Atsetilsalitsilovaya kislota nima uchun ishlatiladi
Atsetilsalitsilovaya kislota — yallig‘lanishga qarshi nosteroid dori (NYaQV): og‘riqni qoldiradi, isitmani tushiradi, yallig‘lanishni kamaytiradi va trombotsitlarning yopishishini kuchli to‘xtatadi.
Isitma
Shamollash va boshqa infeksion-yallig‘lanish kasalliklaridagi isitma — kattalar va 15 yoshdan katta bolalarda.
Og‘riq
Bosh og‘rig‘i, nerv bo‘ylab og‘riq (nevralgiya), mushak og‘rig‘i (mialgiya).
Tromboz va emboliyaning oldini olish, miokard infarktining takroriy oldini olish.
Qancha va qanday qabul qilinadi
Rasmiy yo‘riqnoma bo‘yicha, 0,5 g li tabletka uchun. Belgilar — bir martada ichiladigan tabletkalar soni.
Kim uchunBir martadaNecha martaSutkasiga ko‘pi bilan
Kattalar va bolalar15 yoshdan katta
Bir martada:0,25–0,5 g; bir martada ko‘pi bilan 1,0 g (2 tabletka)
Necha marta:kerak bo‘lsa kuniga 3–4 marta, kamida 4 soat oralab
Sutkasiga ko‘pi bilan:3,0 g (6 tabletka)
Bolalar15 yoshgacha
Mumkin emas
Mumkin emas: virus infeksiyasida Reye sindromi xavfi oshadi.
Ichga qabul qilinadi.
Qabul tartibiga muntazam rioya qilish haroratning keskin ko‘tarilishining oldini oladi va og‘riqni kamaytiradi.
Shifokor bilan maslahatlashmasdan og‘riq qoldiruvchi sifatida 7 kundan, isitma tushiruvchi sifatida 3 kundan ortiq ichmang.
Jigar yoki buyrak ishi buzilganda doza kamaytiriladi yoki qabul oralig‘i uzaytiriladi.
Jarrohlikdan (tish oldirishdan ham) 5–7 kun oldin dorini to‘xtating va shifokorga ayting — qon ketish xavfi oshadi.
Uzoq ichilganda vaqti-vaqti bilan qonning umumiy tahlili, axlatda yashirin qon tahlili va jigar ishi tekshiriladi.
Kimga mumkin, kimga mumkin emas
Homiladorlik Mumkin emas
I va III trimestrda mumkin emas: I trimestrda homilada tanglay yorig‘iga olib keladi, III trimestrda tug‘ruqni sekinlashtiradi va homila yurak-qon tomirlariga zarar qiladi. II trimestrda ehtiyotkorlik bilan, faqat shifokor foyda xavfdan katta deb hisoblasa.
Emizish davri Mumkin emas
Mumkin emas: ona sutiga o‘tib, bolada qon ketish xavfini oshiradi. Dori zarur bo‘lsa, emizish to‘xtatiladi.
Bolalar Mumkin emas
15 yoshgacha mumkin emas — virus infeksiyasida Reye sindromi xavfi (uzoq qusish, o‘tkir ensefalopatiya, jigar kattalashishi).
Alkogol Mumkin emas
Davolanish vaqtida spirtli ichimlik ichmang — oshqozon-ichak shikastlanishi va qon ketish xavfi oshadi.
Astma va allergiya Ehtiyotkorlik bilan
Bronxospazm, astma xuruji yoki boshqa allergik reaksiya chaqirishi mumkin. Xavf omillari: bronxial astma, burun poliplari, isitma, surunkali bronx-o‘pka kasalliklari, ilgari allergiya (allergik rinit, toshma).
Qon ketish Ehtiyotkorlik bilan
Qon ivishini kamaytiradi, qon ketishga moyillik oshadi — jarrohlik va tish oldirishdan oldin hisobga oling.
Og‘ir buyrak yetishmovchiligida (kreatinin klirensi 30 ml/min dan kam) mumkin emas; yengilrog‘ida ehtiyotkorlik bilan, doza kamaytiriladi.
Jigar Ehtiyotkorlik bilan
Jigar yetishmovchiligida ehtiyotkorlik bilan, doza kamaytiriladi yoki oraliq uzaytiriladi.
Haydovchilar Ehtiyotkorlik bilan
Davolanish vaqtida mashina haydash va diqqat talab qiladigan ishlarda ehtiyot bo‘ling.
Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar
Atsetilsalitsil kislotasi, boshqa NYaQV yoki tarkibidagi moddalarga yuqori sezuvchanlik
Oshqozon-ichak yarasi va eroziyasi (kuchaygan davrda)
Oshqozon-ichakdan qon ketishi
Gemorragik diatezlar (qon ketishga moyillik kasalliklari)
Metotreksat haftasiga 15 mg va undan ko‘p dozada birga qo‘llanganda
Bronxial astma, burun va burun yon bo‘shliqlarining qaytalanuvchi poliplari va aspiringa chidamsizlik birga bo‘lsa
Salitsilatlar va boshqa NYaQV chaqirgan bronxial astma
Glyukoza-6-fosfatdegidrogenaza yetishmovchiligi
Homiladorlikning I va III trimestri, emizish davri
Og‘ir buyrak yetishmovchiligi (kreatinin klirensi 30 ml/min dan kam)
15 yoshgacha bolalar
Ehtiyotkorlik bilan: antikoagulyantlar bilan birga, podagra, ilgari oshqozon yoki o‘n ikki barmoqli ichak yarasi yoki oshqozon-ichakdan qon ketishi, buyrak va/yoki jigar yetishmovchiligi, qonda siydik kislotasi ko‘pligi, bronxial astma, o‘pkaning surunkali obstruktiv kasalligi, pichan isitmasi, burun poliplari, dori allergiyasi, metotreksat haftasiga 15 mg dan kam, homiladorlikning II trimestri
Tarkibi
500 mg li dorining barcha moddalari, yordamchi moddalar ham
bosh aylanishi, quloqda shang‘illash (odatda dozaning oshganini bildiradi)uzoq ichilganda surunkali yurak yetishmovchiligi belgilarining kuchayishiqon ketish xavfi oshishiqonda trombotsitlar, eritrotsitlar va leykotsitlar kamayishiG6FD yetishmovchiligida gemoliz va gemolitik anemiya
Kamdan-kam10 000 kishidan 1 tadan 1000 tagacha
ich ketishioshqozon-ichakdan ochiq (qonli qusish, qora axlat) yoki yashirin qon ketishi, temir tanqisligi kamqonligioshqozon-ichak yarasi va eroziyasi (teshilish bilan ham)buyrak ishi buzilishianafilaktik reaksiyalar, bronxospazm, Kvinke shishi
Juda kam10 000 kishidan 1 tadan kam
Reye sindromi (ensefalopatiya va jigar yetishmovchiligi bilan jigar yog‘li distrofiyasi)jigar ishi buzilishi (jigar fermentlari oshishi) — alohida holatlar
Chastotasi noma’lumaniq chastota baholanmagan
uzoq ichilganda: bosh og‘rig‘i, ko‘rish buzilishi, eshitish pasayishi, aseptik meningituzoq ichilganda: interstitsial nefrit, prerenal azotemiya (qonda kreatinin oshishi) va giperkalsiyemiya, papillyar nekroz, o‘tkir buyrak yetishmovchiligi, nefrotik sindrom, shishlar
Rasmiy yo‘riqnomada alohida aytilgan holatlar: qonli qusish yoki qora (smola kabi) axlat — oshqozon-ichakdan qon ketish belgisi, shifokorga murojaat qiling; quloqda shang‘illash yoki bosh aylanishi — doza oshganini bildirishi mumkin, shifokorga ayting; yuqoridagi yoki yo‘riqnomada yozilmagan har qanday reaksiya paydo bo‘lsa — shifokorga murojaat qiling.
Boshqa dorilar bilan birga
Metotreksat (haftasiga 15 mg va undan ko‘p) Birga ichilmaydi
Metotreksatning zaharli ta’siri kuchayadi — birga mumkin emas.
Spirtli ichimliklar va etanolli dorilar Birga ichilmaydi
Oshqozon-ichak shikastlanishi va qon ketish xavfi oshadi.
