Tovuq go‘shti xavfsizligi ko‘p oilalarni qiziqtiradigan savol. Tovuq — arzon, tez pishadigan va oqsilga boy mahsulot, shuning uchun u dasturxonimizda tez-tez bo‘ladi. Shu bilan birga broyler tovuqlar, antibiotiklar va «gormonlar» haqidagi turli gaplar odamlarni xavotirga soladi.
Aslida tovuq go‘shti bilan bog‘liq eng real va keng tarqalgan xavf — bu ichak infeksiyalari, ya’ni noto‘g‘ri saqlangan yoki yetarlicha pishirilmagan go‘shtdan zaharlanish. Ushbu maqolada tovuq go‘shtining foydasi, xavotirlarning qaysilari asosli ekani va oshxonada o‘zingizni qanday himoya qilish mumkinligi haqida so‘z boradi.
Tovuq go‘shtining foydasi
Tovuq go‘shti to‘liq qiymatli oqsil manbai bo‘lib, unda organizm uchun zarur bo‘lgan barcha aminokislotalar bor. Unda B guruhi vitaminlari, fosfor, selen va boshqa foydali moddalar mavjud. Terisiz ko‘krak qismi yog‘i kam bo‘lgani uchun parhez taomlar uchun mos. Qizil go‘shtni qisman parranda go‘shti, baliq va dukkaklilar bilan almashtirish sog‘lom ovqatlanish tamoyillariga mos keladi.
Broyler tovuq zararli emasmi?
Broyler — go‘sht uchun maxsus tanlab yetishtirilgan tez o‘suvchi tovuq zotlari. Ularning tez o‘sishi asosan zot xususiyatlari va maxsus ozuqa bilan bog‘liq. Tovuqlarga o‘sish gormoni yuborilishi haqidagi gaplar ko‘pincha asossiz, bunday amaliyot ko‘plab mamlakatlarda taqiqlangan va iqtisodiy jihatdan ham samarasiz. Broyler go‘shti uy tovug‘iga qaraganda yumshoqroq va yog‘liroq bo‘lishi mumkin, lekin to‘g‘ri yetishtirilgan, nazoratdan o‘tgan va to‘g‘ri pishirilgan broyler go‘shti sog‘liq uchun xavfli hisoblanmaydi.
Antibiotiklar haqida nima ma’lum?
Parrandachilikda antibiotiklar kasal qushlarni davolash uchun qo‘llaniladi. Qoidaga ko‘ra, dori berilgandan keyin qush so‘yilishidan oldin ma’lum muddat kutish kerak, shunda dori qoldiqlari go‘shtdan chiqib ketadi. Bu qoidalarga rioya qilinmasa, go‘shtda dori qoldiqlari bo‘lishi mumkin. Antibiotiklarning parrandachilikda haddan tashqari ko‘p ishlatilishi esa antibiotiklarga chidamli bakteriyalar paydo bo‘lishiga hissa qo‘shadi — bu butun dunyo sog‘liqni saqlash tizimi uchun muhim muammo.
Iste’molchi sifatida eng yaxshi himoya — veterinariya nazoratidan o‘tgan go‘shtni ishonchli joydan sotib olish. Shuni ham bilish kerakki, pishirish dori qoldiqlarini to‘liq yo‘qotmaydi, lekin bakteriyalarni o‘ldiradi.
Asosiy xavf: ovqatdan zaharlanish
Xom tovuq go‘shtida ko‘pincha salmonella va kampilobakter kabi bakteriyalar bo‘lishi mumkin. Ular yetarli pishirilmagan go‘sht yoki xom go‘sht tekkan boshqa mahsulotlar orqali ichak infeksiyasiga sabab bo‘ladi. Belgilari: ich ketishi, qorin og‘rig‘i, ko‘ngil aynishi, qusish va isitma. Ko‘pchilik odamlar bir necha kunda tuzaladi, lekin kichik bolalar, homilador ayollar, keksalar va immuniteti zaif odamlar uchun bu infeksiyalar og‘ir kechishi mumkin.
Bozorda va do‘konda tovuqni qanday tanlash kerak?
- go‘shtni toza, sovutgichli sharoitda saqlanadigan joydan, iloji bo‘lsa, veterinariya nazoratidan o‘tganini tasdiqlovchi hujjat bilan sotib oling;
- yangi go‘sht och pushti rangda, elastik bo‘ladi — barmoq bilan bosilganda chuqurcha tez tekislanadi;
- yoqimsiz, achchiq yoki nordon hid, shilimshiq yuza, kulrang yoki yashil tus — buzilganlik belgilari;
- muzlatilgan tovuqda muz qatlami juda qalin bo‘lmasin, qadoq butun bo‘lsin;
- qadoqlangan mahsulotda ishlab chiqarilgan sana va yaroqlilik muddatini tekshiring;
- xarid paytida tovuqni oxirida oling va uyga tez olib boring, ayniqsa issiq kunlarda.
