak funksiyasini, elektrolitlar miqdorini va arterial qon bosimini tez-tez sinchkov nazorati ostida o‘tkazish lozim. Diabetik nefropatiyasi bo‘lgan pasiyentlarda AAF ingibitorlari va angiotenzin II reseptorlari bilan majmuaviy davolashni qo‘llash kerak emas.

Irqi

Negroid irqiga mansub pasiyentlarda angiotenzin-aylantiruvchi ferment ingibitorlari, boshqa irqqa tegishli pasiyentlarga qaraganda ko‘pincha angionevrotik shishni rivojlanishini chaqiradi.

Boshqa AAF ingibitorlari bilan bo‘lgan hollari kabi, lizinopril negroid irqi pasiyentlarida arterial qon bosimini pasayishiga nisbatan kamroq samarali bo‘lishi mumkin, bu arterial gipertenziya bilan xastalangan negroid irqi pasiyentlarida renin darajasi past bilan bo‘lgan holatni yuqori tez-tezlikda uchrashi bilan bog‘liq.

Yo‘tal

AAF ingibitorlari bilan davolanish davrida yo‘talni paydo bo‘lishi to‘g‘risida xabar berilgan. Yo‘tal odatda quruq, turg‘un bo‘lib, preparat bekor qilingandan keyin to‘xtagan. Yo‘talni differensial diagnostikasida AAF ingibitorlari bilan induksiya qilingan yo‘talni hisobga olish lozim.

Jarrohlik aralashuvlari/anesteziya

Katta operativ aralashuvlar o‘tkaziladigan pasiyentlarda yoki arterial gipotenziyaga olib keladigan preparatlar bilan umumiy anesteziya qilish vaqtida, lizinopril reninni kompensator ajralib chiqishidan keyin angiotenzin II hosil bo‘lishini bloklashi mumkin. Agar ehtimol yuqorida keltirilgan mexanizm natijasida arterial gipotenziya rivojlansa, aylanib yuruvchi qon hajmini oshishini to‘g‘rilashni o‘tkazish mumkin.

Giperkaliyemiya

AAF ingibitorlari qon zardobida kaliyning oshishiga olib kelishi mumkin, chunki ular aldosteronning chiqarilishini bloklaydi. Qoida tariqasida, buyrak faoliyati normal bo‘lgan pasiyentlarda bu ta’sir klinik jihatdan ahamiyatsiz. Shu bilan birga, buyrak faoliyati buzilgan, qandli diabet va/yoki qaliy saqlovchi diuretiklarni (jumladan, tuz o‘rnini bosuvchi moddalar), kaliy saqlovchi diuretiklarni (masalan, spironolakton, triamteren yoki amilorid) yoki boshqa preparatlarni qabul qiladigan pasiyentlarda qon zardobida kaliyning oshishi (masalan, geparin, trimetoprim yoki trimetoprim/sulfametoksazol majmuasi, ko-trimeksazol deb nomlanuvchi, va xususan, aldosteron antagonistlari yoki angiotenzin reseptorlari blokatorlari), giperkaliyemiya kuzatilishi mumkin. Kaliy saqlovchi diuretiklar va angiotenzin reseptorlari blokatorlari AAF ingibitorlarini qabul qilgan pasiyentlarda ehtiyotkorlik bilan qo‘llanilishi kerak. Agar yuqorida ko‘rsatilgan preparatlar bir vaqtda qo‘llash zarur bo‘lsa, qon zardobida kaliy miqdorini muntazam nazorati tavsiya qilingan (“Dorilarning o‘zaro ta’siri” bo‘limiga qarang).

Qandli diabeti bo‘lgan pasiyentlar

Qandli diabeti bo‘lgan bemorlarda oldingi insulin yoki ichga qabul uchun gipoglikemik preparatlar bilan davolashga qo‘shimcha AAF ingibitorlari bilan davolashning birinchi oyida glyukozani konsentrasiyasini yanada sinchkov nazorati zarur (“Dorilarning o‘zaro ta’siri” bo‘limiga qarang).

Litiy preparatlari

Qoida bo‘yicha litiy preparatlari va lizinoprilni bir vaqtda qo‘llash tavsiya qilinmaydi (“Dorilarning o‘zaro ta’siri” bo‘limiga qarang).