O‘rtacha zaharlanish: ko‘ngil aynishi, qusish, quloqda shang‘illash, eshitish buzilishi, bosh og‘rig‘i, bosh aylanishi, ong chalkashligi — doza kamaytirilsa yoki to‘xtatilsa o‘tadi. Og‘ir zaharlanish: isitma, tez-tez nafas olish, ketoatsidoz, qon kislota-ishqor muvozanati buzilishi, koma, kardiogen shok, nafas yetishmovchiligi, qand keskin tushishi. Keksalarda bir necha kun sutkasiga 100 mg/kg dan ko‘p ichilganda surunkali zaharlanish xavfi eng yuqori. O‘rta va og‘ir zaharlanishda shifoxonaga yotqiziladi: oshqozon yuviladi, faollashtirilgan ko‘mir beriladi, kislota-ishqor muvozanati kuzatiladi, siydik ishqorlanadi (siydik pH 7,5–8), yo‘qotilgan suyuqlik to‘ldiriladi, belgilarga qarab davolanadi, kerak bo‘lsa gemodializ. Keksalarda suyuqlikni jadal yuborish o‘pka shishiga olib kelishi mumkin — ehtiyot bo‘linadi. Siydikni ishqorlash uchun atsetazolamid tavsiya etilmaydi (atsidozni va salitsilatlar zaharli ta’sirini kuchaytirishi mumkin). Gemodializ qonda salitsilatlar 100–130 mg% dan ko‘p bo‘lganda, surunkali zaharlanishda esa ko‘rsatma bo‘lsa 40 mg% va undan past bo‘lganda ham o‘tkaziladi. O‘pka shishida kislorodga boy aralashma bilan sun’iy nafas beriladi. Bolalar va keksalarda zaharlanishning ilk belgilari doim sezilmaydi, shuning uchun qonda salitsilatlar miqdori vaqti-vaqti bilan aniqlanadi: 70 mg% dan yuqori — o‘rtacha yoki og‘ir, 100 mg% dan yuqori — juda og‘ir zaharlanish.
Atsetilsalitsilovaya kislotani qanday ichish kerak?
Kattalar va 15 yoshdan katta bolalarga bir martada 0,25–0,5 g, kerak bo‘lsa kuniga 3–4 marta, kamida 4 soat oralab. Bir martada ko‘pi bilan 1,0 g (2 tabletka), sutkasiga ko‘pi bilan 3,0 g (6 tabletka).
Necha kun ichish mumkin?
Shifokorsiz og‘riqda 7 kundan, isitmada 3 kundan ortiq ichmang.
Bolaga aspirin berish mumkinmi?
15 yoshgacha mumkin emas — virus infeksiyasida Reye sindromi xavfi oshadi.
Homiladorlikda va emizishda Atsetilsalitsilovaya kislota mumkinmi?
Homiladorlikning I va III trimestrida va emizish davrida mumkin emas. II trimestrda ehtiyotkorlik bilan, faqat foyda homila uchun xavfdan katta bo‘lsa; shifokor bilan maslahatlashish zarur.
Aspirin ichganda spirtli ichimlik ichsa bo‘ladimi?
Yo‘q. Alkogol oshqozon-ichak shikastlanishi va qon ketish xavfini oshiradi.
Tish oldirishdan oldin aspirinni to‘xtatish kerakmi?
Ha. Jarrohlik, jumladan tish oldirishdan 5–7 kun oldin to‘xtatib, shifokorga ayting — qon ketish xavfi oshadi.
Rasmiy yo‘riqnoma
Rasmiy yo‘riqnomaning to‘liq matni
Tavsifi
oq yoki deyarli oq rangli, biroz marmar sifat, hidsiz yoki kuchsiz o‘ziga xos hidga ega tabletkalar.
Qo‘llanilishi
Revmatizm; Infeksion-allergik miokardit; Nevralgiya; Mialgiya; Bosh og‘rig‘i; Trombozlar va emboliyalarni oldini olishda; Miokard infarktini ikkilamchi oldini olishda; Shamollash va boshqa infeksion-yallig‘lanish kasalliklarida kattalar va 15 yoshdan katta bolalarda qo‘llanadi.