To‘g‘ri saqlash
- yangi tovuqni sovutgichning eng pastki tokchasida, yopiq idishda saqlang — shunda uning suvi boshqa mahsulotlarga tomizmaydi;
- sovutgichda yangi go‘shtni uzoq ushlab turmang, tez orada pishirmasangiz, muzlatgichga qo‘ying;
- muzlatilgan tovuqni xona haroratida emas, sovutgichda asta-sekin eriting yoki pishirishdan oldin mikroto‘lqinli pechda eriting;
- eritilgan go‘shtni qayta muzlatmang;
- pishgan taomni xona haroratida uzoq qoldirmang, tezda sovutib, sovutgichga soling.
Oshxonada gigiyena qoidalari
- Xom tovuqni yuvmang. Bu odat keng tarqalgan, lekin suv sachrashi bilan bakteriyalar lavabo, idishlar va atrofdagi yuzalarga tarqaladi. To‘g‘ri pishirish bakteriyalarni yo‘q qiladi.
- Xom go‘sht uchun alohida taxta va pichoq ishlating, ularni sabzavot va tayyor taom uchun ishlatmang.
- Xom go‘shtga tekkandan keyin qo‘llaringizni sovun bilan yaxshilab yuving.
- Taxta, pichoq va stol ustini issiq suv va yuvish vositasi bilan tozalang.
- Xom go‘sht marinadini tayyor taomga sous sifatida ishlatmang, agar u qaynatilmagan bo‘lsa.
To‘g‘ri pishirish
Tovuq go‘shti har doim to‘liq pishishi kerak. Pishganlik belgilari: eng qalin joyida ham go‘sht ichi pushti emas, oq rangda, kesilganda chiqadigan suyuqlik tiniq bo‘ladi. Oshxona termometri bo‘lsa, uni go‘shtning eng qalin qismiga, suyakka tegizmasdan tiqib tekshirish eng ishonchli usul. Katta bo‘laklar, butun tovuq va qiyma mahsulotlar, masalan, kotlet ayniqsa diqqat talab qiladi. Shashlik va mangalda pishirilgan go‘shtda ham ichki qismi to‘liq pishganiga ishonch hosil qiling — tashqi qismi qoraygani pishganlik belgisi emas.
Tayyor taomlar va ko‘chadagi ovqat
Tovuq go‘shtidan tayyorlangan shaurma, gril tovuq, salat va boshqa tayyor taomlar qulay, lekin noto‘g‘ri sharoitda tayyorlansa xavf tug‘diradi. Ularni toza, odam ko‘p keladigan va taom ko‘z oldingizda qizdirib beriladigan joylardan oling. Go‘sht ichi pushti bo‘lsa, iliq-sovuq holda uzoq turgan bo‘lsa yoki mayonezli salat issiq kunda ochiq turgan bo‘lsa, undan voz keching. Uyda qolgan taomni qayta isitayotganda uni bug‘ chiqguncha yaxshilab qizdiring va bir martadan ortiq qayta isitmang. Bolalarga ovqatni mehmonga olib borish yoki yo‘lga olish kerak bo‘lsa, sovutkich sumkadan foydalaning.
Kimlar ayniqsa ehtiyot bo‘lishi kerak?
Homilador ayollar, kichik bolalar, keksalar, qandli diabet bilan og‘riganlar va immunitetni pasaytiruvchi dori qabul qiluvchilar yetarli pishmagan go‘sht, xom tuxum va noma’lum joydagi tayyor taomlardan qochishi kerak. Ularda ichak infeksiyalari og‘irroq kechadi va suvsizlanish tez rivojlanadi.
Xulosa
Tovuq go‘shti xavfsizligi ko‘p jihatdan o‘zimizga bog‘liq. Veterinariya nazoratidan o‘tgan go‘shtni ishonchli joydan sotib olish, sovutgichda to‘g‘ri saqlash, xom go‘shtni yuvmaslik, alohida taxta ishlatish va go‘shtni to‘liq pishirish oilangizni ovqatdan zaharlanishdan himoya qiladi. Shunda tovuq go‘shti foydali oqsil manbai bo‘lib qolaveradi.
Ko‘p beriladigan savollar
Broyler tovuqda gormon bormi?
Broylerlarning tez o‘sishi asosan zot va maxsus ozuqa bilan bog‘liq. O‘sish gormonlari ishlatilishi haqidagi gaplar ko‘pincha asossiz, bu amaliyot ko‘plab mamlakatlarda taqiqlangan. Nazoratdan o‘tgan va yaxshi pishirilgan go‘sht xavfsiz hisoblanadi.
Tovuqni pishirishdan oldin yuvish kerakmi?
Yo‘q, xom tovuqni yuvish tavsiya etilmaydi. Suv sachrashi bilan bakteriyalar oshxona yuzalariga tarqaladi. Bakteriyalarni to‘g‘ri pishirish yo‘q qiladi.
Tovuq pishganini qanday bilsa bo‘ladi?
Eng qalin joyida go‘sht ichi oq, pushti emas, kesilganda chiqadigan suyuqlik tiniq bo‘lishi kerak. Eng ishonchli usul — oshxona termometri bilan go‘shtning eng qalin qismini tekshirish.
Tovuq go‘shtini sovutgichda qancha saqlash mumkin?
Yangi xom go‘shtni sovutgichda uzoq saqlamang va tez orada pishiring yoki muzlating. Qadoqdagi yaroqlilik muddatiga amal qiling. Yoqimsiz hid yoki shilimshiq yuza paydo bo‘lsa, go‘shtni ishlatmang.