Boshqa dorilar bilan o‘zaro ta’siri

Gipotenziv preparatlar

Lizinoprilni boshqa gipotenziv preparatlari bilan birga (masalan, nitrogliserin va nitratlar yoki boshqa tomir kengaytiruvchi vositalari) qo‘llanganda arterial qon bosimni keskin pasayishi mumkin (additiv samara).

Klinik tadqiqot ma’lumotlari renin-angiotenzin-aldosteron tizimini (RAAT) ikkiyoqlama blokadasi AAF ingibitorlari, angiotenzin II reseptorlarini blokatorlari yoki aliskiren bilan birga qo‘llanganda faqat RAAT bloklovchi bir preparatni qo‘llangandagi bilan solishtirilganda arterial gipotenziya, giperkapniya va buyrak funksiyasini pasayishi (o‘tkir buyrak yetishmovchiligini qo‘shganda) kabi noxush holatlari xavfini oshishi bilan bog‘liqligini ko‘rsatadi (“Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar”, “Maxsus ko‘rsatmalar” va “Farmakodinamika” bo‘limlariga qarang).

Angionevrotik shishni rivojlanish xavfini oshiruvchi preparatlar

AAF ingibitorlarini sakubitril/valsartan bilan bir vaqtda qo‘llash angionevrotik shishni xavfi ortishi sababli qo‘llash mumkin emas (“Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar” va “Maxsus ko‘rsatmalar” bo‘limiga qarang).

AAF ingibitorlarini rapamisin nishoni ingibitorlari bilan sut emizuvchilarni hujayralarida (mTOR - Mammalian Target of Rapamycin) (masalan.temsirolimus, sirolimus, everolimus) yoki neytral endopeptidaza ingibitoralari (masalan, rasekadotril), plazmimnogenni to‘qima aktivatorlari yoki vildagliptin bilan bir vaqtda qo‘llanganda angionevrotik shishni rivojlanish xavfini oshirishi mumkin (“Maxsus ko‘rsatmalar” bo‘limiga qarang).

Diuretiklar

Diuretik vositalarni lizinopril bilan bir vaqtda qo‘llanganda, qoida bo‘yicha qo‘shimcha gipotenziv ta’sir ko‘rsatadi.

Lizinoprilni, diuretiklarni qabul qilayotgan yoki yaqinda diuretiklar buyurilgan pasiyentlarga buyurilganda, arterial qon bosimini haddan ziyod pasayishi bo‘lishi mumkin.

Simptomatik gipotenziyani rivojlanish xavfi lizinopril bilan davolashni boshlashdan avval diuretiklarni qabul qilish to‘xtatilganda pasayishi mumkin (“Maxsus ko‘rsatmalar” va “Qo‘llash usuli va dozalari” bo‘limlariga qarang).

Kaliy saqlovchi ozuqa qo‘shimchalari, kaliytejovchi diuretiklar yoki kaliy saqlovchi tuz o‘rnini bosuvchilar va qon zardobida kaliyni oshishiga olib keluvchi boshqa preparatlar

Klinik tadqiqotlarda qon zardobida kaliyni miqdori odatda normal qiymat chegarasida qolganligiga qaramay lizinopril qabul qilayetgan ayrim pasiyentlarda giperkaliyemiya kuzatilgan. Kaliy tejovchi diuretiklarni (spironolakton, triamteron yoki amilorid kabi), kaliy saqlovchi diuretiklarni ozuqa qo‘shimchalarini yoki kaliy saqlovchi tuz o‘rnini bosuvchilarni yoki boshqa qon zardobida kaliyni oshishiga olib keluvchi mumkin bo‘lgan boshqa preparatlarni qo‘llanishi, ayniqsa buyrak funksiyasini buzilishlari bo‘lgan pasiyentlarda qon zardobida kaliyni miqdorini oshishiga olib kelishi mumkin.

Lizinoprilni trimetoprim va ko-trimoksazol (trimetoprim/sulfametoksazol) kabi zardobdagi kaliy darajasini oshiradigan boshqa preparatlar bilan bir vaqtda qabul qilishda ham ehtiyot bo‘lish kerak, chunki trimetoprim kaliyni saqlaydigan diuretik amiloridga o‘xshash ta’sir ko‘rsatishi ma’lum. Shunday qilib, lizinoprilni yuqorida sanab o‘tilgan dorilar bilan bir vaqtda qo‘llash tavsiya etilmaydi. Agar bir vaqtning o‘zida foydalanish zarur bo‘lsa, ularni ehtiyotkorlik bilan qo‘llash va zardobdagi kaliy darajasini monitoringini o‘tkazish kerak (“Maxsus ko‘rsatmalar” bo‘limiga qarang).