Qo‘llash usuli va dozalari
Ichga, kattalarga va 15 yoshdan oshgan bolalarga: bir martalik doza 0,25-0,5 g ni tashkil qiladi, maksimal bir martalik doza - 1,0 g (0,5 g dan 2 tabletka), maksimal sutkalik doza - 3,0 g (0,5 g dan 6 tabletka) ni tashkil qiladi. Qabul qilish soni va vaqti: zarurati bo‘lganida bir martalik dozani sutkada 3-4 marta kamida 4 soatlik interval bilan qabul qilish mumkin. Preparatni qabul qilish tartibiga muntazam rioya qilish, haroratni keskin oshishidan saqlanish va og‘riq sindromining jadalligini kamaytirish imkonini beradi. Davolash davomiyligi (shifokor bilan maslahatlashmasdan) og‘riqni qoldiruvchi vosita sifatida buyurilganida – 7 kundan va isitmani tushiruvchi vosita sifatida - 3 kundan oshmasligi kerak. Pasiyentlarning alohida guruhida qo‘llanishi Bolalar. Preparatni 15 yoshdan kichik bolalarda qo‘llamaslik kerak. Jigar va buyrak funksiyasi buzilgan pasiyentlar. Jigar yoki buyrak funksiyasining yondosh buzilishlari bo‘lgan bemorlar uchun preparat dozasini kamaytirish kerak yoki qabul qilish orasidagi intervalni uzaytirish kerak.
Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar
Asetilsalisil kislotasiga va boshqa NYaQV yoki preparatning boshqa komponentlariga yuqori sezuvchanlik; Me’da-ichak yo‘llarining (MIY) eroziv-yarali shikastlanishlari (zo‘rayish bosqichida); Me’da-ichakdan qon ketishi; Gemorragik diatezlar; Metotreksatni bir haftada 15 mg dozada yoki undan ko‘proq dozada birga qo‘llash; Bronxial astmani, burunning va burun oldi bo‘shliqlarining qaytalanuvchi polipozi va asetilsalisil kislotasini o‘zlashtiraolmaslikni birga qo‘shilib kelishi; Salisilatlar va boshqa NYaQV qabul qilish oqibatida induksiyalangan bronxial astma; Glyukozo-6-fosfatdegidrogenaza tanqisligi; Homiladorlik (I va III uch oyligi), emizish davri; Yaqqol buyrak yetishmovchiligi (kreatinin klirensi 30 ml/min dan kam); 15 yoshgacha bo‘lgan bolalarda qo‘llash mumkin emas. Ehtiyotkorlik bilan – antikoagulyantlar bilan birga davolashda, podagrada, me’da va/yoki o‘nikki barmoq ichakning yara kasalligida (anamnezdagi), shu jumladan yara kasalligining surunkali va qaytalanuvchi kechishi yoki me’da-ichakdan qon ketish epizodlarida; buyrak va/yoki jigar yetishmovchiligida; giperurikemiyada, bronxial astmada, o‘pkaning surunkali obstruktiv kasalligida, pichan isitmasida, burun polipozida, dori allergiyasida, metotreksat haftada 15 mg dan kamroq dozada bir vaqtda qabul qilinganida, homiladorlikda (II uch oyligi).
Nojo‘ya ta’sirlar
Nojo‘ya reaksiyalarning tez-tezligi ko‘rsatkichlari quyidagicha aniqlanadi: juda tez-tez (≥ 1/10), tez-tez (≥ 1/100, < 1/10), tez-tez emas (≥ 1/1000, < 1/100), kam hollarda (≥ 1/10 000, < 1/1000), juda kam hollarda (< 1/10 000), tez-tezligi noma’lum (mavjud ma’lumotlar asosida baholashni iloji yo‘q). Me’da-ichak yo‘llari tomonidan: tez-tez - ishtahani pasayishi, qorin og‘rig‘i, jig‘ildon qaynashi, ko‘ngil aynishi, qusish; kam hollarda – diareya, temir tanqisligi anemiyasiga olib kelishi mumkin bo‘lgan me’da-ichak yo‘llaridan aniq yoki yashirin qon ketishlari (qonli qusish, qoramoysimon axlat), me’da-ichak yo‘llarining eroziv-yarali shikastlanishlari (shu jumladan perforasiya bilan); yakka hollarda – jigar funksiyasini buzilishi (jigar transaminazalari faolligini oshishi). Markaziy nerv tizimi tomonidan: tez-tez emas - bosh aylanishi, quloqlarda shovqin (odatda dozani oshirib yuborilishining belgilari hisoblanadi); uzoq vaqt qo‘llanganida – bosh og‘rig‘i, ko‘rishni buzilishi, eishitish o‘tkirligini pasayishi, aseptik meningit. Yurak-qon tomir tizimi tomonidan: tez-tez emas - uzoq muddat qo‘llanganda – surunkali yurak yetishmovchiligi simptomlarini kuchayishi. Qon yaratish tizimi tomonidan: tez-tez emas - qon ketishi xavfini oshishi, bu asetilsalisil kislotasining trombositlar agregasiyasiga ta’sirining oqibati hisoblanadi, trombo-sitopeniya, anemiya, leykopeniya; og‘ir darajadagi glyukozo-6-fosfatdegidrogenaza tanqisiligi bor bemorlarda gemoliz va gemolitik anemiya haqida xabar berilgan. Siydik chiqarish tizimi tomonidan: kam hollarda - buyraklar funksiyasini buzilishi; uzoq muddat qo‘llanganda – interstisial nefrit, qonda kreatinin miqdorini oshishi va giperkalsiyemiya bilan kechuvchi prerenal azotemiya, papillyar nekroz, o‘tkir buyrak yetishmovchiligi, nefrotik sindrom, shishlar. Allergik reaksiyalar: tez-tez - teri toshmasi; kam hollarda - anafilaktik reaksiyalar, bronxospazm, Kvinke shishi; juda kam hollarda - Reye sindromi (ensefalopatiya va jigar yetishmovchiligini tez rivojlanishi bilan kechuvchi jigarning o‘tkir yog‘li distrofiyasi). Yuqorida keltirilgan reaksiyalardan birontasi yuzaga kelganda yoki yo‘riqnomada keltirilmagan reaksiya yuzaga kelganda shifokorga murojaat qilish kerak.
Maxsus ko‘rsatmalar
Asetilsalisil kislotasi bronxospazm, bronxial astmaning xurujlari yoki yuqori sezuvchanlikning boshqa reaksiyalarini chaqirishi mumkin. Xavf omillari bo‘lib, bronxial astma, burun poliplari, isitma, surunkali bronx-o‘pka kasalliklari, anamnezdagi allergiya holatlari (allergik rinitlar, teri toshmalari) hisoblanadi. Asetilsalisil kislotasi qon ketishiga moyillikni oshirishi mumkin, bu uni trombositlar agregasiyasiga ingibirlovchi ta’siri bilan bog‘liq. Buni jarrohlik aralashuvlarining zarurati bo‘lganida, shu jumladan tishni sug‘urish kabi unchalik katta bo‘lmagan aralashuvlarda hisobga olish kerak. Jarrohlik aralashuvlaridan oldin, operasiya vaqtida va operasiyadan keyingi davrda qon ketishini kamaytirish uchun, 5-7 kun oldin preparatni qabul qilishni bekor qilish va shifokorni xabardor qilish kerak. Davolash paytida etanolni iste’mol qilishdan qochish kerak. Asetilsalisil kislotasi organizmdan siydik kislotasining chiqarilishini kamaytiradi, bu esa moyil bemorlarda o‘tkir podagra xurujiga olib kelishi mumkin. Preparatni uzoq muddat qo‘llash bilan, vaqti-vaqti bilan umumiy qon testi va yashirin qon uchun najas testini o‘tkazish va jigarning funksional holatini kuzatish kerak. Bolalar. 15 yoshgacha bo‘lgan bolalarga asetilsalisil kislotasini o‘z ichiga olgan preparatlar buyurilmasligi kerak, chunki virusli infeksiya bo‘lsa, Reye sindromi xavfi ortadi. Reye sindromining belgilari uzoq davom etadigan qusish, o‘tkir ensefalopatiya va jigar kengayishi. Homiladorlik va laktasiya davrida qo‘llanishi Homiladorlik. Asetilsalisil kislotasi teratogen ta’sirga ega; birinchi trimestrda foydalanilganda, tanglay yorig‘ining rivojlanishiga olib keladi; uchinchi trimestrda mehnatni inhibe qilish (prostaglandin sintezini inhibe qilish), homiladagi arterioz kanalining muddatidan oldin yopilishi, o‘pka tomirlarining giperplaziyasi va qon aylanishining "kamroq" doirasidagi gipertenziya - preparatni qo‘llash kontrendikedir. Homiladorlikning ikkinchi trimestrida foydalaning - agar foydalanishning potensial foydasi homila uchun potensial xavfdan yuqori bo‘lsa, ehtiyotkorlik bilan. Shifokor bilan maslahatlashish zarur. Laktasiya davri. Trombositlar funksiyasi buzilganligi sababli bolada qon ketish xavfini oshiradigan ona suti bilan chiqariladi. Agar laktasiya davrida preparatni qo‘llash zarur bo‘lsa, emizishni to‘xtatish kerak. Avtomobil va murakkab mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga ta’siri Davolash davrida transport vositalarini boshqarishda va diqqatni jamlashni va psixomotor reaksiyalarning rivojlanish tezligini talab qiladigan boshqa potensial xavfli faoliyat bilan shug‘ullanishda ehtiyot bo‘lish kerak..
Boshqa dorilar bilan o‘zaro ta’siri
1 hafta yoki undan ko‘proq vaqt davomida15 mg doza metotreksat bilan: metotreksatning gemolitik sitotoksikligi oshadi (metotreksatning buyrak klirensi pasayadi va metotreksatni qon plazmasi oqsillari bilan bog‘lanishi salisilatlar bilan almashinadi). Antikoagulyantlar bilan, masalan, geparin bilan: trombositlarning funksiyasini buzilishi, me’da-ichak yo‘llarining shilliq qavatini shikastlanishi, antikoagulyantlarni (bilvosita) qon plazmasi oqsillari bog‘lanishidan siqib chiqarilishi oqibatida qon ketishini xavfi oshadi. Boshqa nosteroid yallig‘lanishga qarshi preparatlar bilan: sinergik o‘zaro ta’siri natijasida me’da va o‘nikki barmoq ichakda yara va qon ketishni paydo bo‘lishining xavfi oshadi. Urikozurik dori vositalari bilan, masalan, benzbromaron bilan: urikozurik samarani pasaytiradi. Digoksin bilan: buyrak ekskresiyasini pasayishi natijasida digoksinning konsent-rasiyasi oshadi. Gipoglikemik preparatlar bilan: asetilsalisil kislotasining gipoglikemik ta’siri natijasida gipoglikemik preparatlarning gipoglikemik ta’siri oshadi. Trombolitiklar guruhi preparatlari bilan: oxirgilarning fibrinolitik samarasi kuchayadi va qon ketishini paydo bo‘lish xavfi oshadi. Glyukokortikosteroidlar bilan, Addison kasalligida o‘rinbosar davolash sifatida qo‘llanadigan gidrokortizondan tashqari: glyukokortikosteroidlar qo‘llanganida salisilatlarning qondagi konsentrasiyasi, oxirgilarning chiqarilishini oshishi hisobiga kamayadi. Antigiotenzin - aylantiruvchi ferment ingibitorlari bilan: prostaglandinlarning sintezini ingibirlanishi hisobiga glomerulyar filtrasiya pasayadi va oqibatda antigipertenziv samara pasayadi. Valproat kislotasi bilan: valproat kislotasining toksikligi oshadi. Glyukokortikosteroidlar, etanol (alkogolli ichimliklar) va etanol saqlovchi dori vosi-talari bilan: me’da-ichak yo‘llarining shilliq qavatiga shikastlovchi ta’sirning xavfi oshadi, me’da-ichakdan qon ketishlarini rivojlanish xavfi oshadi. Narkotik analgetiklar, bilvosita antikoagulyantlar va antiagregantlar, sulfa-nilamidlar (shu jumladan ko-trimoksazolning - ularning faolligi va toksikligini kuchaytiradi), triyodtironinning (oxirgisining faolligini kuchaytiradi va nojo‘ya samaralarining rivojlanishi xavfini oshiradi) samaralarini kuchaytiradi. Gipotenziv dori vositalari, diuretiklarning (spironolakton, furosemid) samarasini pasaytiradi. Plazmada barbituratlarning, litiyning konsentrasiyasini oshiradi. Magniy va/yoki alyuminiy saqlovchi antasidlar asetilsalisil kislotasining so‘rilishini sekinlashtiradi va yomonlashtiradi. Miyelotoksik dori vositalar preparatning gematotoksik ko‘rinishlarini kuchaytiradi.
Homiladorlik va emizish davrida
Homiladorlik va laktasiya davrida qo‘llanishi Homiladorlik. Asetilsalisil kislotasi teratogen ta’sirga ega; birinchi trimestrda foydalanilganda, tanglay yorig‘ining rivojlanishiga olib keladi; uchinchi trimestrda mehnatni inhibe qilish (prostaglandin sintezini inhibe qilish), homiladagi arterioz kanalining muddatidan oldin yopilishi, o‘pka tomirlarining giperplaziyasi va qon aylanishining "kamroq" doirasidagi gipertenziya - preparatni qo‘llash kontrendikedir. Homiladorlikning ikkinchi trimestrida foydalaning - agar foydalanishning potensial foydasi homila uchun potensial xavfdan yuqori bo‘lsa, ehtiyotkorlik bilan. Shifokor bilan maslahatlashish zarur. Laktasiya davri. Trombositlar funksiyasi buzilganligi sababli bolada qon ketish xavfini oshiradigan ona suti bilan chiqariladi. Agar laktasiya davrida preparatni qo‘llash zarur bo‘lsa, emizishni to‘xtatish kerak.