Siklosporin: AAF ingibitorlari va siklosporinni bir vaqtda qo‘llash giperkaliyemiyaga olib kelishi mumkin. Zardobdagi kaliy darajasini monitoring qilish tavsiya etiladi.

Geparin: AAF ingibitorlari va geparinni bir vaqtda qo‘llash giperkaliyemiyaga olib kelishi mumkin. Zardobdagi kaliy darajasini monitoring qilish tavsiya etiladi.

Agar lizinoprilni kaliy tejamaydigan diuretiklar bilan bir vaqtda buyurilsa, diuretikni qabuli bilan induksiya qilingan gipokaliyemiya kamayishi mumkin.

Litiy preparatlari

AAF ingibitorlari va litiy preparatlarini bir vaqtda qo‘llanganda qon zardobida litiyni konsentrasiyasini qaytuvchan oshishi va toksik samaralarini paydo bo‘lishi to‘g‘risida xabar qilingan. Tiazid diuretiklarini bir vaqtda qabul qilish litiydan bo‘lgan toksiklikni rivojlanish xavfini oshirishi va AAF ingibitorlarini qo‘llash fonida oshgan litiyni toksikligini kuchaytirishi mumkin. Lizinopril va litiy preparatlarini bir vaqtda qo‘llash tavsiya qilinmaydi, ammo ushbu majmuani qo‘llashni zarurligi isbotlangan hollarda qon zardobida litiyni miqdorini sinchkov nazorat qilish lozim. (“Maxus ko‘rsatmalar” bo‘limiga qarang).

Nosteroid yallig‘lanishga qarshi preparatlar (NYaQP), jumladan asetilsalisil kislotasini sutkada ≥3 g dozada

AAF ingibitorlarini va nosteroid yallig‘lanishga qarshi preparatlarni bir vaqtda qo‘llanganda (masalan, asetilsalisil kislotasini yallig‘lanishga qarshi preparat, SOG-2 ingibitorlari va noslektiv NYaQP) antigipertenziv samarani susayishi mumkin. AAF ingibitorlari va NYaQP bir vaqtda qabul qilish buyrak funksiyasini buzilish xavfini oshirishi mumkin, jumladan ayniqsa dastlabki buyrak funksiyasini pasaygan pasiyentlarda o‘tkir buyrak yetishmovchiligi va qon zardobida kaliy miqdorini oshirishi mumkin. Ushbu samaralar odatda qaytuvchan. Bunday majmuani ayniqsa keksa yoshli pasiyentlarda ehtiyotkorlik bilan buyurish kerak. Pasiyentlar suyuqlikni yetarli hajmda qabul qilishlari kerak. Bundan tashqari majmuaviy terapiyani buyurilgandan keyin buyrak funksiyasini nazoratini zarurligini ko‘rib chiqish va uni keyinchalik vaqti-vaqti bilan o‘tkazish lozim.

Oltin

AAF ingibitorlari bilan davolangan pasiyentlarda ko‘pincha oltin saqlagan in’eksion preparatni yuborilgandan keyin (masalan, natriy aurotiomalat), nitritoid reaksiyalar (vazodilatasiya simpmtomlari, jumladan giperemiya, ko‘ngil aynishi, bosh aylanishi, va arterial gipotenziya bo‘lib, u juda yaqqol bo‘lishi mumkin) qayd etilgan.

Trisiklik antidepressantlar, antipsixotiklar/og‘riq qoldiruvchi vositalar

Ayrim og‘riqsizlantiruvchi vositalarni, trisiklik anitidepressantlarni va antipsixotiklarni AAF ingibitorlari bilan bir vaqtda qo‘llanganda keyinchalik arterial qon bosimini pasayishiga olib kelishi mumkin (“Maxsus ko‘rsatmalar” bo‘limiga qarang).

Simpatomimetiklar

Simpatomimetiklar AAF ingibitorlarini antigipertenziv samarasini kamaytirishi mumkin.

Gipoglikemik preparatlar

Epidemiologik tadqiqotlar AAF ingibitorlarini va gipoglikemik preparatlarini bir vaqtda qo‘llash (insulinlar, gipoglikemik preparatlar ichga qabul uchun) gipoglikemiyani rivojlanish xavfi bilan bo‘lgan gipoglikemik samarani kuchaytirishi mumkinligini ko‘rsatadi. Preparatlar bilan majmuaviy davolashning birinchi haftasi davomida, shuningdek buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan pasiyentlarda ushbu holat rivojlanishi mumkin.

Asetilsalisil kislotasi, trombolitik preparatlar, beta-blokatorlar, nitratlar

Lizinoprilni asetilsalisil kislotasi (kardiologik dozalarda), trombolitik preparatlar, beta-adrenoblokatorlar va/yoki nitratlar bilan bir vaqtda qo‘llash mumkin.

Homiladorlik va emizish davrida

Homiladorlik

Homiladorlik vaqtida AAF ingibitorlari bilan davolashni boshlash kerak emas. Agar AAF ingibitorlari bilan davolashni davom ettirish zarur deb tan olingan bo‘lsa, homiladorlikni rejalashtirayotgan pasiyentkalarni homiladorlik vaqtida qo‘llash xavfsizlik profili ma’lum muqobil gipotenziv vositalariga o‘tkazish lozim. Homiladorlik tasdiqlanganida AAF ingibitorlari bilan davolashni darhol to‘xtatish va zarurati bo‘lsa, muqobil davolashni buyurish lozim (“Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar” va “Homiladorlikda va emizish davrida qo‘llanishi” bo‘limlariga qarang).

Homiladorlikda va emizish davrida qo‘llanishi

Homiladorlik

AAF ingibitorlarini homiladorlikning birinchi uch oyligi davomida qabul qilish tavsiya qilinmaydi (“Maxsus ko‘rsatmalar” bo‘limiga qarang). AAF ingibitorlarini homiladorlikning ikkinchi va uchinchi uch oyliklarida qo‘llanmaydi (“Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar” bo‘limiga qarang).

Homiladorlikning birinchi uch oyligida AAF ingibitorlarining qabuli bilan bog‘liq teratogen ta’siri xavfi to‘g‘risidagi epidemiologik ma’lumotlar ishonchli hisoblanmaydi, ammo xavfni biroz oshishi istisno qilinmaydi. Agar AAF ingibitorlari bilan davolashni davom ettirish zarur deb tan olingan bo‘lsa, homiladorlikni rejalashtirayotgan pasiyentkalarni homiladorlik vaqtida qo‘llashni ma’lum xavfsizlik profili bo‘lgan muqobil gipotenziv vositalariga o‘tkazish lozim. Homiladorlik tasdiqlanganda AAF ingibitorlari bilan davolashni darhol to‘xtatish va zarurati bo‘lganida muqobil davolashni boshlash kerak.

Ayollarda homiladorlikning ikkinchi va uchinchi uch oyliklarida AAF ingibitorlarini qo‘llanishi fetotoksiklikni (buyrak funksiyasini buzilishi, suvi kam homila, bosh miya suyagini suyaklanishni sekinlashishi) va neonatal toksiklik (buyrak yetishmovchiligi, arterial gipotenziya, giperkaliyemiya) keltirib chiqaradi. Agar AAF ingibitorini homiladorlikni ikkinchi uch oyligidan qo‘llangan bo‘lsa, buyrak va bosh miya suyagini ultratovush tekshiruvi tavsiya qilinadi.

Onalari AAF ingibitorlarini qabul qilgan yangi tug‘ilgan chaqaloqlarni arterial gipertneziyani o‘z vaqtida aniqlash uchun sinchkov kuzatuv tavsiya qilinadi

Emizish

Emizish vaqtida qabul qilish to‘g‘risida ma’lumot yo‘qligi sababli, lizinoprilni qabul qilish tavsiya qilinmaydi. Xavfsizlik profili aniqlangan alternativ preparatlarni, ayniqsa yangi tug‘ilgan chaqaloqlarni yoki chala tug‘ilgan bolalarni emizishda qo‘llagan ma’qul.

Transport boshqarishga ta’siri

Transport vositalarini boshqarishda yoki mexanizmlar bilan ishlashda bosh aylanishi yoki charchoqlikni rivojlanishini hisobga olish lozim

Dozani oshirib yuborish

Simptomlari:

Odamlarda dozani oshirib yuborilishi bo‘yicha ma’lumotlar cheklangan. AAF ingibitorlarining dozasini oshirib yuborilishi bilan bog‘liq simptomlar gipotenziyani, kollapsni, elektrolitlar muvozanatini buzilishini, buyrak yetishmovchiligini, giperventilyasiyani, taxikardiyani, yurakni tez urishini, bradikardiyani, bosh aylanishi, bezovtalik va yo‘talni o‘z ichiga olishi mumkin.