Transport boshqarishga ta’siri
Davolash davrida transport vositalarini boshqarishda va diqqatni jamlashni va psixomotor reaksiyalarning rivojlanish tezligini talab qiladigan boshqa potensial xavfli faoliyat bilan shug‘ullanishda ehtiyot bo‘lish kerak..
Dozani oshirib yuborish
Simptomlari: O‘rtacha og‘irlik darajasidagi dozani oshirib yuborilishi: ko‘ngil aynishi, qusish, quloqlarda shovqin, eshitishni buzilishi, bosh og‘rig‘i, bosh aylanishi va ongni chalkashishi. Bu simptomlar doza kamaytirilganida yoki preparat bekor qilinganida o‘tib ketadi. Dozani og‘ir oshirib yuborilishi: isitma, giperventilyasiya, ketoasidoz, respirator alkaloz, metabolik asidoz, koma, kardiogen shok, nafas yetishmovchiligi, yaqqol gipoglikemiya. Dozani surunkali oshirib yuborilishi: plazmada aniqlanadigan konsentrasiya intoksikasiyaning og‘irlik darajasi bilan mos kelmaydi. Surunkali intoksikasiyaning rivojlanishini eng yuqori xavfi keksa yoshdagi shaxslarda, bir necha sutka davomida sutkada 100 mg/kg dan ortiq qabul qilinganida aniqlanadi. Bolalar va keksa yoshdagi pasiyentlarda salisilizmning boshlang‘ich belgilari har doim ham sezilavermaydi, shuning uchun salisilatlarning qondagi konsentrasiyasini vaqti-vaqti bilan aniqlash maqsadga muvofiqdir: 70 mg% dan yuqori daraja o‘rtacha yoki og‘ir zaharlanishdan dalolat beradi; 100 mg% dan yuqori – juda og‘ir, prognostik salbiy zaxarlanishdir. O‘rtacha va og‘ir darajali og‘irlikdagi zaharlanishda bemorni gospitalizasiya qilish zarur. Davolash: gospitalizasiya, me’dani yuvish, faollashtirilgan ko‘mirni qabul qilish, kislota-ishqor muvozanatni monitoringi, siydikning rN 7,5-8 orasida bo‘lishi uchun ishqoriylashtirish (agarda salisilatlarning qon plazmasidagi konsentrasiyasi kattalarda 500 mg/l dan ko‘proq (3,6 mmol/l) yoki bolalarda 300 mg/l (2,2 mmol/l) ni tashkil qilsa, jadallashtirilgan ishqoriy diurezga erishilgan hisoblanadi), gemodializ, yo‘qotilgan suyuqlikning o‘rnini to‘ldirish, simptomatik davolash o‘tkaziladi. Keksa bemorlarda ehtiyotkorlikka rioya qilish kerak, ularda suyuqlikni jadal infuziyasi o‘pka shishiga olib kelishi mumkin. Siydikni ishqoriylashtirish uchun asetazolamidni qo‘llash tavsiya qilinmaydi (u asidoz chaqirishi va salisilatlarning toksik ta’sirini kuchaytirishi mumkin). Gemodializ salisilatlarning konsentrasiyasi 100-130 mg% dan ko‘p bo‘lganida, surunkali zaharlanishi bo‘lgan bemorlarda – 40 mg% va undan past va boshqa ko‘rsatmalar bo‘lganida (refrakter asidoz, holatning progressiv yomonlashishi, markaziy nerv tizimining og‘ir shikastlanishi, o‘pka shishi va buyrak yetishmovchiligi) qo‘llanishi ko‘rsatilgan. O‘pka shishida – o‘pkani kislorod bilan to‘yingan aralashma bilan sun’iy ventilyasiyasi
Farmakodinamikasi