Davolash:

Dozani oshirib yuborilganida fiziologik eritmani vena ichiga yuborish tavsiya qilinadi

Arterial gipotenziyani rivojlanish hollarida pasiyentni orqaga “yotgan” holatda yotkizish lozim. Muvofiq imkoniyatlar bo‘lganida, shuningdek angiotenzin II infuzion yuborishni va/yoki katexolaminni vena ichiga yuborishni maqsadga muvofiqligini ko‘rib chiqish lozim.

Agar preparat yaqinda qabul qilingan bo‘lsa, lizinoprilni chiqarish uchun choralarni ko‘rish (masalan, qusishni chaqirish, me’dani yuvish, sorbentlarni va natriy sulfatni yuborish) zarur. Lizinopril umumiy qon aylanish tizimidan gemodializ yordamida chiqarilishi mumkin. (“Maxsus ko‘rsatmalar” bo‘limiga qarang). Dori bilan davolashga chidamli bradikardiya rivojlanganida kardiostimulyatorni o‘rnatish ko‘rsatilgan. Hayotiy faoliyatning asosiy ko‘rsatkichlari uchun elektrolitlar miqdorini va qon zardobida kreatinin konsentrasiyasini doimiy nazorati zarur.

Farmakodinamikasi

Ta’sir mexanizmi

Lizinopril peptidil dipeptidaza fermentini ingibitoridir. U angiotenzin aylantiruvchi fermentini (AAF) ingibisiya qiladi, angiotenzin Ini vazokonstriktor peptidga, angiotenzin-IIga aylanishini tezlashtiradi. Angiotenzin-II shuningdek buyrak usti bezi po‘stlog‘ining sekresiyasini rag‘batlantiradi. AAF ingibisiya qilinishi angiotenzin konsentrasiyasini pasayishiga olib keladi, buni natijasida vazopressor faollik pasayadi va aldosteronni sekresiyasi kamayadi. Oxirgini pasayishi qonda kaliy miqdorini oshishiga olib kelishi mumkin.

Farmakodinamik samaralari

Lizinoprilni ta’sir mexanizmini asosida eng avvalo renin-angiotenzin-aldosteron tizimini susayishi yotadi va shu orqali arterial qon bosimini pasaytiradi deb hisoblanganligi tufayli lizinopril xatto renin darajasi past bo‘lgan arterial giperteziyali pasiyentlarda arterial qon bosimini pasaytiradi. AAF bradikininni parchalaydigan kinaza II bilan o‘xshash. Kuchli tomir kengaytiruvchi peptid bradikininning yuqori konsentrasiyalari lizinoprilni terapevtik samaralarida o‘rni borligini hali aniqlash kerak.

Farmakokinetikasi

Lizinopril-sulfgidril guruhini saqlamagan AAF ingibitori, ichga qabul qilinganda faol.

So‘rilishi

Ichga qabul qilinganidan so‘ng taxminan 7 soatdan keyin qon zardobida lizinoprilni maksimal konsentrasiyasi kuzatiladi, bunda o‘tkir miokard infarkti bo‘lgan pasiyentlarda qon zardobida maksimal konsentrasiyaga erishish vaqtini biroz oshishiga tendensiya aniqlangan. Siydik bilan chiqarilishi to‘g‘risidagi ma’lumotlarga asosan lizinoprilni tekshirilgan dozalar diapozonida (5 dan 80 mg gacha) o‘rtacha so‘rilish darajasi taxminan 25% tashkil qiladi, turli pasiyentlarda o‘zgaruvchanligi 6 dan 60% gachani tashkil qiladi.

Yurak yetishmovchiligi bo‘lgan pasiyentlarda lizinoprilni mutloq biokiraolishligi taxminan 16% gacha pasayadi. Lizinoprilni so‘rilishi ovqatni qabuliga bog‘liq emas.

Taqsimlanishi

Lizinopril aylanib yuruvchi angiotenzin aylantiruvchi ferment (AAF) dan tashqari qon zardobi oqsillari bilan bog‘lanmaydi. Kalamushlardagi tekshirishlar lizinoprilni gematoensefalik to‘siq orqali deyarli o‘tmasligini ko‘rsatadi.