Yallig‘lanishga qarshi, isitmani tushiruvchi, shuningdek og‘riqni qoldiruvchi ta’sir ko‘rsatadi. Og‘riqni qoldiruvchi samarasi og‘riq sezishining gipotalamik markazlariga ta’siri, shuningdek salisilatlarning bradikininni algogen ta’sirini kamaytirish qobiliyati bilan bog‘liq. Isitmani tushiruvchi ta’siri gipotalamusdagi termoregulyasiya markazlariga ta’siri bilan bog‘liq. Kuchsiz antikoagulyant faollikka ega, ammo trombositlar agregasiyasini yaqqol susaytiradi. Asetilsalisil kislotasining yallig‘lanishga qarshi ta’siri, uni yallig‘lanish o‘chog‘ida yuz beradigan jarayonga bo‘lgan ta’siri: kapillyarlar o‘tkazuvchanligini kamaytirishi, gialuronidaza faolligini pasaytirishi, ATF va boshqalarni hosil bo‘lishini tormozlash yo‘li bilan yallig‘lanish jarayonini energetik ta’minlanishini cheklanishi bilan tushuntiriladi. Ammo yallig‘lanishga qarshi ta’sir mexanizmida prostaglandinlar biosintezini siklooksigenaza fermentini (ham SOG-1, ham SOG-2) inaktivasiya qilinishi orqali ingibisiya qilinishi asosiy ahamiyatga egadir, buning natijasida prostaglandinlar, prostasiklinlar va tromboksan sintezi buziladi. Yuqori dozalarda qo‘llanganida preparat jigarda protrombin sintezini susaytirishi va protrombin vaqtini uzaytirishi mumkin.
Farmakokinetikasi
Ichga qabul qilinganida so‘rilishi to‘liq. So‘rilish vaqtida ichak devorida va jigarda tizim oldi eliminasiyasiga uchraydi (diasetillanadi). So‘rilgan qismi plazmaning nospesifik esterazalari yordamida tez gidrolizlanadi, shuning uchun yarimchiqarilish davri (T1/2) – 15-20 minutdan ko‘p emas. Organizmda (75-90% albumin bilan bog‘langan holda) salisil kislotasining anioni ko‘rinishida aylanib yuradi va to‘qimalarda taqsimlanadi. Maksimal konsentrasiyaga (Smax) erishish vaqti – 2 soatni tashkil qiladi. Salisilatlarning zardobdagi darajasi juda o‘zgaruvchandir. Salisilatlar organizmning ko‘pchilik to‘qima va suyuqliklariga, shu jumladan orqa-miya, peritoneal va sinovial suyuqliklarga oson kiradi. Bo‘g‘im bo‘shlig‘iga kirishi giperemiya va shish bo‘lganida tezlashadi va yallig‘lanishning proliferativ fazasida sekinlashadi. Salisilatlar oz miqdorda miya to‘qimasida, qoldiq miqdorda – safroda, terda, axlatda aniqlanadi. Asidoz paydo bo‘lganida salisil kislotasining katta qismi to‘qimalarga, shu jumladan miya to‘qimasiga yaxshi kiruvchi ionlanmagan kislotaga aylanadi. Yo‘ldosh orqali tez o‘tadi, oz miqdorda ko‘krak suti bilan chiqariladi. Asosan jigarda metabolizmga uchraydi. Asetilsalisil kislotasining va salisil kislotasining metabolitlari bo‘lib, salisil kislotasining glisinkon’yugati, gentizin kislotasi va uning glisinkon’yugati hisoblanadi. Asosan buyraklarning naychalarida faol sekresiya yo‘li bilan o‘zgarmagan holda (60%) va metabolitlar ko‘rinishida chiqariladi. Salisil kislotasining chiqarilishi siydikning rN ga bog‘liq (siydik ishqoriylashganda salisilatlarning ionlashishi oshadi, ularning qayta so‘rilishi yomonlashadi va chiqarilishi ahamiyatli oshadi). Chiqarilish tezligi dozaga bog‘liq: katta bo‘lmagan dozalar qabul qilinganida T1/2 – 2-3 soatni tashkil qiladi, doza oshirilishi bilan esa 15-30 soatgacha oshishi mumkin.
Manba: Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Farmatsevtika mahsulotlari xavfsizligi markazi — dori vositalari davlat reyestri, ro‘yxat raqami DV/M 03381/07/20, ro‘yxatga olingan: 30.12.2025. Qadoq rasmlari — Farmatsevtika tarmog‘ini rivojlantirish agentligi. Ma’lumot tanishish uchun, shifokor maslahatining o‘rnini bosmaydi. Sahifa yangilangan: .