Chiqarilishi

Lizinopril metabolizmga uchramaydi va siydik bilan o‘zgarmagan holda chiqariladi. Ko‘p marta qo‘llanganda samarali yarim chiqarilish davri 12,6 soatni tashkil qiladi. Kreatinin kliriyensi sog‘lom ko‘ngillilarda taxminan minutiga 50 mlni tashkil qiladi.

Qon zardobida konsentrasiyani pasayishi uzaytirilgan terminal fazaga ega, bu organizmda prepratni to‘planishiga yordam beradi. Ushbu terminal faza ehtimol AAF bilan va dozaga noproporsional to‘yingan bog‘lanishini aks ettiradi.

Jigar funksiyasini buzilishi

Jigar sirrozi bo‘lgan pasiyentlarda jigar funksiyasini buzilishi lizinoprilni so‘rilishini pasayishiga (siydik bilan chiqarilishi bo‘yicha ma’lumotlarga muvofiq taxminan 30% ga) olib kelgan, ammo sog‘lom ko‘ngillilar bilan solishtirilganda klirensini pasayishi tufayli preparatni ta’siri uzayadi (taxminan 50% ga).

Buyrak funksiyasini buzilishi

Buyrak funksiyasini buzilishi lizinoprilni chiqarilishini pasaytiradi, ammo bu pasayish kalavali filtrasiya tezligini minutiga 30 ml dan kamni tashkil qilganda klinik ahamiyatli bo‘ladi. Yengil va o‘rtacha buyrak yetishmovchiligida (kreatinin klirensi minutiga 30 ml dan 80 ml gacha), AUC o‘rtacha qiymati faqat 13% ga oshadi, bu vaqtda og‘ir buyrak yetishmovchiligidagi kabi (kreatinin klirensi minutiga 5 dan 30 ml gacha) AUC o‘rtacha qiymatini 4,5 marta oshishi kuzatiladi. Lizinopril organizmdan gemodializ orqali chiqarilishi mumkin. 4 soatlik gemodializdan keyin lizinoprilni qon plazmasidagi konsentrasiyasi o‘rtacha 60% ga, dializ kliriyensi esa minutiga 40 dan 55 mlgachani tashkil qiladi.

Yurak yetishmovchiligi

Yurak yetishmovchiligi bo‘lgan pasiyentlar sog‘lom ko‘ngillilar bilan solishtirilganda qon plazmasida lizinoprilni katta konsentrasiyasiga ega (AUC taxminan 25% ga oshadi), ammo siydik bilan chiqarilishi to‘g‘risidagi ma’lumotlarga asosan ularda lizinoprilni so‘rilishi sog‘lom pasiyentlar bilan solishtirilganda taxminan 16% ga pasayadi.

Pediatrik populyasiya

Bolalarda va o‘smirlarda lizinoprilni farmakokinetik profili kattalarni populyasiyasidagi bilan o‘xshash. Bolalardagi bu tadqiqotlarda AUC va Cmax qiymati kattalar uchun olingandagilar bilan solishtirarli.

Keksa pasiyentlar

Keksa yoshli pasiyentlarda yoshroq pasentlar bilan solishtirilganda lizinoprilni qon plazmasida yuqori konsentrasiyasi va egri osti maydoni uchun “qon plazmasidagi konsentrasiyasi - vaqt” yanada yuqori (taxminan 60% ga katta) qiymati kuzatiladi.

Manba: Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Farmatsevtika mahsulotlari xavfsizligi markazi — dori vositalari davlat reyestri, ro‘yxat raqami DV/X 06778/08/19, ro‘yxatga olingan: 31.10.2025. Qadoq rasmlari — Farmatsevtika tarmog‘ini rivojlantirish agentligi. Ma’lumot tanishish uchun, shifokor maslahatining o‘rnini bosmaydi. Sahifa yangilangan: 07.11.2026.
HomiladorlikdaMumkin emas (1-trimestrda tavsiya etilmaydi, 2–3-trimestrda qat’iyan man)
Bolalarga6 yoshgacha mumkin emas; 6–16 yoshda faqat qon bosimi uchun
Qabul qilishKuniga 1 marta, har kuni bir vaqtda
RetseptDozani shifokor tanlaydi
Nima uchunDozasiKimga mumkin emasTarkibiNojo‘ya ta’sirlarBoshqa dorilar bilanNarxiAnaloglari · 1SavollarRasmiy yo‘riqnoma

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar